بورس از سقوط ۱۴۰ هزار واحدی برگشت؛ ۲۰۰ سهم سبز شدند اما ۵.۶ همت پول فرار کرد | ریزش تمام شد؟

شاخص کل بورس معاملات چهارشنبه را در سطح حدود ۶ میلیون و ۵۸۳ هزار واحد آغاز کرد، اما شوک سیاسی خیلی سریع فروشندگان را فعال کرد.

در دقایق ابتدایی افت شاخص از ۱۴۰ هزار واحد عبور کرد و بیش از ۹۰ درصد نمادهای بازار در محدوده منفی قرار گرفتند. تعداد صف‌های فروش نیز در همان شروع بازار به ۵۷۴ نماد رسید، در حالی که تنها ۵۴ نماد صف خرید داشتند.

اما این وضعیت تا پایان معاملات ادامه پیدا نکرد.

با افزایش تقاضا در قیمت‌های پایین‌تر و کاهش بخشی از رفتار هیجانی، شاخص توانست تقریباً ۶۰ هزار واحد از افت اولیه خود را جبران کند و در نهایت با کاهش حدود ۸۰ هزار واحدی در سطح ۶ میلیون و ۵۰۳ هزار واحد متوقف شد.

به عبارت دیگر، بورس نزدیک به ۴۳ درصد از سقوط اولیه شاخص را در همان روز پس گرفت.

این اتفاق مهم است، اما به تنهایی به معنای پایان اصلاح نیست.

بیش از ۲۰۰ سهم از قرمز به سبز برگشتند

یکی از امیدوارکننده‌ترین اتفاقات معاملات امروز تغییر جهت بخش قابل توجهی از نمادها بود.

در پایان بازار ۲۹۲ نماد مثبت و ۶۴۸ نماد منفی بودند؛ یعنی تنها حدود ۳۱ درصد بازار سبزپوش شد. با این حال بیش از ۲۰۰ سهمی که معاملات را با کاهش قیمت آغاز کرده بودند، در ادامه توانستند وارد محدوده مثبت شوند.

تغییر تعداد صف‌ها حتی واضح‌تر است.

صف‌های فروش از ۵۷۴ نماد در ابتدای معاملات به ۲۷۷ نماد در پایان بازار کاهش یافتند. در مقابل تعداد صف‌های خرید از ۵۴ به ۱۹۴ نماد افزایش پیدا کرد.

این تغییر نشان می‌دهد بخشی از فروشندگان حاضر شدند سهام خود را در قیمت‌های پایین‌تر عرضه کنند و در همان سطوح نیز خریدار وارد بازار شد.

اگر بازار کاملاً قفل شده بود، انتظار می‌رفت صف‌های فروش تا پایان معاملات دست‌نخورده باقی بمانند؛ اما چنین اتفاقی رخ نداد.

شاخص هم‌وزن هنوز فشار فروش را نشان می‌دهد

در کنار شاخص کل، شاخص هم‌وزن نیز امروز ۲۶ هزار و ۶۸۰ واحد کاهش یافت و به محدوده یک میلیون و ۷۹۸ هزار واحد رسید.

افت هم‌وزن اهمیت زیادی دارد، زیرا نشان می‌دهد فشار فروش فقط محدود به چند شرکت بزرگ و شاخص‌ساز نبوده است.

وقتی شاخص کل و هم‌وزن همزمان منفی هستند و تعداد نمادهای منفی بیش از دو برابر نمادهای مثبت است، نمی‌توان برگشت انتهای بازار را صرفاً به عنوان آغاز یک موج صعودی جدید تفسیر کرد.

به زبان ساده، بورس در ساعات پایانی بهتر شد؛ اما هنوز بیشتر بازار قرمز بود.

۵.۶ همت پول حقیقی از بورس خارج شد

مهم‌ترین علامت هشدار در معاملات امروز نه شاخص، بلکه جریان نقدینگی حقیقی است.

طبق گزارش پایان بازار، حدود ۵.۶ هزار میلیارد تومان پول حقیقی از سهام و بازار سرمایه خارج شد؛ رقمی که از اواخر تیرماه تاکنون سابقه نداشته است.

سرانه خرید حقیقی‌ها نیز حدود ۸۵ میلیون تومان و سرانه فروش نزدیک به ۱۲۹ میلیون تومان ثبت شد.

یعنی میانگین سفارش فروش هر کد حقیقی بیش از ۵۰ درصد بزرگ‌تر از میانگین خرید بوده است.

این اختلاف نشان می‌دهد سهامداران حقیقی همچنان با احتیاط و حتی ترس معامله می‌کنند.

