قیمت برنج خارجی در شهریور ۱۴۰۵؛ پاکستانی تا کیلویی ۳۶۵ هزار تومان رسید / هندی هنوز ارزانتر است
قیمت برنج خارجی امروز ۴ شهریور ۱۴۰۵ برای خانوارهایی که به دنبال جایگزین ارزانتر برای برنج ایرانی هستند اهمیت بیشتری پیدا کرده است. بررسی قیمتهای اعلامشده نشان میدهد برنج هندی همچنان در بسیاری از برندها ارزانتر از محصولات پاکستانی عرضه میشود، اما حتی در یک گروه مشخص مانند برنج ۱۱۲۱ نیز اختلاف قیمت قابل توجهی میان برندها دیده میشود.
این پراکندگی فقط محدود به فهرست امروز نیست. اطلاعات بازار در روزهای پایانی مرداد نشان میداد قیمت برنج پاکستانی ۱۱۲۱ بسته به برند و فروشنده از حدود ۲ میلیون و ۶۸۰ هزار تومان تا ۴ میلیون تومان برای کیسه ۱۰ کیلویی متغیر بوده است؛ یعنی صرف عنوان «۱۱۲۱ پاکستانی» برای مقایسه قیمت کافی نیست.
قیمت برنج هندی و پاکستانی امروز؛ هر کیلو چند؟
بر اساس نرخهای ارائهشده برای بازار امروز، قیمت چهار محصول پرتقاضا به این ترتیب است:
| نوع برنج | وزن | قیمت بسته | قیمت تقریبی هر کیلو |
|---|---|---|---|
| هندی دانه بلند ۱۱۲۱ خوشبخت | ۱۰ کیلو | ۲ میلیون و ۴۸۴ هزار تومان | ۲۴۸ هزار و ۴۰۰ تومان |
| هندی دانه بلند ۱۱۲۱ بندر | ۱۰ کیلو | ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان | ۲۴۰ هزار تومان |
| پاکستانی دانه بلند ۱۱۲۱ ماهوتی | ۱۰ کیلو | ۳ میلیون و ۶۴۸ هزار تومان | ۳۶۴ هزار و ۸۰۰ تومان |
| پاکستانی سوپر کرنل باسماتی مبارک | ۱۰ کیلو | ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان | ۳۵۰ هزار تومان |
به این ترتیب در میان این چهار محصول، برنج هندی بندر با قیمت تقریبی کیلویی ۲۴۰ هزار تومان ارزانترین و ۱۱۲۱ پاکستانی ماهوتی با کیلویی نزدیک ۳۶۵ هزار تومان گرانترین گزینه است.
فاصله قیمت این دو محصول برای یک کیسه ۱۰ کیلویی حدود یک میلیون و ۲۴۸ هزار تومان است. به عبارت دیگر، نمونه ماهوتی در این مقایسه حدود ۵۲ درصد گرانتر از برنج هندی بندر تمام میشود.
برنج پاکستانی چرا از هندی گرانتر شده است؟
اختلاف قیمت را نمیتوان صرفاً به کشور مبدأ نسبت داد.
در بازار پاکستان، گونههای باسماتی و سوپر کرنل معمولاً در بخش بالاتر بازار قرار میگیرند و عواملی مانند طول دانه، میزان عطر، درصد شکستگی، سال برداشت، شیوه فرآوری و برند روی قیمت اثر دارند. حتی در ابتدای شهریور، برنج پاکستانی ۱۱۲۱ آفتاب ۱۰ کیلویی حدود ۳ میلیون و ۵۴۰ هزار تومان، سوپر باسماتی یال ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان و ۱۱۲۱ زیتون طلایی ۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان گزارش شده بود.
بنابراین نرخهای ۳.۵ تا ۳.۶ میلیون تومانی اعلامشده برای محصولات پاکستانی امروز با محدودهای که در روزهای ابتدایی شهریور در بازار مشاهده شده، همخوانی دارد.
