واریز ۸.۶ همت به حساب گندمکاران کردستان؛ نیمی از مطالبات کشاورزان پرداخت شد
پرداخت مطالبات گندمکاران کردستان وارد مرحله تازهای شده است. سعدی نقشبندی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی کردستان اعلام کرده که در سال زراعی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ تاکنون ۵۸۴ هزار و ۱۰۹ تن گندم به شکل تضمینی از کشاورزان استان خریداری شده و ارزش کل این محصول به بیش از ۱۷۱ هزار و ۷۰۶ میلیارد ریال رسیده است. از این رقم، ۸۵ هزار و ۸۶۴ میلیارد و ۱۴۳ میلیون ریال به حساب تولیدکنندگان واریز شده؛ یعنی دولت نیمی از ارزش گندم خریداریشده در کردستان را تسویه کرده است.
این ارقام نشان میدهد حدود ۸.۶ هزار میلیارد تومان از مطالبات کشاورزان کردستانی پرداخت شده و تقریباً همین میزان نیز باقی مانده است. از این جهت، خبر آغاز پرداختها اگرچه برای گندمکاران امیدوارکننده است، اما پرونده مطالبات هنوز بسته نشده و نحوه و زمان پرداخت ۵۰ درصد باقیمانده، همچنان یکی از مهمترین مسائل پیش روی کشاورزان استان خواهد بود.
از صفر تا ۵۰ درصد؛ وضعیت مطالبات گندمکاران تغییر کرد
اهمیت پرداخت اخیر زمانی بیشتر مشخص میشود که وضعیت چند هفته قبل را مرور کنیم. پنجم مرداد ۱۴۰۵، رئیس سازمان جهاد کشاورزی کردستان اعلام کرده بود که تا آن زمان هیچ مبلغی بابت خرید تضمینی گندم به کشاورزان استان پرداخت نشده است. در آن مقطع حدود ۱۷۷ هزار تن گندم تحویل مراکز خرید شده بود و ارزش محصول خریداریشده حدود ۷ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان برآورد میشد.
اکنون و در فاصله حدود سه هفته، حجم خرید تضمینی از ۱۷۷ هزار تن به بیش از ۵۸۴ هزار تن رسیده و همزمان ۵۰ درصد ارزش گندم تحویلی نیز پرداخت شده است. این مقایسه نشان میدهد هم فرآیند برداشت و تحویل محصول در کردستان سرعت گرفته و هم تأمین منابع برای پرداخت مطالبات وارد مرحله اجراییتری شده است.
برای کشاورزانی که بخش عمده درآمد سالانه آنها وابسته به فروش محصول گندم است، زمان پرداخت تقریباً به اندازه نرخ خرید اهمیت دارد. بسیاری از گندمکاران باید از همین منابع برای بازپرداخت بدهیها، خرید بذر و کود، تعمیر ماشینآلات، تأمین سوخت و آمادهسازی مزارع برای فصل زراعی آینده استفاده کنند. بنابراین طولانی شدن فاصله میان تحویل گندم و دریافت پول میتواند مستقیماً قدرت تولید کشاورز در فصل بعد را تحت تأثیر قرار دهد.
خرید تضمینی گندم کردستان به ۵۸۴ هزار تن رسید
طبق تازهترین آمار رسمی، از مجموع ۵۸۴ هزار و ۱۰۹ تن گندم خریداریشده در کردستان، ۵۷۱ هزار و ۶۶۲ تن در سامانه سیفا ثبت شده و اطلاعات ۵۱۹ هزار و ۹۴۶ تن نیز به سامانه بانک کشاورزی رسیده است. این تفاوت آماری نشان میدهد بخشی از محمولههای تحویلشده هنوز در مراحل ثبت و تکمیل فرآیند بانکی قرار دارند.
در بین شهرستانهای استان، بیجار با ۱۲۶ هزار و ۲۹۷ تن بیشترین خرید تضمینی گندم را داشته است. پس از آن قروه با ۱۰۶ هزار و ۶۲۶ تن، سقز با ۱۰۴ هزار و ۴۰۰ تن، دهگلان با ۹۸ هزار و ۲۵۹ تن، دیواندره با ۸۳ هزار و ۹۹۱ تن و کامیاران با ۴۸ هزار و ۴۹۲ تن در رتبههای بعدی قرار گرفتهاند.
این آمار بار دیگر وزن شهرستانهای شرقی و مناطق عمده تولید گندم کردستان را در اقتصاد کشاورزی استان نشان میدهد. حجم بالای خرید در بیجار، قروه، سقز و دهگلان به این معناست که پرداخت مطالبات گندمکاران تنها یک مسئله بخشی نیست و میتواند بر گردش نقدینگی در بخش قابل توجهی از اقتصاد روستایی این شهرستانها اثر بگذارد.
۶۸۱ هزار هکتار گندم؛ چرا کردستان برای امنیت غذایی مهم است؟
کردستان یکی از بزرگترین پهنههای کشت گندم ایران را در اختیار دارد. در سال زراعی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ حدود ۶۸۱ هزار هکتار از اراضی استان زیر کشت این محصول رفته که ۶۴۰ هزار هکتار آن دیم و تنها ۴۱ هزار هکتار آبی است. آمار وزارت جهاد کشاورزی نیز نشان میدهد کردستان پس از خوزستان، دومین سطح بزرگ زیر کشت گندم کشور را در سال زراعی جاری دارد.
