ریزش قیمت مرغ در پایان هفته؛ مرغ کامل تا ۲۵۰ هزار تومان عقب نشست / چرا بازار ناگهان ارزان شد؟
بازار گوشت مرغ در پایان هفته برخلاف هفتههای پرتنش گذشته، از سمت عرضه تحت فشار قرار گرفته است.
طبق آخرین فهرست مورد بررسی، مرغ کامل در بخشی از بازار با نرخ کیلویی ۲۵۰ هزار تومان عرضه میشود. قیمت ران مرغ بدون پوست و بدون کمر حدود ۳۹۶ هزار تومان، مغز ران ۴۴۱ هزار تومان، سینه مرغ بدون پوست با استخوان ۴۹۵ هزار تومان و فیله مرغ ۶۷۵ هزار تومان اعلام شده است.
این ارقام نشان میدهد کاهش نرخ تنها به مرغ کامل محدود نیست و بخشی از قطعات پرمصرف نیز عقبنشینی کردهاند.
اما برای تفسیر درست این دادهها باید یک نکته مهم را در نظر گرفت: بازار مرغ ایران نرخ واحد و سراسری ندارد.
قیمت مرغ امروز؛ چرا از ۲۵۰ تا ۳۶۰ هزار تومان عدد میبینیم؟
گزارشهای روز پنجشنبه ۱۹ شهریور، مرغ کامل تازه را در برخی فروشگاهها حدود ۳۴۰ هزار تومان و در برخی گزارشهای بازار بین ۳۵۰ تا ۳۶۰ هزار تومان ثبت کردهاند.
این اختلاف با نرخ ۲۵۰ هزار تومانی الزاماً به معنی اشتباه بودن یکی از اعداد نیست.
قیمت مرغ به شهر، محل عرضه، نوع بستهبندی، وزن، تاریخ کشتار، برند، عرضه تنظیم بازاری یا آزاد و حتی شرایط فروش یک فروشگاه بستگی دارد. بازار میادین میوه و ترهبار نیز معمولاً نرخهایی متفاوت از خردهفروشی آزاد دارد.
بنابراین ۲۵۰ هزار تومان را باید نرخ مشاهدهشده در بخشی از بازار دانست، نه قیمت قطعی و یکسان مرغ در سراسر کشور.
با این حال، دادههای تولید نشان میدهد جهت کلی قیمت واقعاً نزولی شده است.
مرغ زنده ظرف دو روز ۲۰ هزار تومان ارزان شد
شاید روشنترین نشانه فشار فروش را بتوان در بازار مرغ زنده دید.
اطلاعات منتشرشده از تشکلهای مرغداری آذربایجان غربی نشان میدهد قیمت اعلامی مرغ زنده که در ۱۶ شهریور حدود کیلویی ۲۱۰ هزار تومان بود، ابتدا به ۲۰۰ هزار تومان رسید و در ۱۸ شهریور نرخ اعلامی کشتارگاهها تا ۱۹۰ هزار تومان پایین آمد. قیمت مرغ پرکنده درب کشتارگاه نیز در همان استان به حدود ۲۶۷ هزار تومان کاهش یافت.
کاهش ۲۰ هزار تومانی نرخ مرغ زنده در فاصله بسیار کوتاه، نشان میدهد فشار نزولی تنها در ویترین فروشگاه شکل نگرفته است و از حلقه تولید و کشتارگاه نیز قابل مشاهده است.
همین مسئله توضیح میدهد چرا خردهفروشان در بعضی نقاط حاضر شدهاند قیمت مرغ کامل را پایینتر بیاورند.
بازار جوجه هم علامت مازاد عرضه میدهد
نشانه دیگری از فشار عرضه در بازار جوجه یکروزه دیده میشود.
در ۱۸ شهریور میانگین قیمت جوجه یکروزه کشور حدود ۲۶ هزار تومان اعلام شد که چهار هزار تومان کمتر از روز قبل بود. گزارش فعالان صنعت نیز از افزایش تعداد جوجههای بدون مشتری و کنسلی در بازار خبر میداد.
کاهش قیمت جوجه یکروزه معمولاً به انتظارات مرغداران از سودآوری دوره بعدی تولید ارتباط دارد.