اما در برنج هندی وضعیت متفاوت است و بخشی از انواع ۱۱۲۱ همچنان پایینتر از سه میلیون تومان عرضه میشوند.
آیا قیمت برنج هندی واقعاً بالا رفته است؟
نگاهی به نرخهای قبلی نشان میدهد پاسخ برای همه برندها یکسان نیست.
برای نمونه، برنج هندی ۱۱۲۱ خوشبخت در ۱۲ تیر حدود ۲ میلیون و ۴۶۰ هزار تومان برای کیسه ۱۰ کیلویی گزارش شده بود. اگر نرخ فعلی ۲ میلیون و ۴۸۴ هزار تومان را مبنا قرار دهیم، افزایش آن طی این بازه فقط حدود ۲۴ هزار تومان، معادل نزدیک یک درصد بوده است.
از طرف دیگر، برنج هندی ۱۱۲۱ بندر در ۱۸ مرداد حدود ۲ میلیون و ۴۹۰ هزار تومان قیمت داشت، در حالی که رقم ارائهشده برای امروز ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان است. بر مبنای این دو قیمت، این محصول نهتنها افزایش نداشته بلکه حدود ۹۰ هزار تومان ارزانتر گزارش شده است.
این مقایسه یک نکته مهم را نشان میدهد: بهتر است از عبارت «افزایش یکدست قیمت برنج خارجی» با احتیاط استفاده شود. بازار فعلی بیشتر با پراکندگی و نوسان قیمت روبهروست؛ برخی برندها گران شدهاند، برخی تقریباً ثابت ماندهاند و بعضی قیمتهای فروشگاهی حتی پایینتر آمدهاند.
چرا یک برنج در دو فروشگاه دو قیمت متفاوت دارد؟
یکی از ویژگیهای بازار مواد غذایی در شرایط نوسان ارز، شکلگیری چند سطح قیمت برای کالای ظاهراً مشابه است.
یک فروشنده ممکن است محصول را ماهها قبل و با هزینه ارزی و حمل پایینتر خریده باشد، در حالی که فروشنده دیگر محموله جدید را با قیمت بالاتر جایگزین کرده است. هزینه ارسال، انبارداری، تخفیف فروشگاه اینترنتی و حاشیه سود نیز میتواند اختلاف را بیشتر کند.
نمونه روشن آن را در قیمت برنج پاکستانی ۱۱۲۱ میتوان دید. دادههای مقایسه فروشگاهها در ۳۰ مرداد، کمترین قیمت را ۲.۶۸ میلیون تومان، قیمت میانه را ۳.۷۲۵ میلیون و بیشترین قیمت را چهار میلیون تومان نشان میداد.
چنین دامنهای نشان میدهد مقایسه فقط بر اساس نام «برنج پاکستانی ۱۱۲۱» میتواند گمراهکننده باشد. وزن بسته، برند، فروشنده و مشخصات دقیق محصول باید یکسان باشد.
لغو ممنوعیت واردات برنج میتواند جلوی جهش شدید قیمت را بگیرد؟
یک اتفاق مهم امسال در سمت عرضه رخ داده است.
در سالهای گذشته ترخیص برنج خارجی معمولاً از اول مرداد تا پایان آبان، همزمان با فصل برداشت محصول داخلی، ممنوع میشد. اما وزارت جهاد کشاورزی برای سال ۱۴۰۵ این ممنوعیت فصلی را لغو کرد و وزارت صمت نیز در تیرماه امکان ترخیص برنج در این چهار ماه را رسماً به گمرک ابلاغ کرد.
از نظر تئوریک، این تصمیم باید امکان ورود مستمرتر محمولههای خارجی را فراهم کند و ریسک کمبود ناشی از توقف چندماهه ترخیص را کاهش دهد.
انجمن واردکنندگان برنج ایران نیز از لغو ممنوعیت فصلی استقبال کرده و همزمان بر اهمیت حل مسائل مرتبط با تأمین ارز واردکنندگان تأکید کرده است.
