قیمت برنج خارجی امروز ۲۷ مرداد ۱۴۰۵؛ پاکستانی تا ۳.۶ میلیون، هندی از ۲.۷۵ میلیون

بازار برنج خارجی در روزهای پایانی مرداد با یک وضعیت دوگانه روبه‌رو شده است. از یک سو، گزارش فعالان صنفی از موجودی مناسب برنج هندی و پاکستانی در عمده‌فروشی‌ها و انبارها حکایت دارد و از سوی دیگر، قیمت خرده‌فروشی همچنان در محدوده‌ای قرار دارد که برای بسیاری از خانوارها سنگین محسوب می‌شود.

جدیدترین بررسی‌های بازار در ۲۷ مرداد نشان می‌دهد برنج پاکستانی همچنان در میان نمونه‌های مورد بررسی، قیمت بالاتری نسبت به برنج هندی دارد. کیسه‌های ۱۰ کیلویی دو محصول پاکستانی مورد بررسی بین ۳.۵ تا ۳.۶ میلیون تومان قیمت خورده‌اند، در حالی که دو نمونه هندی ۱۱۲۱ بین ۲.۷۵ تا ۲.۹۵ میلیون تومان عرضه می‌شوند.

قیمت برنج پاکستانی و هندی امروز ۲۷ مرداد ۱۴۰۵

«برنج طارم پاکستانی آریا پریا» در بسته ۱۰ کیلویی ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان قیمت دارد؛ بنابراین قیمت هر کیلو از این محصول حدود ۳۵۰ هزار تومان تمام می‌شود.

«برنج پاکستانی دانه‌بلند گلنوش» نیز با قیمت ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان برای کیسه ۱۰ کیلویی عرضه شده که معادل کیلویی ۳۶۰ هزار تومان است.

در بخش برنج‌های هندی، کیسه ۱۰ کیلویی «برنج هندی دانه‌بلند ۱۱۲۱ GTC» با نرخ ۲ میلیون و ۹۵۰ هزار تومان و «برنج هندی دانه‌بلند ۱۱۲۱ پلو» با قیمت ۲ میلیون و ۷۵۰ هزار تومان در بازار موجود است. قیمت کیلویی این دو محصول به‌ترتیب حدود ۲۹۵ هزار و ۲۷۵ هزار تومان محاسبه می‌شود.

اختلاف میان گران‌ترین و ارزان‌ترین محصول این جدول به ۸۵۰ هزار تومان در یک کیسه ۱۰ کیلویی می‌رسد. به بیان دیگر، نمونه پاکستانی گلنوش حدود ۳۱ درصد گران‌تر از برنج هندی ۱۱۲۱ پلو قیمت خورده است.

چرا برنج پاکستانی گران‌تر از هندی است؟

صرف پاکستانی یا هندی بودن برای مقایسه قیمت برنج کافی نیست. رقم محصول، باسماتی یا غیر باسماتی بودن، طول دانه، کیفیت فرآوری، درصد شکستگی، برند و هزینه بسته‌بندی در قیمت نهایی اثر دارند.

برای نمونه، گزارش‌های بازار در هفته‌های گذشته نشان داده‌اند برخی ارقام سوپر باسماتی پاکستانی حتی با قیمت‌هایی بالاتر از نرخ‌های امروز نیز عرضه شده‌اند. بنابراین نمی‌توان قیمت ۳.۵ تا ۳.۶ میلیون تومان را به همه انواع برنج پاکستانی تعمیم داد.

با این حال، نمونه‌های پاکستانی باکیفیت در بازار ایران معمولاً در رده قیمتی بالاتری نسبت به بسیاری از انواع هندی قرار می‌گیرند و همین اختلاف باعث شده برنج هندی همچنان برای بخشی از خانوارهایی که به دنبال گزینه ارزان‌تر هستند جذاب باشد.

چرا با وجود موجودی مناسب، قیمت برنج پایین نمی‌آید؟

یکی از مهم‌ترین پرسش‌های بازار همین است. رئیس اتحادیه برنج‌فروشان و عمده‌فروشان مواد غذایی مشهد در ۲۸ تیر اعلام کرده بود که موجودی برنج خارجی در فروشگاه‌ها و انبارها مناسب است و قیمت عمده‌فروشی محصولات وارداتی بسته به کیفیت از حدود ۱۳۰ تا ۱۳۵ هزار تومان آغاز شده و برای انواع درجه یک پاکستانی تا حدود ۲۷۰ تا ۲۷۵ هزار تومان می‌رسد.

بنابراین مسئله فعلی بازار لزوماً کمبود فیزیکی کالا نیست. بخشی از قیمت بالا به ساختار هزینه واردات مربوط می‌شود.

دبیر انجمن واردکنندگان برنج ایران پیش‌تر اعلام کرده بود که تغییر مبنای تأمین ارز از نرخ ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان به نرخ مرکز مبادله، افزایش هزینه حمل‌ونقل و بیمه، رشد حقوق و عوارض گمرکی و افزایش مالیات بر ارزش افزوده از یک درصد به ۱۰ درصد، قیمت تمام‌شده برنج وارداتی را بالا برده است.

همچنین عضو انجمن واردکنندگان در اردیبهشت گفته بود هزینه‌های گمرکی هر کیلوگرم برنج به حدود ۳۰ هزار تومان رسیده و با اضافه شدن مالیات، رقم قابل توجهی به هزینه ورود محصول اضافه می‌شود.

به همین دلیل حتی افزایش موجودی الزاماً به کاهش سریع قیمت مصرف‌کننده منجر نمی‌شود؛ زیرا بخش مهمی از هزینه محصول پیش از رسیدن به عمده‌فروش ایجاد شده است.

