واریز سود سهام عدالت در آستانه هفته دولت؛ دارندگان سهام ۵۳۲ هزار تومانی چقدر میگیرند؟
بهمن عبداللهی، رئیس اتاق تعاون ایران، ۱۸ مرداد اعلام کرد دولت در تلاش است بخشی از سود سهام عدالت مربوط به عملکرد سال ۱۴۰۴ را تا هفته دولت پرداخت کند. هفته دولت از دوم تا هشتم شهریور است؛ بنابراین در صورت اجرای برنامه اعلامشده، مرحله نخست باید طی همین بازه به حساب مشمولان برسد.
اما میان دو عبارت باید تفاوت گذاشت: «تلاش برای پرداخت در هفته دولت» با «اعلام تاریخ قطعی واریز» یکی نیست.
برخی رسانههای غیررسمی در روزهای گذشته از نهایی شدن پرداخت در ابتدای شهریور نوشتهاند، اما معتبرترین اظهارنظر موجود همچنان همان سخن عبداللهی است که از تلاش دولت برای انجام پرداخت سخن میگوید. در تازهترین جستوجو نیز هنوز اطلاعیهای از شرکت سپردهگذاری مرکزی با ذکر روز دقیق شروع واریز مرحله نخست سال مالی ۱۴۰۴ منتشر نشده است.
بنابراین تا زمانی که سازمان بورس یا سپردهگذاری مرکزی تاریخ را اعلام نکند، نباید دوم، سوم یا هشتم شهریور را بهعنوان روز قطعی واریز معرفی کرد.
مبلغ سود سهام عدالت ۱۴۰۵ چقدر خواهد بود؟
در این بخش هنوز عدد رسمی وجود ندارد.
رئیس اتاق تعاون گفته سود عملکرد ۱۴۰۴ نسبت به سود سال ۱۴۰۳ کاهش جدی نخواهد داشت. او همچنین گفته با وجود آسیب دیدن بخشی از بنگاههای مرتبط با سهام عدالت در جریان جنگ، سایر شرکتها سودده بودهاند و فرآیند جمعآوری سود شرکتهای مشمول ادامه داشته است.
اما عبارت «کاهش جدی ندارد» به معنای تعیین مبلغ نیست.
رقم نهایی برای هر سهامدار به میزان سهام او، سود تقسیمی شرکتهای سرمایهپذیر، میزان سود وصولشده و منابعی که تا زمان پرداخت در اختیار سپردهگذاری مرکزی قرار میگیرد بستگی دارد.
پس اگر این روزها عددهای مشخصی مثل ۵۰۰ هزار، یک میلیون یا سه میلیون تومان بهعنوان «سود قطعی شهریور» منتشر میشود، باید با احتیاط به آن نگاه کرد. حتی شایعه سود سه میلیون تومانی نیز در هفتههای اخیر بدون تأیید رسمی منتشر شده بود.
سود سال قبل چقدر بود؟
بهترین معیار برای تخمین حدودی، پرداختهای سال مالی ۱۴۰۳ است؛ هرچند این ارقام را نباید مستقیماً به امسال تعمیم داد.
در مرحله نخست پرداخت سود عملکرد ۱۴۰۳ که در دیماه ۱۴۰۴ انجام شد، دارندگان سبد ۴۵۲ هزار تومانی ۵۱۵ هزار تومان، سبد ۵۳۲ هزار تومانی ۶۰۷ هزار تومان و سبد یک میلیون تومانی حدود یک میلیون و ۱۴۱ هزار تومان دریافت کردند. در مجموع حدود ۲۸ هزار میلیارد تومان به بیش از ۴۴ میلیون سهامدار پرداخت شد.
مرحله دوم نیز در اسفند ۱۴۰۴ پرداخت شد. در آن مرحله سود سبد ۴۵۲ هزار تومانی ۴۴۳ هزار تومان، سبد ۵۳۲ هزار تومانی ۵۲۱ هزار تومان و سبد یک میلیون تومانی ۹۸۱ هزار تومان بود.
