بورس مقابل شوک جنگ ایستاد؛ شاخص ۳۱ هزار واحد بالا رفت اما ۲ همت پول از بازار خارج شد
شروع معاملات دوشنبه کاملاً تحت تأثیر اخباری بود که از شب قبل مخابره شد. آمریکا مواضعی در جزیره لارک در نزدیکی تنگه هرمز را هدف قرار داد و ایران نیز در پاسخ از حمله موشکی به دو پایگاه محل استقرار نیروهای آمریکایی در اردن خبر داد. رویترز نیز اصل حمله آمریکا و پاسخ ایران را تأیید کرده است.
واکنش اولیه بورس مطابق انتظار بود؛ افزایش عرضه و عقبنشینی شاخص کل. شاخص در دقایق نخست حدود سه هزار واحد کاهش یافت و فاصله تعداد نمادهای منفی و مثبت به شکل محسوسی افزایش پیدا کرد.
اما برخلاف پیشبینی برخی فعالان بازار، فشار فروش به موج فراگیر تبدیل نشد.
شاخص کل در ادامه مسیر خود را تغییر داد و در پایان معاملات با ۳۱ هزار و ۷۴۶ واحد افزایش، معادل ۰.۴۹ درصد، به سطح ۶ میلیون و ۵۴۷ هزار واحد رسید.
این واکنش نشان داد بخشی از سرمایهگذاران فعلاً حاضر نیستند صرفاً با مشاهده یک شوک سیاسی، سهام شرکتهای بزرگ را در هر قیمتی بفروشند.
شاخص کل سبز شد اما شاخص هموزن قرمز ماند
مهمترین نکته معاملات امروز را باید در واگرایی دو شاخص اصلی بورس جستوجو کرد.
در حالی که شاخص کل بیش از ۳۱ هزار واحد رشد کرد، شاخص کل هموزن ۶ هزار و ۱۸۹ واحد، معادل ۰.۳۴ درصد، کاهش یافت و در محدوده یک میلیون و ۸۲۱ هزار واحد قرار گرفت.
این تفاوت پیام روشنی دارد: رشد بورس امروز فراگیر نبود.
شاخص کل وزن بسیار بیشتری به شرکتهای بزرگ میدهد. بنابراین اگر چند پالایشگاه، بانک، پتروشیمی، فولادی یا معدنی بزرگ مثبت معامله شوند، میتوانند شاخص کل را بالا ببرند حتی اگر تعداد زیادی از سهمهای کوچکتر در محدوده منفی باشند.
شاخص هموزن اما وزن تقریباً برابری به شرکتها میدهد و به همین دلیل تصویر مناسبتری از وضعیت عمومی نمادهای بازار ارائه میکند.
در پایان معاملات نیز تقریباً نیمی از نمادها در محدوده منفی قرار داشتند. همین مسئله نشان میدهد تیتر «بورس ۳۱ هزار واحد رشد کرد» به تنهایی تمام داستان دوشنبه را روایت نمیکند.
گزارشهای مرداد چگونه به کمک بورس آمدند؟
یکی از مهمترین عواملی که مانع از تشدید فروش شد، مجموعه گزارشهای ماهانهای بود که طی روزهای اخیر از سوی شرکتهای بزرگ منتشر شده است.
پالایش نفت اصفهان با نماد «شپنا» یکی از نمونههای برجسته است. این شرکت در مرداد حدود ۲۰۲ هزار و ۳۸۷ میلیارد تومان درآمد ثبت کرد؛ رقمی که حدود ۴۰ درصد بیشتر از تیرماه و ۳۲ درصد بالاتر از میانگین درآمد ماهانه پنج ماه نخست سال بود. مجموع درآمد شپنا از ابتدای سال نیز به حدود ۷۶۵ هزار میلیارد تومان رسید.
در ملی صنایع مس ایران نیز گزارش مرداد از رشد ۲۹ درصدی درآمد نسبت به ماه قبل حکایت داشت و فروش داخلی و صادراتی فملی به حدود ۶۶ هزار و ۳۹۵ میلیارد تومان رسید.
