شوک تازه به قیمت برنج هندی؛ کیسه ۱۰ کیلویی ۳.۳ میلیون شد | برنج ۱۱۲۱ باز هم گران میشود؟
براساس جدیدترین نرخهای اعلامشده در بازار، قیمت انواع برنج هندی ۱۱۲۱ در بستههای پرمصرف ۱۰ کیلویی به محدوده سه میلیون تومان و بالاتر رسیده است.
برنج هندی دانهبلند ۱۱۲۱ میزبان در بسته ۱۰ کیلویی حدود ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان عرضه میشود؛ یعنی هر کیلو از این محصول برای مصرفکننده حدود ۳۲۰ هزار تومان تمام میشود.
قیمت کیسه ۱۰ کیلویی برنج هندی ۱۱۲۱ جشنواره نیز به ۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسیده و در نتیجه قیمت هر کیلو آن حدود ۳۳۰ هزار تومان است.
در همین بازار، برنج هندی ۱۱۲۱ هایلی ۱۰ کیلویی حدود ۳ میلیون و ۴۰ هزار تومان و برنج هندی ۱۱۲۱ گلپسند حدود ۲ میلیون و ۹۷۶ هزار تومان قیمت دارد.
بنابراین دامنه قیمت این چهار محصول تقریباً از کیلویی ۲۹۸ هزار تومان آغاز میشود و تا ۳۳۰ هزار تومان ادامه دارد.
البته قیمت برنج بستهبندیشده در فروشگاههای مختلف یکسان نیست و برند، محل خرید، شبکه توزیع و تاریخ ورود محموله میتواند نرخ نهایی را تغییر دهد.
برنج میزبان در چند روز بیش از ۳۰۰ هزار تومان گران شد
مقایسه نرخهای فعلی با قیمتهای ابتدای شهریور نشانه مهمی از سرعت تغییر بازار ارائه میدهد.
در دوم شهریور، قیمت کیسه ۱۰ کیلویی برنج هندی ۱۱۲۱ میزبان حدود ۲ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان گزارش شده بود و برنج جشنواره نیز همان زمان حدود ۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان قیمت داشت.
با نرخ فعلی ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تومانی میزبان، قیمت این محصول طی حدود ۹ روز نزدیک به ۳۰۰ هزار تومان افزایش یافته است؛ رشدی بیش از ۱۰ درصد در مدتی کوتاه.
این مقایسه نشان میدهد همه برندها الزاماً با یک سرعت گران نشدهاند. جشنواره در همین بازه حوالی ۳.۳ میلیون تومان باقی مانده، اما نرخ برخی محصولات دیگر جابهجایی محسوس داشته است.
در هفتم شهریور نیز برنج هندی ۱۱۲۱ عبیر حدود ۳.۱ میلیون تومان، مدل ۱۷۱۸ طبیعت ۳.۲ میلیون تومان و ۱۱۲۱ جیتیسی حدود ۲.۹۵ میلیون تومان قیمتگذاری شده بود.
در نتیجه کانال سه میلیون تومان دیگر مختص یک برند خاص نیست و بخش قابل توجهی از برنجهای هندی درجهیک وارد این محدوده شدهاند.
دلار ۲۲۰ هزار تومانی چگونه به سفره برنج رسید؟
مهمترین متغیر این بازار نرخ ارز است.
دلار آزاد در معاملات چهارشنبه ۱۱ شهریور بار دیگر صعود کرد. شبکه اطلاعرسانی طلا و ارز در میانه معاملات نرخهایی بالاتر از ۲۱۷ هزار تومان ثبت کرد و گزارش دیگری در ادامه روز از عبور دلار آزاد از ۲۲۰ هزار تومان خبر داد. اختلاف ارقام به ساعت ثبت قیمت و منبع بازار برمیگردد، اما جهت کلی بازار ارز صعودی بوده است.
برنج هندی برخلاف برنج شمال، محصولی است که تقریباً تمام زنجیره تأمین آن از خرید خارجی آغاز میشود. واردکننده باید محصول را در هند خریداری کند، هزینه حمل بینالمللی، بیمه، بندر، ترخیص و سپس حمل داخلی را بپردازد.
به همین دلیل تغییر هزینه تأمین ارز دیر یا زود در قیمت جایگزینی موجودی انبار ظاهر میشود.