بنابراین اگرچه تعداد زیادی سهم از کف روز برگشتند، هنوز نمی‌توان گفت اعتماد سرمایه‌گذار خرد به بازار بازگشته است.

چرا بورس امروز سقوط کرد؟

مهم‌ترین علت، جهش ریسک ژئوپلیتیک بود.

آمریکا در تازه‌ترین دور درگیری‌ها اهدافی در جنوب ایران را مورد حمله قرار داد و ایران نیز با حملات موشکی و پهپادی علیه پایگاه‌های آمریکا در منطقه پاسخ داد. رویترز این تبادل حملات را شدیدترین دور درگیری دو طرف از ماه ژوئیه توصیف کرده است.

اثر این تحولات تنها در بورس تهران دیده نشد.

بازارهای سهام جهان نیز تحت فشار قرار گرفتند؛ شاخص MSCI جهانی کاهش یافت، بورس کره جنوبی حدود چهار درصد و نیکی ژاپن نزدیک سه درصد افت کردند. همزمان قیمت نفت برنت به حوالی ۹۵ دلار رسید.

بنابراین رفتار بورس تهران بخشی از یک موج جهانی «فرار از ریسک» بود، هرچند بازار ایران به دلیل قرار داشتن در مرکز درگیری واکنش بسیار شدیدتری نشان داد.

ارزش معاملات ۴۰ همتی چه پیامی دارد؟

با وجود فضای منفی، ارزش معاملات امروز به ۴۰.۳ همت و حجم معاملات به بیش از ۱۲۰ میلیارد سهم رسید.

این ارقام از منظر نقدشوندگی نکته مثبتی هستند.

بازار در روزهای بحرانی دو نوع واکنش می‌تواند داشته باشد: یا سهام در صف فروش قفل می‌شوند و معامله‌ای شکل نمی‌گیرد، یا عرضه سنگین با تقاضای جدید پاسخ داده می‌شود.

امروز سناریوی دوم تا حدی اتفاق افتاد.

حجم بالای معامله به این معناست که بخشی از سرمایه‌گذاران حاضر بوده‌اند سهامی را که دیگران با ترس می‌فروختند، در قیمت پایین‌تر خریداری کنند.

اما ارزش معاملات بالا در یک روز نزولی الزاماً صعودی نیست. گاهی همین عدد نتیجه «دست‌به‌دست شدن سنگین سهام هنگام خروج سرمایه» است.

بنابراین باید ارزش معاملات را همراه با جریان پول حقیقی بررسی کرد؛ و خروج ۵.۶ همت نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از این معاملات همچنان با غلبه فروشندگان خرد انجام شده است.

چرا پول به صندوق طلا رفت؟

رفتار نقدینگی امروز تصویر واضحی از ترجیح سرمایه‌گذاران در زمان بحران ارائه می‌دهد.

صندوق‌های درآمد ثابت، طلا و اهرمی در میان گزینه‌هایی بودند که بیشترین ورود پول را ثبت کردند؛ در مقابل بانک‌ها، پالایشی‌ها و کانه‌های فلزی با خروج نقدینگی بیشتری مواجه شدند.

نمادهای «عیار»، «طلا» و «فملی» نیز در صدر ورود پول قرار داشتند، در حالی که وبملت، شپنا و فولاد بیشترین فشار خروج سرمایه را تجربه کردند.

ورود پول به صندوق طلا در چنین فضایی غیرمنتظره نیست.

همزمان با تشدید درگیری نظامی، دلار آزاد نیز امروز به محدوده ۲۱۷ تا ۲۱۹ هزار تومان رسیده و طلای داخلی رشد کرده است. سرمایه‌گذارانی که به دنبال کاهش ریسک سهام هستند، معمولاً بخشی از نقدینگی را به دارایی‌هایی مانند طلا یا درآمد ثابت منتقل می‌کنند.

این رفتار همان چیزی است که در ادبیات بازار به آن «پرواز به سمت دارایی امن» گفته می‌شود.

بانک‌ها و پالایشی‌ها در مرکز فروش

گروه‌های بانک، فرآورده‌های نفتی و فلزات اساسی امروز بیشترین ارزش معاملات را داشتند و بانک، خودرو و فلزات نیز بیشترین حجم معاملات را ثبت کردند.

اما بالا بودن حجم معامله بانک‌ها الزاماً به معنای تقاضای مثبت نبود.

وبملت یکی از نمادهای دارای خروج سنگین پول بود و داده‌های زنده نیز نشان می‌دهد آخرین قیمت آن در معاملات امروز حدود سه درصد منفی شده است.