بنابراین اگر ترخیص محمولهها منظم ادامه پیدا کند، افزایش عرضه میتواند بخشی از فشار قیمت را خنثی کند. اما این موضوع به تنهایی کافی نیست.
ارز هنوز پاشنه آشیل قیمت برنج خارجی است
قیمت برنج وارداتی از زمانی که خرید خارجی انجام میشود تا وقتی محصول به قفسه فروشگاه میرسد، تحت تأثیر مجموعهای از هزینههاست.
ارز مورد نیاز واردات، قیمت خرید در هند یا پاکستان، کرایه حمل، بیمه، هزینههای بندری و گمرکی، انبارداری و توزیع همگی روی قیمت تمامشده اثر دارند.
به همین دلیل حتی با لغو ممنوعیت فصلی، اگر واردکننده با تأخیر در تأمین ارز یا افزایش هزینه خرید محموله جدید روبهرو شود، ممکن است قیمت مصرفکننده بالا بماند.
از سوی دیگر، اثر نرخ ارز همیشه فوری نیست. فروشگاهی که هنوز موجودی قدیمی دارد ممکن است هفتهها کالا را با قیمت پایینتر بفروشد، در حالی که موجودی جدید فروشنده دیگر آثار افزایش هزینه را سریعتر منعکس میکند.
برای خرید برنج خارجی فقط قیمت کیسه را نبینید
در بازار فعلی، محاسبه قیمت هر کیلو یکی از سادهترین روشها برای مقایسه است.
برای مثال، کیسه ۲ میلیون و ۴۸۴ هزار تومانی خوشبخت معادل کیلویی ۲۴۸ هزار و ۴۰۰ تومان است، اما ماهوتی ۳ میلیون و ۶۴۸ هزار تومانی کیلویی ۳۶۴ هزار و ۸۰۰ تومان تمام میشود.
اما ارزانترین قیمت همیشه بهترین خرید نیست.
نوع دانه، درصد شکستگی، میزان ری کردن بعد از پخت، عطر، یکدستی محصول و میزان دورریز در تصمیم اقتصادی واقعی اهمیت دارند. ممکن است محصولی با قیمت کیلویی بالاتر، به دلیل کیفیت و افزایش حجم بهتر در پخت برای یک خانوار یا آشپزخانه اقتصادیتر باشد.
در خرید اینترنتی نیز بهتر است نام کامل برند، نوع دقیق محصول، وزن، تاریخ بستهبندی و مشخصات فروشنده بررسی شود؛ زیرا دادههای بازار نشان میدهد حتی برای محصولات همنام، اختلاف قیمت چشمگیری وجود دارد.
قیمت برنج خارجی در شهریور به کدام سمت میرود؟
در حال حاضر دو نیروی متفاوت بر بازار اثر میگذارند.
از یک طرف، لغو ممنوعیت فصلی واردات امکان افزایش و استمرار عرضه را فراهم کرده است؛ عاملی که میتواند مانع شوک ناشی از کمبود شود.
از طرف دیگر، هزینه تأمین ارز و واردات همچنان متغیر است و میتواند محمولههای جدید را گرانتر وارد بازار کند.
به همین دلیل محتملترین تصویر کوتاهمدت، ادامه نوسان و تفاوت شدید قیمت میان برندها است، نه لزوماً یک رشد یکدست در تمام برنجهای خارجی.
بر اساس قیمتهای امروز، برنج هندی ۱۱۲۱ در برخی برندها حدود کیلویی ۲۴۰ تا ۲۴۸ هزار تومان و نمونههای پاکستانی مورد بررسی بین ۳۵۰ تا ۳۶۵ هزار تومان قیمت دارند. این اختلاف نشان میدهد برای خانواری که مصرف ماهانه بالایی دارد، انتخاب میان هندی و پاکستانی میتواند تفاوت چندمیلیون تومانی در هزینه خرید ایجاد کند.
در چنین بازاری، مقایسه قیمت کیلویی و کیفیت واقعی محصول بیش از دنبال کردن صرف قیمت روی کیسه اهمیت پیدا کرده است.