بنابراین مجموع تقریبی دو مرحله برای سه سبد اصلی چنین بود:
- سبد ۴۵۲ هزار تومانی: حدود ۹۵۸ هزار تومان
- سبد ۵۳۲ هزار تومانی: حدود یک میلیون و ۱۲۸ هزار تومان
- سبد یک میلیون تومانی: حدود دو میلیون و ۱۲۲ هزار تومان
اگر گفته رئیس اتاق تعاون مبنی بر نبود کاهش جدی نسبت به سال قبل محقق شود، مجموع سود امسال میتواند به چنین محدودههایی نزدیک باشد؛ اما این فقط مقایسه با دوره قبل است و نباید بهعنوان پیشبینی رسمی سود ۱۴۰۴ معرفی شود.
آیا تمام این مبلغ در هفته دولت پرداخت میشود؟
احتمالاً نه.
دولت و اتاق تعاون از ابتدا درباره پرداخت دو مرحلهای صحبت کردهاند. طبق اظهارات عبداللهی، بخشی از سود در میانه سال و باقیمانده تا پایان ۱۴۰۵ پرداخت خواهد شد.
تجربه سال مالی قبل نیز همین الگو را نشان میدهد. بخشی از سود در دی و بخش دیگری در اسفند به حساب سهامداران رسید.
علت اصلی، زمان متفاوت پرداخت سود توسط شرکتهای سرمایهپذیر است. تمام شرکتهای موجود در پرتفوی سهام عدالت همزمان مجمع برگزار نمیکنند و تمام سود مصوب نیز در یک زمان به حساب سپردهگذاری مرکزی منتقل نمیشود.
به همین دلیل مرحله اول شهریور، در صورت اجرا، الزاماً نصف دقیق کل سود هم نخواهد بود. اندازه هر مرحله تابع مقدار پولی است که تا آن زمان واقعاً تجمیع شده است.
چرا امسال دولت برای پرداخت زودتر عجله دارد؟
زمانبندی امسال نسبت به بعضی دورههای گذشته قابل توجه است.
پرداخت بخش نخست عملکرد ۱۴۰۳ در دیماه انجام شد، اما حالا صحبت از آغاز توزیع سود عملکرد ۱۴۰۴ در شهریور است. اگر این وعده عملی شود، سهامداران حدود چهار ماه زودتر از سال قبل نخستین بخش سود را دریافت خواهند کرد.
این تغییر میتواند نتیجه تسریع در جمعآوری سود شرکتها و تلاش دولت برای منظمتر کردن چرخه پرداخت باشد.
البته مهمتر از زودتر پرداخت کردن، کامل وصول شدن سودهاست. در سالهای گذشته تأخیر برخی شرکتها یکی از دلایل چندمرحلهای و طولانی شدن توزیع سود بود.
خبر بزرگتر؛ آزادسازی سهام عدالت به کجا رسید؟
در کنار سود نقدی، یک موضوع بسیار بزرگتر نیز در حال پیگیری است: آیا مردم بالاخره خواهند توانست سهام عدالت خود را معامله کنند؟
عبداللهی گفته بیش از ۲۰ جلسه در شورای عالی بورس برای تدوین دستورالعمل مربوط به عرضه و آزادسازی سهام عدالت برگزار شده است. این دستورالعمل ابتدا به دولت ارسال شد، سپس معاونت حقوقی ریاستجمهوری نکاتی را مطرح کرد و پس از اعمال اصلاحات، متن برای دریافت نظر مجلس ارسال شده است.
او گفته این متن حدود یک ماه در اختیار مجلس بوده و نمایندگان نیز پیشنهادهایی برای اصلاح آن دارند. پس از جمعبندی کمیته مربوط، قرار است جلسه نهایی با ریاست علی نیکزاد برگزار شود و نظرات مجلس دوباره به شورای عالی بورس برگردد تا نسخه نهایی اصلاح، تصویب و ابلاغ شود.
