دینار عراق رکورد ۱۴۰۵ را شکست؛ جهش ۱۱۰ درصدی در یک سال | قیمت دینار تا کجا بالا رفت؟
قیمت هر دینار عراق پیش از آغاز معاملات امروز یکشنبه ۱۵ شهریور به ۱۶۴.۳ تومان رسیده است. این ارز در معاملات روز قبل ۴.۹ تومان افزایش قیمت داشت؛ به این ترتیب رشد روزانه آن در محدوده سه درصد قرار میگیرد. دادههای منتشرشده از بازار نیز قیمت ۱۶۴.۳ تومان و افزایش ۴.۹ تومانی را تأیید میکنند.
با نرخ فعلی، قیمت هزار دینار عراق حدود ۱۶۴ هزار و ۳۰۰ تومان محاسبه میشود. بنابراین ۱۰ هزار دینار حدود یک میلیون و ۶۴۳ هزار تومان و ۱۰۰ هزار دینار بیش از ۱۶ میلیون تومان ارزش ریالی خواهد داشت؛ موضوعی که افزایش هزینه خرید دینار برای مسافران و افرادی را که مبادلات مالی با عراق دارند، بهوضوح نشان میدهد.
| دوره مقایسه | تغییر قیمت دینار عراق |
|---|---|
| قیمت فعلی | ۱۶۴.۳ تومان |
| افزایش یکماهه | ۳۲ تومان |
| افزایش ششماهه | ۳۴ تومان |
| افزایش یکساله | ۸۶ تومان |
| افزایش سهساله | ۱۲۶ تومان |
دینار عراق از ابتدای سال چقدر گران شده است؟
قیمت دینار عراق در ابتدای سال جاری حدود ۱۱۲.۳ تومان بود. مقایسه این عدد با نرخ فعلی ۱۶۴.۳ تومان نشان میدهد ارزش هر دینار طی کمتر از شش ماه حدود ۵۲ تومان افزایش پیدا کرده است؛ یعنی رشد بیش از ۴۶ درصدی.
نکته قابل توجه اینجاست که بخش مهمی از این افزایش در هفتههای اخیر اتفاق افتاده است. قیمت دینار در مقایسه با یک ماه قبل حدود ۳۲ تومان افزایش یافته که معادل رشد تقریبی ۲۴ درصدی است. افزایش ششماهه نیز حدود ۳۴ تومان اعلام شده است. نزدیک بودن رشد یکماهه به رشد ششماهه نشان میدهد بخش عمده موج صعودی اخیر دینار در مدت کوتاهی شکل گرفته و بازار طی هفتههای اخیر با شتاب بیشتری وارد مسیر افزایشی شده است.
دادههای تاریخی شبکه اطلاعرسانی طلا و ارز نیز از افزایش سریع نرخ دینار در روزهای ابتدایی شهریور حکایت دارد؛ برای مثال نرخ پایانی دینار در ۹ شهریور حدود ۱۴۹.۸ تومان، در ۱۰ شهریور ۱۵۳.۱ تومان، در ۱۱ شهریور ۱۵۸.۴ تومان و در ۱۲ شهریور حدود ۱۵۹.۴ تومان ثبت شده بود.
جهش ۱۱۰ درصدی دینار در یک سال؛ پول عراق واقعا دو برابر قویتر شده است؟
یکی از مهمترین اعداد مربوط به بازار امروز، رشد سالانه دینار عراق است. قیمت این ارز نسبت به ۱۵ شهریور سال گذشته حدود ۸۶ تومان افزایش پیدا کرده و از محدوده ۷۸ تومان به بالای ۱۶۴ تومان رسیده است. در نتیجه بازده یکساله دینار به حدود ۱۱۰ درصد میرسد؛ یعنی قیمت آن در بازار ایران بیش از دو برابر شده است.
اما این آمار به معنای دو برابر شدن قدرت دینار عراق در بازارهای جهانی نیست.
بانک مرکزی عراق همچنان نرخ رسمی دلار را در محدوده ۱۳۱۰ دینار برای هر دلار آمریکا اعلام میکند. حتی در ژوئن ۲۰۲۶ نیز این بانک شایعات مربوط به تغییر نرخ رسمی دینار را تکذیب و تأکید کرده بود که خبری از تغییر نرخ به ۱۶۰۰ دینار در برابر دلار نیست.
بنابراین جهش قیمت دینار در ایران بیش از آنکه حاصل تقویت شدید پول عراق باشد، نتیجه کاهش ارزش ریال ایران در برابر ارزهای خارجی است.
