مرغ ۳۴۵ هزار تومان شد؛ چرا قیمت مرغ کامل جهش کرد اما ران و ساق تکان نخوردند؟
بازار پروتئین در ماههای اخیر تحت فشار دو نیروی متضاد قرار داشته است. از یک طرف هزینه تولید مرغ پس از تغییر سیاست ارزی نهادههای دامی در سطوح بالایی قرار گرفته و مرغداران بارها درباره زیان تولید هشدار دادهاند؛ از طرف دیگر قدرت خرید خانوار به حدی کاهش یافته که مصرفکننده توان پذیرش هر افزایش قیمتی را ندارد.
نتیجه، بازاری است که ممکن است در یک مقطع مرغدار از پایین بودن قیمت مرغ زنده گلایه کند، اما مصرفکننده همزمان مرغ کامل را بیش از ۳۰۰ هزار تومان بخرد.
قیمت مرغ امروز ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ چقدر است؟
بر اساس تازهترین نرخهای بازار، هر کیلوگرم مرغ کامل حدود ۳۴۵ هزار تومان عرضه میشود.
ران مرغ بدون پوست و بدون کمر به حدود ۴۱۸ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده و ساق مرغ بدون پوست همچنان در محدوده ۵۳۱ هزار تومان قرار دارد.
فیله مرغ نیز که گرانترین قطعات پرمصرف این محصول محسوب میشود، حدود ۶۹۰ هزار تومان برای هر کیلو قیمت خورده است.
اما برای فهم جهت واقعی بازار باید این قیمتها با روزهای قبل مقایسه شوند.
در نرخنامه منتشرشده برای اوایل شهریور، مرغ کامل حدود ۳۱۵ هزار تومان، ران بدون پوست و بدون کمر ۴۱۸ هزار و ۵۰۰ تومان و فیله ۶۸۴ هزار تومان اعلام شده بود. ساق بدون پوست نیز در گزارشهای اخیر همان ۵۳۱ هزار تومان قیمت داشت.
این مقایسه تصویر متفاوتی ایجاد میکند.
مرغ کامل نزدیک ۱۰ درصد گران شد
افزایش مرغ کامل از ۳۱۵ هزار تومان به ۳۴۵ هزار تومان یعنی رشد ۳۰ هزار تومانی در هر کیلو.
از نظر درصدی، این افزایش حدود ۹.۵ درصد است.
برای یک مرغ دو کیلویی، همین تغییر قیمت به معنای حدود ۶۰ هزار تومان هزینه بیشتر در یک خرید است.
اما فیله از ۶۸۴ هزار تومان به ۶۹۰ هزار تومان رسیده که افزایش آن کمتر از یک درصد است. ران بدون پوست در محدوده ۴۱۸ هزار و ۵۰۰ تومان و ساق نیز در محدوده ۵۳۱ هزار تومان تقریباً بدون تغییر ماندهاند.
بنابراین دقیقتر است گفته شود بازار با جهش مرغ کامل و ثبات نسبی بسیاری از قطعات روبهروست، نه اینکه تمام اجزای مرغ با سرعت مشابه گران شده باشند.
این تفاوت میتواند از موجودی فروشگاهها، زمان خرید قطعات بستهبندیشده، قراردادهای قبلی شبکه توزیع و سرعت متفاوت انتقال قیمت مرغ زنده به محصولات قطعهبندیشده ناشی شود.
آیا مرغ ۳۴۵ هزار تومانی رکورد تاریخی است؟
نه لزوماً.
قیمت ۳۴۵ هزار تومان سطح بسیار بالایی است، اما پیش از این نیز در برخی بازارهای کشور دیده شده است. ایرنا در اردیبهشت ۱۴۰۵ گزارش کرده بود مرغ آماده طبخ در مازندران بین ۳۴۵ تا ۳۵۰ هزار تومان فروخته میشود. در همان مقطع، اتحادیه مرغداران مازندران هزینه تمامشده مرغ زنده را حدود ۲۵۰ هزار تومان و قیمت منطقی پس از کشتار، حمل و توزیع را حدود ۳۵۰ تا ۳۷۰ هزار تومان برآورد کرده بود.
بنابراین بهتر است قیمت امروز را «بازگشت مرغ به سطوح بسیار بالای سال» توصیف کرد، نه الزاماً ثبت رکورد تاریخی جدید.