این یعنی پرونده واقعاً پیشرفت کرده، اما هنوز به خط پایان نرسیده است.
آیا الان امکان فروش سهام عدالت وجود دارد؟
خیر.
رسیدن دستورالعمل به مجلس به معنی باز شدن سامانه فروش یا آزاد شدن فوری معاملات نیست. حتی پاسخهای رسمی درباره سهام عدالت نیز تأکید کردهاند در شرایط فعلی امکان فروش سهام عدالت وجود ندارد و باید منتظر تصمیم و ابلاغ رسمی مراجع ذیصلاح ماند.
این نکته برای مقابله با شایعات و کلاهبرداری اهمیت زیادی دارد.
ممکن است با نزدیک شدن آزادسازی، پیامهایی با عنوان «ثبتنام فروش سهام عدالت»، «فعالسازی آزادسازی» یا «دریافت سود ویژه» برای مردم ارسال شود. تا زمانی که شرکت سپردهگذاری مرکزی یا سازمان بورس سامانه مشخصی معرفی نکردهاند، وارد کردن اطلاعات کارت بانکی یا کلیک روی لینکهای ناشناس میتواند خطرناک باشد.
چرا آزادسازی سهام عدالت اینقدر پیچیده شده است؟
سهام عدالت فقط یک پرتفوی عادی متعلق به چند میلیون نفر نیست.
بخشی از دارندگان روش مستقیم و بخشی روش غیرمستقیم دارند. شرکتهای سرمایهگذاری استانی نیز در ساختار مالکیت نقش دارند و نحوه اداره، معامله و حقوق تعاونیها باید همزمان تعیین تکلیف شود.
عبداللهی نیز تأکید کرده سهم تعاونیها نباید در فرآیند جدید حذف شود. همین اختلاف درباره نحوه اداره شرکتهای استانی یکی از مسائلی است که تدوین دستورالعمل نهایی را پیچیده کرده است.
رئیس سازمان بورس نیز پیشتر توضیح داده بود دستورالعمل جدید باید همزمان نحوه اداره شرکتهای سرمایهگذاری استانی، معامله سهام آنها و وضعیت شرکتهای سرمایهپذیر را پوشش دهد.
بنابراین آزادسازی اینبار فقط باز کردن دکمه «فروش» نیست؛ سیاستگذار میخواهد ساختار مدیریتی چندساله سهام عدالت را نیز بازطراحی کند.
هفته دولت برای سهامداران چه خبری خواهد داشت؟
در آستانه شهریور میتوان وضعیت را در سه جمله خلاصه کرد:
اصل پرداخت سود در دو مرحله اعلام شده، دولت هدفگذاری کرده مرحله نخست را در هفته دولت واریز کند و رقم کل نیز طبق گفته رئیس اتاق تعاون نباید نسبت به دوره قبل افت جدی داشته باشد.
اما تا شنبه ۳۱ مرداد ۱۴۰۵ هنوز مبلغ دقیق هر سبد و روز آغاز واریز به شکل رسمی از سوی سپردهگذاری مرکزی اعلام نشده است.
در پرونده آزادسازی نیز پیشرفت واقعی رخ داده، اما هنوز دستورالعمل نهایی تصویب و ابلاغ نشده و امکان فروش سهام عدالت باز نشده است.
بنابراین خبر مهم هفته آینده فقط این نیست که «سود سهام عدالت میآید یا نه». اگر پرداخت مرحله نخست انجام شود، توجه بعدی خیلی سریع به رقم آن معطوف خواهد شد؛ مخصوصاً برای دارندگان سبد ۵۳۲ هزار تومانی که سال قبل مجموعاً حدود یک میلیون و ۱۲۸ هزار تومان در دو مرحله دریافت کردند. در کنار آن، تصمیم مجلس و شورای عالی بورس درباره آزادسازی میتواند مهمترین تحول چند سال اخیر سهام عدالت باشد.