دینار عراق ۱۲۱ هزار تومان ماند؛ اختلاف نرخ تهران و عراق چقدر به ضرر مسافران تمام می‌شود؟

گزارش برای شنبه ۳۱ مرداد نشان می‌دهد قیمت هزار دینار عراق در بازار تهران ۱۲۱ هزار تومان است و تغییر قابل ملاحظه‌ای نسبت به آخرین معاملات ثبت نشده است. در بازار صرافی‌های عراق نیز دو نرخ متفاوت دیده می‌شود: حدود ۱۲۶ هزار تومان در صورت پرداخت با کارت و حدود ۱۱۸ هزار تومان در صورت تحویل پول نقد ایران.

مقایسه با چهارشنبه ۲۸ مرداد نیز آرامش نسبی را تأیید می‌کند. آن روز هزار دینار در تهران همین ۱۲۱ هزار تومان بود؛ نرخ کارت در عراق نیز ۱۲۶ هزار تومان گزارش شد، اما نرخ نقدی ۱۱۹ هزار تومان بود. به این ترتیب نرخ تهران طی سه روز ثابت مانده و نرخ نقدی گزارش‌شده در عراق حدود هزار تومان کاهش پیدا کرده است.

حتی اگر بازه را کمی طولانی‌تر کنیم، تغییر بزرگی دیده نمی‌شود. ۱۸ مرداد، هزار دینار عراق حدود ۱۲۲ هزار تومان گزارش شده بود؛ یعنی در حدود دو هفته، نرخ اعلامی این منبع فقط هزار تومان یا کمتر از یک درصد کاهش یافته است.

یک اختلاف مهم؛ آیا هزار دینار واقعاً ۱۲۱ هزار تومان است؟

اینجا باید یک نکته مهم را به خبر اضافه کرد.

همزمان با گزارش ۱۲۱ هزار تومانی، شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز نرخ هر دینار عراق در بازار آزاد را در ساعت ۱۴:۰۶ امروز ۱۳۵۲ ریال ثبت کرده است. با تبدیل ریال به تومان، این رقم معادل ۱۳۵.۲ تومان برای هر دینار یا حدود ۱۳۵ هزار و ۲۰۰ تومان برای هزار دینار می‌شود. نرخ روز قبل این منبع نیز ۱۳۳۳ ریال بوده است.

بنابراین بین دو منبع بازار امروز بیش از ۱۴ هزار تومان اختلاف برای هر هزار دینار وجود دارد.

این اختلاف نشان می‌دهد که برخلاف دلار، قیمت دینار عراق در ایران بازار یکپارچه و بسیار عمیقی ندارد و نرخ می‌تواند بسته به شهر، نوع اسکناس، حجم معامله، صراف یا دلال، نحوه تسویه و حتی مسیر تأمین ارز متفاوت باشد.

در نتیجه برای مسافری که قصد خرید واقعی دارد، نرخ صفحه اینترنتی به‌تنهایی کافی نیست؛ قیمت قابل معامله همان نرخی است که صراف در لحظه تحویل اسکناس اعلام می‌کند.

چرا نرخ کارت در عراق ۸ هزار تومان گران‌تر است؟

براساس نرخ مورد اشاره، هزار دینار با پرداخت نقدی ایران در عراق ۱۱۸ هزار تومان و با پرداخت کارتی ۱۲۶ هزار تومان تمام می‌شود.

فاصله این دو نرخ ۸ هزار تومان به ازای هر هزار دینار است؛ یعنی روش کارتی حدود ۶.۸ درصد نسبت به نرخ نقدی گزارش‌شده گران‌تر تمام می‌شود.

در خریدهای کوچک شاید این اختلاف چندان به چشم نیاید، اما با افزایش مبلغ، عدد قابل توجهی می‌شود.

برای مثال اگر مسافری بخواهد یک میلیون دینار تهیه کند، بر مبنای همین نرخ‌ها هزینه او در روش نقدی حدود ۱۱۸ میلیون تومان و در روش کارتی حدود ۱۲۶ میلیون تومان خواهد بود؛ یعنی تقریباً ۸ میلیون تومان اختلاف.

برای ۵۰۰ هزار دینار نیز فاصله دو روش حدود ۴ میلیون تومان می‌شود.

البته این محاسبات فقط براساس نرخ‌های اعلامی همین گزارش است و ممکن است صرافی‌های مختلف عراق نرخ، کارمزد و شیوه تسویه متفاوتی داشته باشند. بنابراین نباید نتیجه گرفت روش نقدی در همه شهرها و همه ساعات الزاماً همین مقدار ارزان‌تر خواهد بود.

نرخ رسمی دینار عراق چقدر است؟

بازار دینار عراق یک ویژگی مهم دارد: بانک مرکزی عراق نرخ رسمی دلار را نسبتاً ثابت نگه داشته است.

آخرین جدول بانک مرکزی عراق نشان می‌دهد نرخ رسمی همچنان در محدوده ۱۳۱۰ دینار برای هر دلار آمریکا قرار دارد.

یعنی از سمت اقتصاد عراق، دینار در برابر دلار نوسان آزاد و شدیدی مانند ریال ایران ندارد. بخش عمده تغییر قیمت دینار برای خریدار ایرانی در واقع از سمت ارزش ریال و قیمت دلار در ایران ایجاد می‌شود.

برای نمونه امروز نرخ دلار آزاد در تهران در منابع مختلف حدود ۱۹۰ هزار تومان گزارش شده است؛ شبکه طلا و ارز ۱۹۰ هزار تومان و برخی گزارش‌های لحظه‌ای حدود ۱۹۰ هزار و ۸۰۰ تومان را ثبت کرده‌اند.