وابستگی بسیار بالای کردستان به کشت دیم در عین حال یک نقطه آسیبپذیری مهم است. عملکرد چنین مزارعی ارتباط مستقیمی با زمان و میزان بارندگی دارد و نوسانات اقلیمی میتواند به سرعت بر میزان برداشت اثر بگذارد.
پیش از آغاز برداشت، مسئولان استانی اعلام کرده بودند بیش از ۶۸۰ هزار هکتار از اراضی کردستان زیر کشت گندم قرار گرفته و با وجود خشکسالی و سرمازدگی در بعضی مناطق، تولید حدود ۸۰۰ هزار تن محصول پیشبینی میشود. حدود ۹۰ مرکز خرید نیز برای دریافت گندم کشاورزان پیشبینی شده بود.
با خرید بیش از ۵۸۴ هزار تن تا اواسط مرداد، بخش بزرگی از محصول قابل عرضه کشاورزان اکنون وارد چرخه خرید تضمینی شده است.
خشکسالی و سرمای دیررس تولید گندم را تحت فشار گذاشت
سال زراعی جاری برای گندمکاران کردستان بدون مشکل نبوده است. جهاد کشاورزی استان اعلام کرده تأخیر در بارشهای پاییزه، سرمای دیررس بهاره و سرمازدگی بخشی از مزارع باعث کاهش عملکرد نسبت به سال گذشته شده است. غالب بودن کشت دیم نیز حساسیت تولید استان به این شرایط را افزایش داده است.
همین مسئله اهمیت پرداخت بهموقع بهای محصول را بیشتر میکند. کشاورزی که در یک سال با افت عملکرد مزرعه روبهرو شده، معمولاً حاشیه مالی کمتری برای تأمین هزینه فصل بعد دارد. اگر پرداخت مطالبات نیز با تأخیر همراه شود، ممکن است تأمین نهاده، بذر یا خدمات مکانیزاسیون برای کشت آینده دشوارتر شود.
در مقابل، دسترسی سریعتر به نقدینگی میتواند به کشاورز اجازه دهد عملیات آمادهسازی زمین و خرید نهاده را در زمان مناسب انجام دهد؛ عاملی که خود بر عملکرد سال بعد تأثیرگذار خواهد بود.
۵۰ درصد مطالبات باقی مانده؛ گام بعدی چیست؟
با وجود واریز ۸.۶ همت، هنوز نمیتوان پرونده مطالبات گندمکاران کردستان را بسته دانست. ارزش کل گندم خریداریشده بیش از ۱۷.۱ همت اعلام شده و بنابراین تقریباً نیمی از این مبلغ هنوز باید به کشاورزان پرداخت شود. رئیس سازمان جهاد کشاورزی کردستان نیز تأکید کرده پیگیریها برای واریز باقیمانده مطالبات ادامه دارد.
نکته مهم این است که پرداخت خرید تضمینی در سطح ملی انجام میشود و زمان تسویه کامل صرفاً در اختیار مدیران استانی نیست. نقشبندی پیشتر نیز گفته بود تأمین و پرداخت منابع به شکل کشوری صورت میگیرد و مسئولان استان در این زمینه پیگیر تسریع در واریزها هستند.
در سطح کشور نیز حجم خرید تضمینی در تابستان امسال بالا بوده است. تا سوم آگوست، میزان خرید گندم از کشاورزان ۳۱ استان از مرز ۷.۵ میلیون تن عبور کرده و بیش از ۱۱۰ هزار میلیارد تومان از مطالبات گندمکاران پرداخت شده بود؛ موضوعی که بزرگی بار مالی خرید تضمینی برای دولت را نشان میدهد.
واریز پول گندم؛ فراتر از یک پرداخت بانکی
پرداخت مطالبات گندمکاران را نمیتوان فقط یک تسویه حساب مالی میان دولت و کشاورز دانست. گندم یکی از اصلیترین محصولات مرتبط با امنیت غذایی کشور است و سیاست خرید تضمینی زمانی میتواند در حفظ انگیزه تولید مؤثر باشد که کشاورز اطمینان داشته باشد پس از تحویل محصول، سرمایه او در زمان قابل قبول به چرخه تولید بازمیگردد.
برای کردستان این مسئله اهمیت دوچندانی دارد؛ استانی با ۶۸۱ هزار هکتار سطح زیر کشت گندم که هزاران بهرهبردار روستایی به شکل مستقیم یا غیرمستقیم از اقتصاد این محصول تأثیر میپذیرند.
پرداخت حدود ۸۵ هزار و ۸۶۴ میلیارد ریال از مطالبات گندمکاران را میتوان گام نخست مهمی برای کاهش فشار مالی تولیدکنندگان دانست، اما آزمون اصلی، زمان پرداخت نیمه دوم مطالبات است. اگر ۵۰ درصد باقیمانده نیز بدون وقفه طولانی پرداخت شود، نقدینگی در زمانی به دست کشاورزان خواهد رسید که باید برای فصل زراعی آینده تصمیم بگیرند و هزینه کنند.
در نتیجه، مهمترین عدد خبر فقط «۸.۶ همت پرداختشده» نیست؛ ۵۰ درصد باقیمانده مطالبات نیز به همان اندازه اهمیت دارد. سرعت تسویه این بخش میتواند بر آرامش مالی کشاورزان، آمادهسازی کشت آینده و در نهایت تداوم تولید یکی از راهبردیترین محصولات کشاورزی کشور اثر بگذارد.
