قیمت دام زنده ۳۰ مرداد ۱۴۰۵؛ گوسفند ارزان شد اما گوساله تا ۶۱۱ هزار تومان بالا رفت

طبق آخرین رصدهای میدانی، میانگین قیمت‌های اعلام‌شده در تهران، اصفهان و همدان به این شرح است:

در میان این سه استان، اصفهان بالاترین نرخ گوسفند را با کیلویی ۶۳۵ هزار تومان دارد، در حالی که بالاترین نرخ گوساله در همدان و در سطح ۶۱۱ هزار تومان دیده می‌شود.

نکته قابل توجه این است که فاصله قیمت گوسفند و گوساله به‌شدت کاهش یافته است. در میانگین کشوری، گوسفند فقط حدود ۲۴ هزار و ۶۰۰ تومان یا چهار درصد گران‌تر از گوساله است.

این فاصله در تهران حدود ۲۴ هزار و ۷۵۰ تومان، در اصفهان ۲۷ هزار تومان و در همدان فقط ۱۹ هزار تومان است.

گوسفند از ابتدای مرداد چقدر ارزان شده است؟

برای درک جهت بازار، مقایسه با ابتدای مرداد تصویر جالبی ارائه می‌دهد.

در ۹ مرداد، میانگین کشوری قیمت گوسفند زنده حدود ۶۶۳ هزار و ۴۶۴ تومان و گوساله زنده حدود ۵۳۰ هزار و ۱۷۹ تومان گزارش شده بود. در همان مقطع، گوسفند تهران حدود ۶۶۷ هزار و ۵۰۰ تومان و گوساله تهران ۵۳۵ هزار تومان قیمت داشت.

اگر این ارقام را با رصد فعلی مقایسه کنیم، میانگین قیمت گوسفند حدود ۳۰ هزار و ۳۶۰ تومان یا ۴.۶ درصد کاهش پیدا کرده است.

اما در طرف مقابل، گوساله از حدود ۵۳۰ هزار تومان به بیش از ۶۰۸ هزار تومان رسیده؛ یعنی بر اساس این دو مجموعه داده، رشدی نزدیک به ۱۴.۸ درصد.

البته باید یک نکته را در نظر گرفت: بازار دام زنده نرخ واحد و رسمی کشوری مانند ارز یا طلا ندارد و آمارهای میدانی بسته به استان، کیفیت دام، وزن، نژاد و منبع جمع‌آوری می‌توانند متفاوت باشند. برای نمونه، شبکه تخصصی ITPNews در ۲۸ مرداد نرخ گوسفند زنده تهران و اصفهان را ۷۰۵ هزار تومان و گوساله این دو استان را ۶۲۰ هزار تومان ثبت کرده بود.

بنابراین ارقام بازار باید بیشتر به‌عنوان شاخص جهت و دامنه قیمت دیده شوند تا یک نرخ قطعی برای همه معاملات.

چرا قیمت گوسفند پایین آمده است؟

کاهش قیمت دام سبک اتفاق تازه‌ای نیست.

افشین صدر دادرس، مدیرعامل اتحادیه دام سبک، در ۱۴ مرداد گفته بود قیمت گوسفند زنده نسبت به دوره عید قربان کاهش محسوسی پیدا کرده است. به گفته او، بره ۵۰ کیلویی که در حوالی عید قربان در تهران تا حدود کیلویی ۷۳۰ هزار تومان معامله می‌شد، در نیمه مرداد به حدود ۶۴۰ هزار تومان رسیده بود.

در آستانه عید قربان نیز اتحادیه دام سبک نرخ بره نر ۵۰ تا ۶۰ کیلویی را حدود ۷۲۰ تا ۷۵۰ هزار تومان اعلام کرده بود.

بنابراین نرخ ۶۳۳ هزار تومانی فعلی را می‌توان ادامه همان روند اصلاحی دانست.