بدهی ارزی واردکنندگان همچنان یک ریسک بازار است

عامل دیگری که می‌تواند بر مسیر قیمت برنج اثر بگذارد، وضعیت تسویه ارزی واردکنندگان است.

انجمن واردکنندگان برنج در خرداد اعلام کرد مطالبات و بدهی‌های مرتبط با تأمین ارز واردات به حدود یک میلیارد یورو رسیده است. به گفته دبیر انجمن، بخشی از خرید از پاکستان به‌صورت نقدی انجام می‌شود و تأخیر در پرداخت ارز می‌تواند باعث شود فروشندگان خارجی برای ارسال محموله‌های جدید سخت‌گیری بیشتری داشته باشند.

این موضوع برای آینده بازار مهم است. ممکن است انبارها امروز موجودی مناسبی داشته باشند، اما اگر تأمین مالی محموله‌های بعدی با اختلال مواجه شود، اثر آن با فاصله زمانی در شبکه توزیع ظاهر خواهد شد.

وزارت جهاد کشاورزی نیز در اردیبهشت برای انواع برنج وارداتی برحسب کشور مبدأ سقف‌های ارزی جدید تعیین کرد و مهلت اصلاح قیمت ثبت سفارش‌ها را به دلیل شرایط اضطراری و نوسان بازار جهانی از یک ماه به دو ماه افزایش داد؛ نشانه‌ای از اینکه نوسان قیمت خارجی و تأمین ارز همچنان بخشی از مدیریت بازار برنج است.

ماجرای واردات برنج در فصل برداشت چه شد؟

وضعیت واردات در فصل برداشت نیز طی هفته‌های اخیر با ابهاماتی همراه بوده است.

شورای قیمت‌گذاری محصولات اساسی در تیرماه ممنوعیت ترخیص برنج از اول مرداد تا پایان آبان را برای سال ۱۴۰۵ لغو کرد و سازمان توسعه تجارت نیز بخشنامه مربوط به امکان ترخیص را ابلاغ کرد.

اما چند روز بعد، مسئولان جهاد کشاورزی مازندران توضیح دادند که این تصمیم نباید به معنای باز شدن کامل ثبت سفارش جدید در فصل برداشت تلقی شود. براساس این روایت، مجوز صادرشده عمدتاً برای ترخیص محموله‌هایی است که از قبل در بنادر موجود بوده‌اند و ثبت سفارش جدید در دوره ممنوعیت همچنان انجام نمی‌شود.

بنابراین بهتر است میان «آزاد شدن ترخیص محموله‌های موجود» و «آزاد شدن کامل واردات و ثبت سفارش جدید» تفاوت قائل شد؛ دو موضوعی که در برخی گزارش‌ها با یکدیگر خلط شده‌اند.

برنج خارجی هنوز رقیب جدی برنج ایرانی است

یکی از دلایل حفظ تقاضا برای انواع پاکستانی و هندی، فاصله قیمت آنها با برخی برنج‌های ممتاز داخلی است.

برای نمونه، در بازار ۲۶ مرداد یک کیسه ۱۰ کیلویی برنج هاشمی صادراتی گیلان حدود ۵ میلیون و ۵۹۰ هزار تومان و نوع دیگری از هاشمی معطر حدود ۵ میلیون و ۶۸۸ هزار تومان قیمت داشت. حتی برنج شیرودی در همان فهرست نزدیک به ۳ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان عرضه می‌شد.

در مقابل، کیسه ۱۰ کیلویی برنج هندی مورد بررسی امروز از ۲.۷۵ میلیون تومان شروع می‌شود. این اختلاف برای خانواری که مصرف ماهانه بالایی دارد، رقم کوچکی نیست و می‌تواند تصمیم خرید را به سمت محصول وارداتی سوق دهد.

البته مقایسه کیفیت و نوع این محصولات باید با احتیاط انجام شود؛ اما از منظر بودجه خانوار، اختلاف چندمیلیون تومانی در خرید چند کیسه برنج در سال قابل توجه است.

قیمت برنج خارجی در روزهای آینده چه می‌شود؟

داده‌های فعلی بیشتر از ثبات در قیمت‌های بالا حکایت دارند تا یک روند کاهشی قدرتمند. موجودی مناسب و امکان ترخیص محموله‌های موجود می‌تواند مانع جهش ناگهانی شود، اما هزینه بالای واردات، نرخ ارز و مسائل مربوط به تأمین مالی اجازه کاهش سریع قیمت را نمی‌دهند.

برای کاهش محسوس قیمت، بازار احتمالاً به ترکیبی از چند عامل نیاز دارد: ورود مستمر محموله‌ها، ثبات یا کاهش هزینه ارزی، کاهش هزینه‌های گمرکی و رقابت بیشتر میان عرضه‌کنندگان.

در مقابل، هرگونه تأخیر در تأمین ارز یا کاهش ورود محموله‌های بعدی می‌تواند تعادل فعلی را شکننده کند.

در نتیجه، مهم‌ترین پیام بازار برنج در ۲۷ مرداد این است که برنج خارجی کم‌یاب نیست، اما ارزان هم نشده است. کیسه ۱۰ کیلویی پاکستانی اکنون تا ۳.۶ میلیون تومان قیمت دارد و برنج هندی ۱۱۲۱ از محدوده ۲.۷۵ میلیون تومان آغاز می‌شود. اختلاف میان این دو گروه، همراه با فاصله آنها با برنج ممتاز ایرانی، نشان می‌دهد قیمت و قدرت خرید همچنان مهم‌ترین عامل انتخاب خانوار در بازار یکی از اصلی‌ترین اقلام سفره ایرانی است.