چرا قیمت دینار عراق رکورد زد؟
مهمترین متغیری که قیمت دینار عراق را در بازار ایران تعیین میکند، قیمت دلار است. دلار در نخستین روز معاملاتی هفته از محدوده ۲۲۱ هزار تومان فاصله گرفت، در محدوده ۲۲۴ هزار تومان بازگشایی شد و سپس تا حدود ۲۲۵ هزار تومان افزایش یافت.
وقتی نرخ دلار در ایران افزایش پیدا میکند، حتی اگر نسبت دینار به دلار در عراق تغییر بزرگی نداشته باشد، قیمت ریالی دینار نیز افزایش مییابد.
برای درک این رابطه میتوان یک محاسبه ساده انجام داد. اگر دلار را حدود ۲۲۵ هزار تومان و نرخ رسمی عراق را ۱۳۱۰ دینار در نظر بگیریم، ارزش نظری هر دینار به حدود ۱۷۲ تومان میرسد. البته نرخ اسکناس در بازار آزاد به دلیل هزینه انتقال پول، عرضه و تقاضای نقدی، نرخ بازار غیررسمی عراق و حاشیه خرید و فروش صرافیها با این محاسبه ساده تفاوت دارد، اما این مقایسه نشان میدهد چرا رشد دلار در ایران مستقیماً میتواند دینار را نیز گران کند.
ریسکهای سیاسی چگونه به بازار دینار منتقل شدند؟
موج تازه افزایش قیمت ارز در شرایطی شکل گرفته که ریسکهای سیاسی و نظامی منطقه نیز بالا رفته است. گزارشهای روزهای اخیر از تشدید دوباره تنش میان ایران و آمریکا و نگرانی نسبت به وضعیت تنگه هرمز حکایت دارد؛ فضایی که همزمان بازار نفت و بازار ارز ایران را تحت تأثیر قرار داده است.
در چنین شرایطی تقاضای احتیاطی برای ارز افزایش پیدا میکند. اگر عرضه ارز نتواند همپای این تقاضا رشد کند، دلار بالا میرود و ارزهای منطقهای نظیر درهم، دینار عراق و ریال عمان نیز در بازار تهران با فاصله کوتاهی از دلار حرکت میکنند.
به همین دلیل، رکوردشکنی امروز دینار را نمیتوان جدا از فضای عمومی بازار ارز تحلیل کرد.
دینار عراق در سه سال بیش از ۳۰۰ درصد گران شده است
بررسی بلندمدتتر تصویر قابل توجهتری ارائه میکند. قیمت دینار نسبت به سه سال قبل حدود ۱۲۶ تومان افزایش پیدا کرده است. با توجه به قیمت تقریبی ۳۸.۳ تومانی در آن مقطع، نرخ کنونی ۱۶۴.۳ تومان به معنای رشدی در حدود ۳۲۹ درصد است.
این آمار نشان میدهد دارنده دینار در ایران طی سه سال، نه به دلیل جهش مشابه در ارزش بینالمللی پول عراق، بلکه عمدتاً به دلیل کاهش ارزش ریال، شاهد چند برابر شدن ارزش ریالی دارایی خود بوده است.
چشم بازار دینار به دلار دوخته شده است
در شرایط فعلی مهمترین عامل تعیینکننده مسیر بعدی قیمت دینار عراق، رفتار دلار در بازار تهران است. تثبیت دلار در سطوح بالا میتواند مانع افت جدی دینار شود و هر حرکت تازه دلار به سمت سقفهای بالاتر نیز ظرفیت ایجاد رکوردهای جدید برای دینار را دارد.
در مقابل، کاهش تنشهای سیاسی، افزایش عرضه ارز یا عقبنشینی محسوس دلار میتواند باعث اصلاح قیمت دینار شود. به همین دلیل، صرف مشاهده رشد ۱۱۰ درصدی سالانه دینار نمیتواند مبنای مطمئنی برای فرض ادامه همین سرعت رشد در آینده باشد.
آنچه اکنون مشخص است این است که دینار عراق در نیمه شهریور ۱۴۰۵ به یکی از بالاترین قیمتهای تاریخی خود در بازار ایران رسیده است؛ اما پشت این رکورد بیش از آنکه داستان تقویت اقتصاد عراق قرار داشته باشد، داستان کاهش ارزش ریال، جهش دلار و افزایش ریسکهای بازار ارز ایران دیده میشود.