حتی تاجری که برنج فعلی خود را ماهها قبل با نرخ پایینتر وارد کرده است، هنگام فروش به این فکر میکند که برای خرید محموله بعدی چه مقدار سرمایه نیاز خواهد داشت. این همان عاملی است که در دورههای جهش ارزی میتواند قیمت عمدهفروشی را حتی پیش از ورود محموله جدید بالا ببرد.
چرا برنج ۱۱۲۱ برای بازار ایران مهم است؟
اهمیت افزایش قیمت این نوع برنج فقط به چند برند محدود نمیشود.
برنج ۱۱۲۱ یکی از اصلیترین ارقام وارداتی و پرمصرف در ایران است. انجمن واردکنندگان برنج پیشتر اعلام کرده بود این رقم به تنهایی حدود ۶۰ درصد واردات برنج خارجی را تشکیل میدهد. هند نیز در سالهای گذشته بزرگترین تأمینکننده برنج وارداتی ایران بوده است.
وزارت جهاد کشاورزی در تیر امسال اعلام کرد هند حدود ۷۰ درصد برنج وارداتی کشور را تأمین میکند. واردات از هند در مقطعی به دلیل مشکلات حملونقل دریایی و اختلال در تخلیه کالا در جنوب کشور تقریباً متوقف شده بود، اما از دوازدهم تیر دوباره از سر گرفته شد.
بنابراین هر اختلالی در مسیر هند تا بنادر ایران میتواند بخش بزرگی از بازار برنج خارجی را تحت تأثیر قرار دهد.
دولت امسال یک محدودیت مهم واردات برنج را برداشت
در طرف عرضه یک عامل میتواند مانع از جهش بدون توقف قیمت شود.
دولت امسال ممنوعیت سنتی واردات و ترخیص برنج در فصل برداشت داخلی را لغو کرده است. براساس ابلاغیه رسمی، ممنوعیتی که معمولاً از ابتدای مرداد تا پایان آبان برای حمایت از شالیکاران اجرا میشد، در سال ۱۴۰۵ اعمال نمیشود و واردکنندگان امکان ترخیص محموله را در این دوره دارند.
این تصمیم در شرایط فعلی اهمیت زیادی دارد.
اگر ورود و ترخیص برنج هندی و پاکستانی با حجم کافی ادامه یابد، افزایش عرضه میتواند قدرت فروشندگان برای بالا بردن قیمتها را محدود کند. برعکس، هر وقفه در تخصیص، حمل، ترخیص یا توزیع میتواند به سرعت به بازار خردهفروشی منتقل شود.
وزارت جهاد کشاورزی نیز دوم شهریور سقفهای جدید قیمت ارزی برای ثبت سفارش محصولات کشاورزی را ابلاغ کرد و درباره برنج ۱۱۲۱ هند اعلام شد ارزش آن براساس آخرین نرخ تعیینشده برای برنج ۱۷۱۸ هند محاسبه خواهد شد.
پس برخلاف تصور توقف کامل واردات، مسیر قانونی ورود کالا باز است؛ مسئله اصلی سرعت و هزینه واقعی تأمین آن است.
برنج هندی دیگر گزینه خیلی ارزان بازار نیست
سالها یکی از بزرگترین مزیتهای برنج هندی اختلاف شدید قیمت آن با برنج ایرانی درجهیک بود.
این شکاف هنوز وجود دارد، اما به شکل محسوسی کوچکتر شده است.
قیمتهای فعلی بازار برنج ایرانی نشان میدهد برخی انواع ممتاز هاشمی در محدوده کیلویی حدود ۳۸۸ تا ۴۷۸ هزار تومان در مبدأ شمال عرضه میشوند و انواع بستهبندیشده ممتاز یا کشت دوم حتی ارقام بالاتری دارند.
در مقابل، برنج هندی ۱۱۲۱ امروز حدود کیلویی ۳۰۰ تا ۳۳۰ هزار تومان قیمت دارد.
بنابراین خانوادهای که کیسه ۱۰ کیلویی برنج هندی ۳.۳ میلیون تومانی میخرد، برای بعضی انواع برنج ایرانی همچنان باید یک تا دو میلیون تومان بیشتر بپردازد؛ اما فاصله دیگر به بزرگی سالهای گذشته نیست.
این مسئله میتواند رفتار خریداران را تغییر دهد. بخشی از خانوارها ممکن است به سمت برنجهای ایرانی پرمحصول و اقتصادیتر بروند و بخشی دیگر مصرف خود را کاهش دهند یا بستههای کوچکتر بخرند.
