مطالبات گندمکاران به ۱۷۹ همت رسید؛ خرید تضمینی از ۸.۲ میلیون تن عبور کرد
یکصد و سیوپنجمین جلسه کمیته فنی گندم کشور با حضور مسئولان معاونت زراعت وزارت جهاد کشاورزی، دفتر غلات و محصولات اساسی، مؤسسات تحقیقاتی، سازمان هواشناسی، سازمان حفظ نباتات و شرکت خدمات حمایتی برگزار شد.
مجید آنجفی، معاون وزیر جهاد کشاورزی در امور زراعت، در این نشست اعلام کرد میزان خرید تضمینی گندم از ۸ میلیون و ۲۰۰ هزار تن عبور کرده است. او همچنین تولید گندم کشور در سال ۱۴۰۵ را مطلوب ارزیابی و بر ضرورت پرداخت بهموقع مطالبات کشاورزان تأکید کرد.
این میزان خرید از یک جهت قابل توجه است؛ آنجفی در اردیبهشت امسال گفته بود کل خرید تضمینی در سال زراعی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ نزدیک به ۸ میلیون تن بوده است. بنابراین خرید ثبتشده تا ۲۷ مرداد امسال عملاً از کل میزان اعلامشده برای سال زراعی قبل عبور کرده است.
۵۵ درصد پول گندمکاران پرداخت شد؛ ۴۵ درصد باقی مانده است
مهمترین بخش آمار جدید اما به مطالبات گندمکاران مربوط میشود.
براساس اعلام معاون وزیر جهاد کشاورزی، با پرداختهای اخیر مجموع مبلغ واریزشده به کشاورزان به ۲۱۸.۶ هزار میلیارد تومان یا ۲۱۸.۶ همت رسیده است. این رقم معادل ۵۵ درصد کل بهای گندم تحویلشده اعلام شده است.
بر پایه همین نسبت، ارزش کل گندم خریداریشده در این مرحله حدود ۳۹۷ همت برآورد میشود و در نتیجه چیزی در حدود ۱۷۹ همت از مطالبات کشاورزان هنوز تسویه نشده است.
این محاسبه با نرخ مصوب خرید تضمینی نیز تقریباً همخوان است. وزارت جهاد کشاورزی نرخ خرید تضمینی گندم در سال جاری را برای هر کیلوگرم ۴۸ هزار و ۵۰۰ تومان اعلام کرده بود. اگر ۸.۲ میلیون تن گندم با این نرخ محاسبه شود، ارزش آن در محدوده ۳۹۷ تا ۳۹۸ همت قرار میگیرد.
چرا تأخیر در پرداخت پول گندم مهم است؟
مطالبات گندمکاران تنها یک بدهی مالی نیست؛ زمان پرداخت آن مستقیماً بر فصل زراعی بعدی اثر دارد.
کشاورزی که محصول خود را در بهار یا تابستان تحویل دولت داده، در آستانه کشت پاییزه باید دوباره برای بذر، کود، سم، سوخت، ماشینآلات، کارگر و آمادهسازی زمین هزینه کند. اگر بخش بزرگی از بهای محصول قبلی هنوز پرداخت نشده باشد، کشاورز یا باید از سرمایه شخصی استفاده کند یا به منابع اعتباری و بدهی متوسل شود.
این مسئله بهخصوص اکنون اهمیت دارد که فصل جدید کشت گندم و جو در بسیاری از استانها نزدیک شده است.
روند پرداختها طی تابستان نیز تدریجی بوده است. برای نمونه، وزیر جهاد کشاورزی در ۲۷ تیر اعلام کرده بود با یک واریز ۳۰ همتی، مجموع پرداخت مطالبات گندمکاران به ۹۳ همت رسیده است. اکنون این رقم به ۲۱۸.۶ همت رسیده، یعنی طی حدود یک ماه بیش از ۱۲۵ همت دیگر پرداخت شده است.
با وجود این افزایش سرعت، هنوز نزدیک به نیمی از پول محصول تحویلی نزد دولت باقی مانده است.
تولید جو ۵۸ درصد بیشتر شد
خبر مهم دیگر جلسه کمیته فنی گندم به بازار جو مربوط میشود.
عزیز کریمی، مدیرکل دفتر غلات و محصولات اساسی وزارت جهاد کشاورزی، میزان تولید جو در سال جاری را ۳.۸ میلیون تن اعلام کرد؛ در حالی که تولید سال قبل ۲.۴ میلیون تن بوده است.
این ارقام به معنای افزایش حدود ۱.۴ میلیون تنی تولید و رشدی نزدیک به ۵۸ درصد در یک سال است.
جالب اینکه معاونت زراعت در فروردین امسال پیشبینی کرده بود تولید جو در سال زراعی جاری به حدود سه میلیون تن برسد. رقم ۳.۸ میلیون تنی اعلامشده در مرداد حتی از آن برآورد اولیه نیز بالاتر است.
وزارت جهاد معتقد است در صورت تأمین کامل نهادهها و الزامات تولید، ظرفیت افزایش تولید جو به بیش از پنج میلیون تن نیز وجود دارد.
چرا رشد تولید جو اهمیت دارد؟
جو یکی از محصولات اصلی زراعی ایران و نهاده مهم خوراک دام است. آمار رسمی سطح زیرکشت محصولات سالانه نیز نشان میدهد پس از گندم، جو با سهم حدود ۱۲ درصدی یکی از مهمترین محصولات مزارع کشور است.