داستان عجیب بازار؛ مرغدار میگوید زیان میکنم
در سوی تولید، وضعیت متفاوت است.
در مردادماه مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی اعلام کرده بود مرغ زنده در محدوده ۲۱۰ تا ۲۲۰ هزار تومان فروخته میشود و مرغداران به ازای هر کیلو حدود ۵۰ تا ۶۰ هزار تومان زیان دارند. در همان مقطع، برآورد جوجهریزی مرداد حدود ۱۳۷ میلیون قطعه بود. دادههای بعدی شبکه مرغداران نیز جوجهریزی واقعی مرداد را حدود ۱۳۳ تا ۱۳۴ میلیون قطعه اعلام کردند.
این ارقام با روایت «کمبود شدید تولید» سازگار نیستند.
به عبارت دیگر، افزایش قیمت خردهفروشی را نمیتوان فقط با کمبود جوجه یا کاهش گسترده تولید توضیح داد.
حتی گزارشهای صنفی در پایان مرداد از وفور جوجه یکروزه و کاهش شدید قیمت آن حکایت داشتند.
پس بخش مهمی از مسئله را باید در هزینه تولید، فرآوری و شبکه توزیع جستوجو کرد.
نهادهها چقدر در قیمت مرغ نقش دارند؟
خوراک طیور بزرگترین بخش هزینه تولید مرغ است، اما تنها هزینه نیست.
برومند چهارآیین، از فعالان صنعت طیور، پیشتر به ایسنا گفته بود حدود ۱۶ مؤلفه در قیمت تمامشده مرغ نقش دارند؛ از قیمت جوجه یکروزه و خوراک گرفته تا واکسن، دارو، بیمه، آمادهسازی سالن، دستمزد، استهلاک ساختمان و تجهیزات.
پس حتی اگر قیمت یک نهاده برای مدتی ثابت بماند، افزایش هزینه سایر بخشها میتواند قیمت نهایی را بالا نگه دارد.
در عین حال بعد از تغییر سیاست ارز ترجیحی، قیمت نهادههای دامی نیز دیگر مانند گذشته ثابت نیست. همین موضوع باعث شده فعالان بازار بارها تأکید کنند تعیین یک نرخ ثابت و بلندمدت برای مرغ دشوارتر شده است.
آیا هنوز «نرخ مصوب مرغ» داریم؟
در اینجا متنهای بازار معمولاً یک اشتباه تکراری دارند.
دیماه ۱۴۰۴ قیمت ۲۷۸ هزار تومان بهعنوان نرخ مصرفکننده اعلام شد، اما مدیرعامل اتحادیه مرغداران همان زمان توضیح داد با تغییر سیاست ارزی نهادهها، مرغ عملاً تحت تأثیر عرضه و تقاضا و قیمت روز نهادهها قرار گرفته و قیمتگذاری ثابت گذشته کارایی قبلی را ندارد.
بنابراین مقایسه مرغ ۳۴۵ هزار تومانی امروز با یک «نرخ مصوب ثابت و جاری» باید با احتیاط انجام شود.
آنچه روشن است، فاصله قابل توجه قیمت فعلی با نرخ ۲۷۸ هزار تومانی ابتدای سال است: حدود ۶۷ هزار تومان در هر کیلو یا نزدیک به ۲۴ درصد.
چرا فیله تقریباً دو برابر مرغ کامل قیمت دارد؟
مرغ کامل ۳۴۵ هزار تومان است اما فیله حدود ۶۹۰ هزار تومان؛ یعنی تقریباً دو برابر.
این اختلاف الزاماً به معنای سود ۱۰۰ درصدی فروشنده نیست.
از یک کیلو مرغ کامل، یک کیلو فیله به دست نمیآید. استخوان، پوست، بال، ران، گردن، چربی و سایر اجزا از محصول جدا میشوند و سهم فیله از وزن لاشه محدود است.
فرآیند قطعهبندی نیز هزینه نیروی انسانی، بستهبندی، سردخانه، افت وزن و ضایعات دارد.
با این حال هرچه قیمت قطعات خاص از ارزش نسبی لاشه فاصله بیشتری پیدا کند، حاشیه سود شبکه قطعهبندی و بستهبندی اهمیت بیشتری پیدا میکند و نیاز به شفافیت قیمتی افزایش مییابد.