فولاد مبارکه نیز طبق گزارش ماهانه خود در مرداد بیش از ۵۴ هزار میلیارد تومان فروش ثبت کرده است و درآمد پنجماهه آن به حدود ۱۸۷ هزار میلیارد تومان رسیده است.
این ارقام به معاملهگران یادآوری میکند که در کنار ریسک جنگ، متغیر دیگری نیز وجود دارد: رشد اسمی درآمد شرکتها در اقتصاد تورمی.
همین عامل میتواند توضیح دهد چرا بخشی از سهامداران به جای خروج فوری از سهمهای بزرگ، تصمیم گرفتند گزارشهای بنیادی را نیز در محاسبات خود لحاظ کنند.
۵۱ همت معامله؛ نشانه رونق یا افزایش دستبهدست شدن سهام؟
ارزش معاملات امروز نیز چشمگیر بود.
حجم معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی به حدود ۱۱۲.۲ میلیارد سهم رسید و ارزش معاملات این بخش بیش از ۵۱ هزار و ۵۹۶ میلیارد تومان ثبت شد.
این عدد نسبت به بسیاری از روزهای بازار قابل توجه است و نشان میدهد بورس همچنان از نقدشوندگی مناسبی برخوردار است.
اما یک نکته باید مورد توجه قرار گیرد: ارزش معاملات بالا الزاماً به معنای ورود پول تازه نیست.
گاهی در روزهای پرریسک، فروشنده و خریدار هر دو فعالتر میشوند و حجم زیادی از سهام میان معاملهگران جابهجا میشود. بنابراین برای ارزیابی جهت نقدینگی باید جریان پول حقیقی را نیز بررسی کرد.
و دقیقاً در همین نقطه، تصویر بورس امروز متفاوت میشود.
خروج ۲ همت پول حقیقی؛ هشدار پنهان پشت شاخص سبز
با وجود رشد شاخص کل، حدود ۲ هزار و ۷۳ میلیارد تومان پول حقیقی از سهام، حقتقدمها و صندوقهای سهامی خارج شد.
سرانه خرید حقیقی حدود ۱۰۴ میلیون تومان و سرانه فروش نزدیک به ۸۸ میلیون تومان ثبت شد و قدرت خرید در سطح ۱.۱۸ قرار گرفت؛ با این حال خالص جریان نقدینگی منفی بود.
این تناقض ظاهری قابل توضیح است.
ممکن است تعداد یا قدرت خریداران فعال در برخی نمادها بالا باشد، اما در مجموع حجم پولی که سهامداران حقیقی از بازار خارج میکنند از حجم پول ورودی بیشتر باشد.
خروج دو همت در روزی که ریسک سیاسی افزایش یافته، نشان میدهد بخشی از سرمایهگذاران ترجیح دادهاند سود هفتههای گذشته را ذخیره کنند یا قسمتی از سبد خود را به داراییهای کمریسکتر منتقل کنند.
طلا دوباره رقیب بورس شد
یکی از مهمترین مقاصد نقدینگی در روزهای پرتنش، صندوقهای طلا هستند.
افزایش قیمت دلار و تشدید تنش ایران و آمریکا بار دیگر داراییهای مبتنی بر طلا را مورد توجه معاملهگران قرار داده است. صندوق «عیار» نیز در معاملات امروز در میان نمادهایی با بالاترین ارزش معاملات قرار گرفت و ارزش معاملات آن به حدود ۹ همت رسید؛ رقمی بسیار بالاتر از اغلب نمادهای سهامی.
این رفتار با الگوی تاریخی سرمایهگذاران در دورههای افزایش ریسک سیاسی همخوانی دارد؛ بخشی از سرمایه از سهام خارج میشود و به سمت طلا، ارز یا ابزارهای مرتبط با آنها حرکت میکند.
بنابراین بورس اکنون فقط با ریسک جنگ روبهرو نیست؛ باید با بازاری رقابت کند که دلار آزاد در آن جهش کرده و تقاضا برای طلا دوباره بالا رفته است.