به همین دلیل اگر دلار ایران دوباره صعودی شود، حتی با ثابت ماندن نرخ رسمی دینار در بغداد، فشار افزایشی می‌تواند به بازار دینار تهران منتقل شود.

یک محاسبه جالب؛ چرا نرخ نظری با بازار متفاوت است؟

اگر صرفاً برای مقایسه نرخ آزاد دلار ایران را حدود ۱۹۰ هزار تومان و نرخ رسمی عراق را ۱۳۱۰ دینار به ازای یک دلار در نظر بگیریم، ارزش نظری هزار دینار به حدود ۱۴۵ هزار تومان می‌رسد.

این عدد از نرخ ۱۲۱ هزار تومانی گزارش تجارت‌نیوز و حتی از نرخ حدود ۱۳۵ هزار تومانی شبکه طلا و ارز بالاتر است.

اما این تفاوت الزاماً به معنی وجود فرصت سود آسان یا آربیتراژ نیست.

بازار ایران و عراق به‌دلیل محدودیت‌های بانکی، هزینه جابه‌جایی پول نقد، تفاوت بازار رسمی و آزاد ارز عراق، کارمزدها، ریسک حمل اسکناس و شیوه‌های متفاوت تسویه، یک بازار کاملاً یکپارچه نیست. به همین دلیل ضرب ساده دلار آزاد تهران در نرخ رسمی بغداد لزوماً همان قیمتی را نمی‌دهد که یک مسافر برای اسکناس دینار در بازار پرداخت می‌کند.

حتی نرخ مرجع تبدیل بین‌المللی نیز ممکن است با بازار نقدی تهران فاصله داشته باشد؛ به همین دلیل نرخ تبدیل نمایش‌داده‌شده در ابزار بالا را باید یک نرخ مرجع ارزی دانست، نه قیمت تضمین‌شده خرید اسکناس در ایران.

آرامش دینار در حالی است که دلار ایران بالا رفته است

نکته قابل توجه بازار امروز این است که دلار در معاملات شنبه کمی افزایشی بوده است.

شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز نرخ دلار را ۱.۹ میلیون ریال، معادل ۱۹۰ هزار تومان، ثبت کرده که حدود ۰.۳۲ درصد بالاتر از روز قبل بوده است. گزارش‌های دیگر بازار نیز قیمت‌هایی در محدوده ۱۸۹ تا ۱۹۱ هزار تومان نشان می‌دهند.

با این وجود نرخ ۱۲۱ هزار تومانی دینار در گزارش تجارت‌نیوز تغییر نکرده است.

این رفتار می‌تواند ناشی از عمق کمتر معاملات دینار نسبت به دلار باشد. بازار دلار در تهران تقریباً لحظه‌ای به اخبار سیاسی و جریان تقاضا واکنش نشان می‌دهد، اما بازار دینار می‌تواند با کمی تأخیر حرکت کند؛ به‌خصوص خارج از دوره‌های اوج مسافرت به عراق.

به همین دلیل ثبات امروز را نباید تضمینی برای ثابت ماندن دینار در هفته آینده تلقی کرد.

آیا الان زمان مناسبی برای خرید دینار است؟

برای مسافر، پاسخ بیش از اینکه به پیش‌بینی قیمت وابسته باشد به زمان سفر بستگی دارد.

اگر سفر نزدیک باشد، خرید مرحله‌ای می‌تواند ریسک تغییر نرخ را کاهش دهد؛ زیرا دینار ایران در نهایت به نوسانات دلار داخلی حساس است. خرید تمام نیاز ارزی در یک نقطه قیمت، خریدار را در معرض یک نوسان کوتاه‌مدت قرار می‌دهد.

از سوی دیگر اختلاف محسوس قیمت‌های اعلامی امروز یک پیام مهم دارد: قبل از خرید باید حداقل از چند فروشنده نرخ گرفته شود.

وقتی یک منبع هزار دینار را ۱۲۱ هزار تومان و منبع دیگری معادل حدود ۱۳۵ هزار تومان ثبت می‌کند، اختلاف برای یک میلیون دینار می‌تواند به بیش از ۱۴ میلیون تومان برسد.

این مقدار به اندازه‌ای بزرگ است که مقایسه نرخ پیش از معامله ارزش داشته باشد.

چشم‌انداز قیمت دینار؛ همه‌چیز به دلار تهران برمی‌گردد

در کوتاه‌مدت مهم‌ترین متغیر برای دینار در ایران نه تصمیم بانک مرکزی عراق، بلکه جهت حرکت دلار تهران است.

بانک مرکزی عراق همچنان نرخ رسمی ۱۳۱۰ دینار برای دلار را حفظ کرده است. در نتیجه اگر این سیاست تغییر نکند، بخش اصلی نوسان ریالی دینار از سمت ایران خواهد آمد.

اگر دلار آزاد از محدوده فعلی عقب‌نشینی کند، دینار نیز ظرفیت کاهش دارد. برعکس، عبور دلار از سطوح بالاتر می‌تواند نرخ اسکناس عراق را حتی با تأخیر به سمت بالا حرکت دهد.

تصویر بازار در شنبه ۳۱ مرداد ۱۴۰۵ بنابراین «ثبات نسبی، اما با پراکندگی زیاد نرخ‌ها» است. نرخ ۱۲۱ هزار تومانی هزار دینار نسبت به چند روز قبل ثابت مانده، اما اختلاف آن با سایر مراجع بازار و همچنین فاصله ۸ هزار تومانی نرخ نقد و کارت در عراق نشان می‌دهد خریدار نباید تنها به یک عدد تکیه کند.