یکی از دلایل این وضعیت، عرضه مناسب دام سبک است. شرایط مراتع در سال جاری نیز نسبتاً مطلوب گزارش شده و بخش بزرگی از دام سبک در ماه‌های گرم از مرتع و پس‌چر مزارع استفاده کرده است. اتحادیه دام سبک پیش‌تر گفته بود وضعیت چرا امسال مناسب بوده و دام‌ها تا شهریور و حتی اواسط مهر از این ظرفیت بهره می‌برند.

این وضعیت بخشی از فشار هزینه خوراک را برای دام سبک کاهش داده و همزمان عرضه دام آماده کشتار را تقویت کرده است.

پس چرا گوساله گران می‌شود؟

بازار گوساله ساختار متفاوتی دارد.

دام سنگین وابستگی بیشتری به خوراک دستی و دوره‌های طولانی‌تر پرورش دارد و هزینه نهاده، سرمایه در گردش و نگهداری در آن نقش پررنگ‌تری ایفا می‌کند.

در آستانه عید قربان، نرخ گوساله زنده بسته به کیفیت و نژاد حدود ۵۵۰ تا ۶۰۰ هزار تومان اعلام شده بود. اکنون میانگین مورد اشاره در بازار از ۶۰۸ هزار تومان عبور کرده است.

از طرف دیگر، سهم گوساله در تأمین گوشت قرمز کشور بسیار بالاست. آخرین آمار رسمی مرکز آمار درباره خرداد نشان می‌دهد از مجموع ۴۱ هزار و ۲۰۸ تن گوشت قرمز عرضه‌شده در کشتارگاه‌های رسمی، ۲۳ هزار و ۶۳۹ تن، معادل ۵۷.۳ درصد، مربوط به گاو و گوساله بوده است. سهم گوسفند و بره نیز ۱۳ هزار و ۷۹۰ تن یا ۳۳.۵ درصد گزارش شد.

بنابراین هر فشاری بر عرضه دام سنگین سریع‌تر می‌تواند بازار گوشت گوساله را تحت تأثیر قرار دهد.

نهاده دامی کم است یا گران؟

در بحث دام، مشکل فقط موجود بودن خوراک نیست.

وزارت جهاد کشاورزی در ابتدای سال از بارگذاری نزدیک به دو میلیون تن نهاده دامی شامل ذرت، کنجاله سویا، جو و خوراک آماده در سامانه بازارگاه خبر داده بود.

اتحادیه دام سبک نیز در نیمه مرداد وضعیت تأمین نهاده را مناسب توصیف کرد.

اما دامداران بارها گفته‌اند نقدینگی خود تولیدکننده مسئله مهم‌تری است. حتی زمانی که نهاده وجود دارد، دامداری که سرمایه در گردش کافی ندارد ممکن است نتواند خوراک مورد نیاز خود را در زمان مناسب تهیه کند. اتحادیه دام سبک پیش‌تر نیز بر مشکل نقدینگی دامداران خرد و متوسط تأکید کرده بود.

این مسئله برای گوساله پرواری که دوره نگهداری و مصرف خوراک بیشتری دارد، حساس‌تر است.

کاهش دام زنده چرا گوشت را ارزان نکرد؟

این یکی از مهم‌ترین تناقض‌های بازار است.

مدیرعامل اتحادیه دام سبک در ۱۴ مرداد اعلام کرد با وجود کاهش محسوس قیمت گوسفند زنده نسبت به عید قربان، قیمت گوشت برای مصرف‌کننده کاهش متناسبی نداشته است.

دلیل این اتفاق آن است که قیمت دام زنده فقط یکی از اجزای قیمت گوشت در مغازه است.

افت وزن لاشه نسبت به وزن زنده، هزینه کشتارگاه، حمل‌ونقل، بسته‌بندی، سردخانه، ضایعات و حاشیه شبکه عمده‌فروشی و خرده‌فروشی همگی به قیمت نهایی اضافه می‌شوند.