وقتی مرغدار پیشبینی کند مرغ آماده کشتار را چند هفته بعد با قیمت نامناسبی خواهد فروخت، تمایلش برای خرید جوجه و آغاز دوره جدید کاهش پیدا میکند. افزایش جوجه بدون مشتری میتواند هشداری باشد که فعالان تولید از تداوم قیمت پایین مرغ نگران شدهاند.
آیا واقعاً تولید مرغ بیش از نیاز کشور شده است؟
اینجا یک نکته مهم وجود دارد.
توصیف وضعیت فعلی با عبارت «مازاد عرضه» در سطح بازار قابل فهم است، اما مقامات بخش تولید درباره علت آن اتفاق نظر ندارند.
معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی اخیراً گفته تولید مرغ کشور لزوماً بیشتر از نیاز نیست، اما در بعضی روزها قیمت بازار پایینتر از قیمت تمامشده تولید قرار گرفته و به همین دلیل خرید حمایتی دوباره آغاز شده است.
از سوی دیگر، حبیب اسداللهنژاد، رئیس اتحادیه مرغداران گوشتی، پیشتر گفته بود تولید نسبت به سال گذشته افزایش محسوسی نداشته و حتی در مقاطعی کاهش یافته است؛ از نگاه او یکی از علتهای اصلی برهم خوردن بازار، کاهش خرید مردم بوده است.
بنابراین تحلیل دقیقتر این است که بازار ممکن است در مقطع فعلی با عرضه بیشتر از تقاضای مؤثر روبهرو باشد، نه لزوماً اینکه کشور به شکل ساختاری بیش از نیاز واقعی خود مرغ تولید کرده باشد.
مردم کمتر مرغ میخرند؟
این بخش از ماجرا برای خانوارها اهمیت بیشتری دارد.
مرغ معمولاً یکی از ارزانترین منابع پروتئین حیوانی است و انتظار میرود کاهش تقاضا برای آن نسبت به گوشت قرمز محدودتر باشد. با این حال افزایش شدید هزینههای زندگی باعث شده حتی مصرف مرغ نیز تحت فشار قرار گیرد.
رئیس اتحادیه مرغداران صراحتاً گفته مشکلات اقتصادی باعث شده مردم خرید کمتری داشته باشند و سرانه مصرف تحت تأثیر قرار گیرد.
این همان اتفاقی است که در بازار سایر کالاهای اساسی نیز مشاهده میشود: فراوانی کالا الزاماً به معنای تقاضای بالا نیست.
وقتی درآمد خانوار با سرعت تورم مواد غذایی رشد نمیکند، مصرفکننده مقدار خرید را کاهش میدهد، از قطعات گرانتر به مرغ کامل مهاجرت میکند یا خرید خود را به دفعات کمتر تقسیم میکند.
چرا فیله هنوز ۶۷۵ هزار تومان است؟
یکی از نکات قابل توجه جدول جدید، فاصله زیاد میان مرغ کامل و قطعات است.
اگر مرغ کامل کیلویی ۲۵۰ هزار تومان باشد، فیله ۶۷۵ هزار تومانی تقریباً ۲.۷ برابر قیمت مرغ کامل است.
این اختلاف صرفاً سود فروشنده نیست. هنگام قطعهبندی، هر کیلو مرغ زنده یا مرغ کامل به یک کیلو فیله تبدیل نمیشود. استخوان، پوست، بال، ران و سایر اجزا جدا میشوند و هزینه نیروی کار، بستهبندی، افت وزن و ضایعات نیز به قیمت اضافه میشود.
با این حال تجربه ماههای اخیر نشان داده قیمت قطعات معمولاً با تأخیر بیشتری نسبت به مرغ کامل کاهش پیدا میکند. حتی اوایل مرداد نیز در حالی که مرغ کامل حدود ۳۰۰ هزار تومان فروخته میشد، فیله تا ۶۷۵ هزار تومان قیمت داشت.
بنابراین کاهش فعلی مرغ کامل اگر ادامهدار باشد، احتمالاً با فاصله زمانی بیشتری به همه قطعات منتقل خواهد شد.
دولت دوباره وارد بازار مرغ شد
شدت کاهش قیمت در مبدا به اندازهای بوده که دولت دوباره خرید حمایتی را فعال کرده است.
معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد اعلام کرده شرکت پشتیبانی امور دام خرید تضمینی و حمایتی مرغ از تولیدکنندگان را از سر گرفته است. هدف اصلی این اقدام جلوگیری از افت بیش از اندازه قیمت و زیان مرغداران است.
در گزارشهای بخش تولید همچنین از برنامه منجمدسازی حدود ۱۰ هزار تن مرغ سایز برای جمعآوری بخشی از عرضه بازار صحبت شده بود.
این سیاست یک پیام مهم دارد: کاهش قیمت برای مصرفکننده مطلوب است، اما سقوط قیمت مرغ زنده به زیر هزینه تولید میتواند دوره بعدی جوجهریزی را کاهش دهد و چند هفته بعد نتیجه معکوس بدهد.
بازار مرغ به دلیل چرخه کوتاه تولید، نسبت به این نوسانات بسیار حساس است.
آیا مرغ دوباره گران میشود؟
در کوتاهمدت، عرضه زیاد و تقاضای نسبتاً ضعیف همچنان از قیمتهای پایینتر حمایت میکنند.
اما سه عامل میتوانند مسیر بازار را تغییر دهند.
نخست، خرید حمایتی دولت که بخشی از مرغ موجود را از بازار آزاد جمع میکند. دوم، کاهش احتمالی جوجهریزی در واکنش به زیان مرغداران و سوم، افزایش هزینه نهادههای تولید.
فعالان صنعت میگویند قیمت خوراک و سایر هزینههای مرغداری بالا مانده و فروش مرغ زنده در سطوح فعلی برای بسیاری از تولیدکنندگان اقتصادی نیست.
اگر این وضعیت طولانی شود، ممکن است مرغداران در دوره بعد تعداد کمتری جوجه وارد سالن کنند و عرضه چند هفته بعد کاهش یابد.
بنابراین کاهش امروز لزوماً تضمینکننده ارزانی پایدار چندماهه نیست.
پیشبینی قیمت مرغ در روزهای آینده
سناریوی اول، ادامه آرامش است. اگر جوجهریزی و عرضه کشتارگاهها در سطح فعلی باقی بماند و خرید مصرفکننده نیز ضعیف باشد، فروشندگان برای جلوگیری از ماندگاری کالا ناچار خواهند بود نرخهای رقابتی ارائه کنند.
سناریوی دوم، تثبیت قیمت است. ورود خرید حمایتی دولت میتواند مانع ریزش بیشتر مرغ زنده شود و بازار در محدوده جدید به تعادل برسد.
سناریوی سوم، بازگشت افزایش قیمت در هفتههای آینده است؛ حالتی که در صورت کاهش شدید جوجهریزی یا افزایش هزینه نهادهها محتملتر خواهد شد.
در نتیجه، انتظار کاهش نامحدود قیمت چندان منطقی نیست.
مرغ ارزان شد؛ اما یک هشدار پشت این ارزانی است
قیمت مرغ در پایان هفته واقعاً تحت فشار نزولی قرار گرفته است. در بخشی از بازار مرغ کامل تا ۲۵۰ هزار تومان قیمت خورده و ران، سینه، مغز ران و فیله نیز با نرخهای پایینتری عرضه شدهاند.
در مبدا نیز قیمت مرغ زنده در برخی استانها از حوالی ۲۱۰ هزار تومان به ۱۹۰ هزار تومان رسیده و جوجه یکروزه نیز با افت قیمت و افزایش عرضه بدون مشتری مواجه شده است.
اما پشت این خبر خوب برای مصرفکننده یک هشدار نیز وجود دارد.
بخشی از این کاهش نه فقط نتیجه افزایش تولید، بلکه محصول ضعف تقاضا و کاهش قدرت خرید است. همزمان افت قیمت به زیر هزینه تولید میتواند مرغداران را زیانده کند و دولت را مجبور به جمعآوری مرغ از بازار کند.
به همین دلیل، بهترین سناریو برای بازار نه سقوط شدید قیمت و نه جهش دوباره آن است؛ بلکه رسیدن به نقطهای است که مرغ برای خانوار قابل خرید و برای تولیدکننده قابل تولید باشد.
فعلاً اما کفه بازار به سود مصرفکننده سنگین شده است؛ عرضه فراوانتر از تقاضای موجود است و قیمتها، دستکم در روزهای پایانی هفته، مسیر خود را به سمت پایین پیدا کردهاند.