برنج وارداتی کالای دهکهای متوسط و پایین است
افزایش قیمت برنج خارجی از این جهت حساستر است که جامعه مصرفکننده آن با برنج ممتاز ایرانی تفاوت دارد.
انجمن واردکنندگان برنج در گزارشهای پیشین اعلام کرده بود برنج خارجی سهم قابل توجهی از مصرف خانوارهای شهری و روستایی دارد و بهویژه برای دهکهای کمدرآمد نقش مهمتری در تأمین نیاز غذایی ایفا میکند.
به همین دلیل جهش قیمت برنج هندی فقط یک تغییر قیمت در بازار کالاهای وارداتی نیست؛ مستقیماً هزینه سفره خانواری را بالا میبرد که احتمالاً به دلیل قیمت بالای برنج ایرانی از قبل به محصول خارجی روی آورده است.
اگر خانوادهای ماهانه ۱۰ کیلو برنج مصرف کند، تفاوت چندصد هزار تومانی قیمت هر کیسه در طول سال به چند میلیون تومان هزینه اضافه تبدیل میشود.
پیشبینی قیمت برنج هندی؛ احتمال گرانی بیشتر وجود دارد؟
در کوتاهمدت سه متغیر برای بازار تعیینکننده است: قیمت دلار، حجم واردات و سرعت عرضه محمولههای موجود.
سناریوی افزایشی زمانی تقویت میشود که دلار در محدودههای بالای ۲۱۵ تا ۲۲۰ هزار تومان تثبیت شود و واردکنندگان نیز برای جایگزینی موجودی با هزینه بیشتری مواجه شوند. در این حالت، ماندگاری برنجهای ۱۱۲۱ در کانال سه میلیون تومان محتمل است و برخی برندها میتوانند به محدودههای بالاتر حرکت کنند.
اما سناریوی دوم به عرضه بستگی دارد.
لغو ممنوعیت فصلی ترخیص برنج و بازگشت واردات از هند به این معناست که دولت فعلاً ابزار لازم برای افزایش عرضه را در اختیار دارد. اگر محمولههای جدید با سرعت مناسب وارد شبکه توزیع شوند، رقابت میان واردکنندگان و برندها میتواند سرعت رشد قیمت را کاهش دهد.
از سوی دیگر، بازار طی روزهای اخیر نشان داده همه برندها یک مسیر را طی نمیکنند؛ همین اختلاف قیمت بین حدود ۲.۹۷ تا ۳.۳ میلیون تومان نشاندهنده تفاوت در موجودی، هزینه تأمین و سیاست فروش شرکتهاست.
برنج ۳ میلیونی؛ هشدار تازه برای سبد غذایی خانوار
بازار برنج هندی در شهریور ۱۴۰۵ دیگر بازار یک کالای ارزان یک میلیون تومانی نیست. کیسههای ۱۰ کیلویی اکنون در محدوده سه میلیون تومان و بالاتر معامله میشوند و برخی محصولات تا ۳.۳ میلیون تومان رسیدهاند.
افزایش نرخ ارز مهمترین فشار کوتاهمدت است، اما تمام داستان نیست. هزینه حمل، وضعیت واردات، سرعت ترخیص و رفتار شبکه توزیع نیز در تعیین قیمت نهایی نقش دارند.
در مقابل، ازسرگیری واردات گسترده از هند و لغو ممنوعیت ترخیص در فصل برداشت میتواند مانع از تبدیل افزایش فعلی به یک بحران عرضه شود.
بنابراین پاسخ به سؤال «آیا برنج هندی باز هم گران میشود؟» بیش از هر چیز به دو تابلو وابسته است: تابلوی دلار و میزان محمولهای که از بنادر وارد بازار میشود.
اگر دلار در سطوح جدید باقی بماند و عرضه نتواند با تقاضا هماهنگ شود، کانال سه میلیون تومان احتمالاً کف جدید بسیاری از برندهای ۱۱۲۱ خواهد شد. اما افزایش محسوس واردات و توزیع میتواند از جهش بیشتر جلوگیری کند؛ اتفاقی که برای خانوارهایی که برنج خارجی آخرین گزینه اقتصادی سفره آنهاست، اهمیتی فراتر از یک نوسان معمول بازار دارد.