نکته جالب امروز این است که با وجود افزایش ۳۰ هزار تومانی مرغ کامل، فیله فقط حدود شش هزار تومان افزایش داشته است. این میتواند نشان دهد قیمت قطعات پیش از این بخش زیادی از هزینههای بالاتر را در خود جذب کرده بود.
مرغ منجمد دوباره ابزار تنظیم بازار شده است
دولت برای جلوگیری از فشار بیشتر بر بازار مرغ گرم، همچنان از ذخایر منجمد استفاده میکند.
شرکت پشتیبانی امور دام اعلام کرده عرضه مرغ منجمد تنظیمبازاری در کشور ادامه دارد و هدف آن جلوگیری از افزایش بیرویه قیمت است. مرغ منجمد قطعهبندیشده نیز از اواخر مرداد به فهرست کالاهای قابل خرید با کالابرگ الکترونیکی اضافه شده است.
در برخی استانها نرخ مرغ منجمد تنظیمبازاری برای مصرفکننده حدود ۲۶۰ هزار تومان تعیین شده بود؛ یعنی فاصله قابل توجهی با مرغ گرم ۳۴۵ هزار تومانی امروز.
این اختلاف میتواند بخشی از تقاضای خانوارهای کمدرآمد را به سمت مرغ منجمد منتقل کند.
چرا افزایش قیمت مرغ برای معیشت مهمتر از گوشت است؟
مرغ سالها بهعنوان جایگزین ارزانتر گوشت قرمز عمل کرده است.
با گرانشدن شدید گوشت قرمز، سهم مرغ در تأمین پروتئین بسیاری از خانوادهها بیشتر شده است. به همین دلیل افزایش ۲۰ یا ۳۰ هزار تومانی مرغ اثر معیشتی گستردهتری نسبت به نوسان یک کالای کممصرف دارد.
اگر یک خانواده چهار نفره در ماه ۱۰ کیلو مرغ خریداری کند، افزایش ۳۰ هزار تومانی قیمت هر کیلو مرغ کامل به معنای ۳۰۰ هزار تومان هزینه بیشتر در ماه است؛ آن هم تنها برای یک قلم پروتئینی.
در شرایطی که قیمت حبوبات، لبنیات، برنج و سایر کالاهای غذایی نیز افزایش یافته، امکان جایگزینی پیدرپی کالاها محدودتر شده است.
پیشبینی قیمت مرغ؛ ۳۵۰ هزار تومان تثبیت میشود؟
دادههای فعلی دو پیام متضاد دارند.
از یک طرف جوجهریزی مرداد بیش از ۱۳۰ میلیون قطعه بوده و گزارشهای صنفی از کمبود گسترده جوجه حکایت نمیکنند. این موضوع باید در هفتههای آینده از سمت عرضه به بازار کمک کند.
از طرف دیگر، هزینه تولید همچنان بالاست و فعالان صنعت قبلاً قیمت تمامشده گوشت مرغ را تا حدود ۲۷۰ هزار تومان برآورد کردهاند. برخی کارشناسان صنعت نیز معتقد بودند قیمت کمتر از حدود ۳۷۰ تا ۳۸۰ هزار تومان برای مصرفکننده با هزینه تولید سازگار نیست. این ارقام البته برآوردهای صنفی هستند، نه نرخ رسمی الزامآور.
بنابراین در کوتاهمدت، سناریوی محتملتر نوسان در سطوح بالا است، نه بازگشت سریع به قیمتهای ابتدای سال.
اگر عرضه مرغ زنده افزایش پیدا کند و ذخایر تنظیمبازاری گستردهتر توزیع شوند، میتوان انتظار داشت رشد قیمت متوقف یا بخشی از جهش اخیر اصلاح شود.
اما اگر نهاده، حملونقل یا عرضه کشتارگاهها دوباره تحت فشار قرار گیرد، عبور مرغ کامل از محدوده ۳۵۰ هزار تومان دور از ذهن نخواهد بود.
جمعبندی بازار امروز روشن است: مرغ کامل با جهش نزدیک به ۱۰ درصدی به ۳۴۵ هزار تومان رسیده، اما فیله، ران و ساق هنوز افزایش مشابهی نداشتهاند. بنابراین فعلاً با یک موج گرانی نامتوازن روبهرو هستیم؛ موجی که اگر به قطعات مرغ نیز سرایت کند، فشار تازهای بر سبد پروتئینی خانوار وارد خواهد کرد.