پالایشی‌ها هم با وجود رشد قیمت نفت تحت فشار قرار گرفتند.

رویترز گزارش داده قیمت برنت در پی افزایش ریسک اختلال عرضه در خاورمیانه حوالی ۹۵ دلار معامله شده است.

در شرایط عادی، نفت گران می‌تواند برای برخی شرکت‌های این گروه سیگنال بنیادی مهمی باشد؛ اما وقتی ریسک جنگ بالا می‌رود، سرمایه‌گذاران ابتدا «ریسک کل بازار» را قیمت‌گذاری می‌کنند و بعد به سودآوری شرکت توجه می‌کنند.

همین اتفاق توضیح می‌دهد چرا حتی برخی صنایع دلاری نیز امروز فروشنده داشتند.

آیا کاهش صف فروش نشانه پایان ریزش بورس است؟

پاسخ فعلاً منفی است.

کاهش صف‌های فروش از ۵۷۴ به ۲۷۷ نماد و جبران حدود ۶۰ هزار واحد از سقوط اولیه شاخص، بدون تردید نشانه مثبتی است. همچنین مثبت شدن بیش از ۲۰۰ سهم نشان می‌دهد قیمت‌های پایین‌تر توانسته‌اند تقاضای تازه‌ای جذب کنند.

اما در طرف مقابل سه علامت منفی همچنان قدرتمند هستند:

۶۴۸ نماد در پایان بازار منفی بودند، شاخص هم‌وزن بیش از ۲۶ هزار واحد افت کرد و ۵.۶ همت پول حقیقی از بازار خارج شد.

به همین دلیل اتفاق امروز را بهتر است «کاهش شدت ترس» بنامیم، نه «تغییر روند».

برای تأیید برگشت واقعی بورس، بازار در جلسه بعدی نیاز دارد خروج پول حقیقی کاهش پیدا کند، تعداد صف‌های فروش کمتر شود و نسبت نمادهای مثبت به منفی به شکل پایدار تغییر کند.

پیش‌بینی بورس؛ جلسه بعدی به خبر جنگ وابسته است

در شرایط عادی می‌توان درباره مقاومت‌ها، حمایت‌ها، سود شرکت‌ها و گزارش‌های مالی صحبت کرد؛ اما بازار امروز بیش از هر زمان دیگری از خبر سیاسی فرمان می‌گیرد.

اگر درگیری ایران و آمریکا ادامه یابد یا دامنه حملات گسترش پیدا کند، فشار فروش می‌تواند دوباره در ابتدای جلسه بعدی تشدید شود.

در مقابل، خبر از توقف حملات یا آغاز یک مسیر کاهش تنش می‌تواند خیلی سریع رفتار سرمایه‌گذاران را تغییر دهد.

بازارهای جهانی نیز همین حساسیت را نشان داده‌اند. رویترز گزارش کرده دور تازه حملات ایران و آمریکا باعث افت سهام جهانی و جهش نفت شده و سرمایه‌گذاران اکنون احتمال گسترش درگیری را یکی از اصلی‌ترین ریسک‌های بازار می‌دانند.

بورس سقوط کرد اما قفل نشد

مهم‌ترین پیام معاملات ۱۱ شهریور شاید همین باشد.

بورس با شوک بیش از ۱۴۰ هزار واحدی آغاز کرد، اما در پایان افت شاخص به ۸۰ هزار واحد محدود شد. صف‌های فروش تقریباً نصف شدند و بیش از ۲۰۰ نماد از منفی به مثبت برگشتند.

این یعنی بازار برخلاف دقایق نخست قفل نشد.

اما خروج ۵.۶ همت پول حقیقی و باقی ماندن نزدیک به ۷۰ درصد نمادها در محدوده منفی نیز می‌گوید هنوز برای اعلام پایان ریزش زود است.

بورس تهران حالا در موقعیتی بسیار شکننده قرار دارد؛ جایی که یک خبر سیاسی مثبت می‌تواند خریداران انتهای بازار را تقویت کند و یک حمله تازه دوباره همان ۵۷۴ صف فروش ابتدای امروز را برگرداند.

در چنین فضایی، شاید مهم‌ترین شاخص برای سهامداران در جلسه بعدی نه عدد ۶.۵ میلیون واحد، بلکه سرعت خروج پول حقیقی و تعداد صف‌های فروش در نیم ساعت اول معاملات باشد. اگر این دو کاهش پیدا کنند، می‌توان از شکل‌گیری کف کوتاه‌مدت صحبت کرد؛ اما اگر دوباره شدت بگیرند، برگشت امروز تنها یک توقف موقت در مسیر اصلاح بوده است.