بانکها، پالایشیها و شیمیاییها در مرکز معاملات
بررسی معاملات امروز نشان میدهد گروههای بانک، محصولات شیمیایی و فرآوردههای نفتی از نظر ارزش و حجم معاملات جزو صنایع پرتحرک بازار بودند.
حضور نمادهایی مانند شپنا و وبملت در میان معاملات بزرگ روز نیز همین موضوع را تأیید میکند. دادههای معاملاتی نشان میدهد عیار، اهرم، طلا، پالایش، شپنا و وبملت در میان نمادها و صندوقهای پرگردش بازار قرار گرفتهاند.
این ترکیب خود تصویری از دو نیروی متضاد بازار است: از یک طرف تقاضا برای سهام بزرگ و بنیادی و از طرف دیگر استقبال از صندوقهای طلا و ابزارهای پرریسک یا اهرمی.
بورس دوشنبه عملاً صحنه جدال «ریسک سیاسی» با «جذابیت بنیادی و تورمی سهام» بود.
بازارهای منطقه ریختند اما بورس تهران مقاومت کرد
جالب آنکه تشدید درگیری ایران و آمریکا فقط بورس تهران را تحت تأثیر قرار نداد.
رویترز گزارش داده بازار سهام دبی حدود ۰.۶ درصد و بورس ابوظبی حدود ۰.۴ درصد افت کرد؛ شاخص قطر نیز ۰.۶ درصد کاهش یافت. بازارهای جهانی نیز با افزایش احتیاط سرمایهگذاران و رشد قیمت نفت به بالای ۹۰ دلار مواجه شدند.
مقاومت شاخص کل تهران در چنین فضایی قابل توجه است، اما نمیتوان از آن نتیجه گرفت که بورس نسبت به ریسک نظامی مصون شده است.
واکنش بازار امروز بیشتر نشان داد گزارشهای مناسب شرکتها و جذابیت برخی قیمتها فعلاً توانستهاند بخشی از فشار فروش را جذب کنند.
پیشبینی بورس فردا؛ شاخص کل همه واقعیت را نمیگوید
مهمترین پیام معاملات دوشنبه این است که بازار دوپاره شده است.
در یک سمت شرکتهای بزرگ، گزارشهای ماهانه مناسب و رشد اسمی درآمد قرار دارند؛ در سمت دیگر ریسک جنگ، جهش ارز، خروج دو همت پول حقیقی و افزایش جذابیت صندوقهای طلا.
بنابراین برای معاملات بعدی صرفاً نگاه کردن به شاخص کل میتواند گمراهکننده باشد.
اگر تنش سیاسی تشدید نشود و گزارشهای خوب شرکتها همچنان مورد توجه قرار بگیرند، شاخصسازها ظرفیت حفظ محدودههای فعلی و حتی ادامه رشد را دارند. اما بازگشت شاخص هموزن به مسیر صعودی و کاهش خروج پول حقیقی برای تأیید سلامت روند ضروری است.
بورس امروز جنگ را شکست نداد؛ فقط نخستین شوک آن را تحمل کرد.
شاخص کل به کمک بزرگان بازار سبز ماند، اما افت هموزن و خروج بیش از دو هزار میلیارد تومان سرمایه حقیقی نشان داد احتیاط هنوز در تالار شیشهای زنده است. از اینجا به بعد، دو عدد بیشتر از رکورد شاخص اهمیت دارند: میزان خروج یا ورود پول حقیقی و تعداد نمادهایی که همراه شاخص کل حرکت میکنند.
اگر این دو متغیر بهبود پیدا کنند، میتوان گفت بازار از آزمون ریسک سیاسی عبور کرده است؛ در غیر این صورت سبزی شاخص کل ممکن است فقط پوششی روی بازاری باشد که در زیر سطح، بخشی از سرمایهگذاران آن در حال کاهش ریسک هستند.
این گزارش تحلیلی است و به معنای توصیه برای خرید یا فروش سهام نیست.