افزایش تولید داخلی جو از دو جهت اهمیت دارد؛ نخست میتواند بخشی از نیاز صنعت دام و خوراک را از تولید داخل تأمین کند و دوم وابستگی به واردات را کاهش دهد.
اما فاصله میان تولید ۳.۸ میلیون تنی فعلی و ظرفیت بیش از پنج میلیون تن نشان میدهد تحقق پتانسیل اعلامشده به عواملی مانند آب، بذر مناسب، کود، ماشینآلات، قیمت خرید و شرایط آبوهوایی وابسته است.
۳۸۰ هزار تن بذر گندم برای کشت بعدی خریداری شد
وزارت جهاد همزمان در حال آمادهسازی نهادههای فصل پاییز است.
طبق گزارش مدیرکل دفتر غلات، تا ۲۶ مرداد حدود ۳۸۰ هزار تن بذر گندم و ۳۰ هزار تن بذر جو خریداری شده است. در جلسه کمیته فنی همچنین وضعیت تأمین کود و سموم مورد نیاز برای کشت پاییزه بررسی شد.
این آمار نشان میدهد برنامهریزی فصل بعد عملاً پیش از پایان کامل برداشت سال جاری آغاز شده است.
موضوع تأمین بذر و کود اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا بخشی از رشد تولید امسال نیز از سوی معاونت زراعت به تأمین مناسب نهادهها، تغذیه مزارع و مدیریت بهتر کشت نسبت داده شده بود.
مدل پرداخت یارانه کود تغییر میکند
آنجفی در این جلسه از سازوکار تازهای برای حمایت از خرید کود شیمیایی نیز سخن گفته است.
طبق توضیح او، تدارک کودهای مورد نیاز کشاورزان انجام شده و در مدل مورد نظر، کشاورز ابتدا کود را خریداری میکند و سپس یارانه کود به حساب او واریز میشود.
این شیوه میتواند نحوه تأمین نهاده را تغییر دهد، اما موفقیت آن به سرعت بازپرداخت یارانه بستگی خواهد داشت.
اگر کشاورز مجبور باشد ابتدا کل هزینه نهاده را نقدی پرداخت کند، مسئله نقدینگی باز هم اهمیت پیدا میکند؛ بهویژه برای تولیدکنندگانی که هنوز ۴۵ درصد پول گندم سال جاری خود را دریافت نکردهاند.
از این منظر، سیاست پرداخت یارانه پس از خرید و مسئله مطالبات گندمکاران به یکدیگر مرتبط هستند.
خبر امیدوارکننده هواشناسی برای کشت پاییزه
نماینده سازمان هواشناسی در جلسه کمیته فنی گزارشی از چشمانداز بارش و دمای فصل کشت ارائه کرده است.
بر اساس گزارش ارائهشده، پیشبینیها از بارش بیشتر از نرمال و دمای بالاتر از نرمال در دوره پیشرو حکایت دارد.
افزایش بارش در صورت تحقق میتواند برای مزارع دیم و شروع کشت پاییزه خبر مثبتی باشد؛ با این حال افزایش دما نیز باید در برنامه زمانبندی کشت، انتخاب ارقام و مدیریت آفات مورد توجه قرار گیرد.
ضمن اینکه پیشبینیهای فصلی ماهیت احتمالاتی دارند و نمیتوان آنها را تضمین قطعی بارندگی در همه استانها یا همه هفتههای پاییز دانست.
تولید خوب است؛ اما نقدینگی میتواند گلوگاه فصل بعد شود
تصویر کلی کشاورزی در پایان مرداد دو وجه متفاوت دارد.
از یک سو، خرید تضمینی گندم از ۸.۲ میلیون تن عبور کرده، تولید جو نزدیک ۵۸ درصد رشد کرده، صدها هزار تن بذر برای فصل آینده خریداری شده و چشمانداز بارشی کشت پاییزه نیز فعلاً امیدوارکننده گزارش شده است.
از سوی دیگر، دولت هنوز ۴۵ درصد بهای گندم خریداریشده را به کشاورزان بدهکار است.
این همان نقطهای است که میتواند نتیجه فصل بعد را تحت تأثیر قرار دهد. تولیدکنندهای که پول محصول قبلی را به موقع دریافت کند، توان بیشتری برای خرید بذر استاندارد، کود مناسب و انجام عملیات کشت در زمان مطلوب دارد. تأخیر طولانی در پرداخت، برعکس میتواند او را به کاهش هزینههای تولید یا حتی تغییر الگوی کشت سوق دهد.
بنابراین شاید مهمترین عدد جلسه کمیته فنی نه ۸.۲ میلیون تن گندم و نه ۳.۸ میلیون تن جو، بلکه همان ۵۵ درصد پرداختی باشد.
دولت برای حفظ روند مثبت تولید، اکنون با یک آزمون مالی روبهروست: حدود ۱۷۹ همت باقیمانده مطالبات گندمکاران باید در زمانی پرداخت شود که کشاورزان بتوانند آن را برای کشت پاییزه به کار بگیرند. اگر این حلقه مالی تکمیل شود، افزایش تولید امسال میتواند به فصل بعد منتقل شود؛ در غیر این صورت، تأخیر در پرداخت ممکن است بخشی از دستاورد تولید را به مشکل نقدینگی در مزرعه تبدیل کند.