برای مثال، یک دام ۵۰ کیلویی با قیمت کیلویی ۶۳۳ هزار تومان حدود ۳۱ میلیون و ۶۵۰ هزار تومان ارزش زنده دارد. اما تمام ۵۰ کیلوگرم آن به گوشت قابل فروش تبدیل نمی‌شود؛ به همین دلیل نمی‌توان قیمت گوشت مغازه را مستقیماً با قیمت هر کیلو دام زنده مقایسه کرد.

با این حال، اگر دام زنده برای چند هفته پایین بماند و هزینه سایر حلقه‌ها افزایش شدیدی نداشته باشد، انتظار منطقی این است که بخشی از کاهش بالاخره به بازار گوشت منتقل شود.

افزایش گوساله چه اثری روی گوشت قرمز دارد؟

اینجا بازار وارد مرحله پیچیده‌تری می‌شود.

اگر قیمت گوسفند پایین بیاید اما گوساله گران شود، فروشگاه‌ها با دو سیگنال مخالف مواجه می‌شوند. گوشت گوسفندی از سمت ماده اولیه امکان ثبات یا حتی کاهش دارد، ولی گوشت گوساله با فشار هزینه بالاتر روبه‌روست.

این موضوع از آن جهت مهم است که بیش از نیمی از گوشت تولیدشده در کشتارگاه‌های رسمی از گاو و گوساله تأمین می‌شود.

بنابراین افزایش گوساله زنده می‌تواند مانع از شکل‌گیری یک موج نزولی فراگیر در کل بازار گوشت شود؛ حتی اگر دام سبک ارزان‌تر شده باشد.

آیا دام در هفته‌های آینده دوباره گران می‌شود؟

در بازار گوسفند، فعلاً افزایش عرضه و ضعف قدرت خرید دو عامل بازدارنده در برابر جهش قیمت هستند. علاوه بر این، اتحادیه دام سبک وضعیت فعلی نهاده‌ها را مناسب ارزیابی کرده است.

اما با نزدیک شدن به پاییز شرایط می‌تواند تغییر کند. کاهش دسترسی به مرتع و پس‌چر، بازگشت دام به تغذیه دستی و افزایش سهم خوراک خریداری‌شده می‌تواند کف هزینه تولید را بالاتر ببرد.

برای گوساله نیز ادامه رشد نرخ به میزان عرضه دام آماده کشتار و قیمت خوراک وابسته است. اگر روند افزایشی فعلی چند هفته ادامه پیدا کند، احتمال انتقال آن به گوشت گوساله بیشتر خواهد شد.

بازار دام دو تکه شد؛ خریداران منتظر چه باشند؟

مهم‌ترین پیام بازار ۳۰ مرداد این است که دیگر نمی‌توان درباره «قیمت دام» با یک روند واحد صحبت کرد.

گوسفند زنده تحت فشار عرضه و رکود تقاضا از اوج‌های عید قربان فاصله گرفته، اما گوساله در مسیر مخالف حرکت کرده و در برخی استان‌ها از کیلویی ۶۱۰ هزار تومان عبور کرده است.

این واگرایی می‌تواند باعث شود قیمت گوشت قرمز نیز در هفته‌های آینده رفتار یکسانی نداشته باشد.

برای مصرف‌کننده، کاهش دام سبک هنوز به معنای ارزان شدن فوری گوشت گوسفندی نیست؛ تجربه همین ماه نشان داده انتقال افت قیمت از دامداری به قصابی می‌تواند ناقص یا با تأخیر باشد.

در طرف مقابل، رشد گوساله زنده یک علامت هشدار است. اگر این روند تثبیت شود، فشار آن احتمالاً زودتر در قیمت قطعات گوشت گوساله دیده خواهد شد.

فعلاً بازار دام زنده میان دو نیرو گرفتار است: وفور نسبی دام سبک از یک سو و افزایش هزینه و محدودیت عرضه دام سنگین از سوی دیگر. نتیجه این تقابل تعیین می‌کند بازار گوشت قرمز در شهریور وارد فاز آرامش می‌شود یا دوباره موج تازه‌ای از گرانی را تجربه خواهد کرد.