قیمت نفت از ۹۱ دلار عبور کرد؛ آیا برنت ۱۰۰ دلاری در راه است؟
بازار جهانی نفت سهشنبه را با ادامه روند صعودی آغاز کرد. در ساعات ابتدایی معاملات، هر بشکه نفت خام برنت حدود ۶۷ سنت بالا رفت و به محدوده ۹۱ دلار و ۵۴ سنت رسید، اما در ادامه فشار خرید بیشتر شد.
در تازهترین بهروزرسانی رویترز، قراردادهای آتی برنت با ۸۹ سنت معادل یک درصد افزایش به ۹۱ دلار و ۷۶ سنت رسیدند؛ بالاترین سطح از ۳۰ ژوئیه. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت نیز با رشد یک دلار و پنج سنتی در محدوده ۸۵ دلار و ۵۵ سنت معامله شد و به بالاترین قیمت خود از ۳۱ ژوئیه رسید.
این سومین جلسه متوالی رشد قیمت نفت است و نشان میدهد معاملهگران دوباره وزن بیشتری به ریسکهای ژئوپلیتیکی دادهاند.
چرا قیمت نفت دوباره بالا رفت؟
مهمترین دلیل افزایش قیمت نفت، تغییر انتظارات درباره احتمال پایان جنگ و بازگشت جریان عادی نفت از خلیج فارس است.
یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفته است با متوقف شدن تلاشها برای دستیابی به یک توافق دائمی، ایران به سمت یک رویکرد نظامی «کاملاً تهاجمی» حرکت خواهد کرد. در مقابل، آمریکا نیز تمدید توافق موقت آتشبس را کنار گذاشته است. مجموعه این مواضع باعث شده امید بازار به حل سریع بحران کاهش پیدا کند.
این تغییر انتظارات برای بازار نفت اهمیت زیادی دارد. طی هفتههای گذشته هر خبری که احتمال توافق ایران و آمریکا و بازگشایی کامل تنگه هرمز را افزایش میداد، با کاهش سریع قیمت نفت همراه میشد. برای نمونه، در چهارم آگوست و پس از انتشار نشانههایی از پیشرفت دیپلماتیک، برنت بیش از پنج درصد سقوط کرد و تا ۷۹ دلار و ۳۶ سنت پایین آمد.
حالا ورق برگشته است؛ بازار به جای «بازگشت عرضه» دوباره «ادامه اختلال» را قیمتگذاری میکند.
تنگه هرمز همچنان مهمترین محرک نفت است
دلیل حساسیت شدید بازار به مذاکرات سیاسی را باید در آمار تنگه هرمز جستوجو کرد.
اداره اطلاعات انرژی آمریکا برآورد کرده است که پیش از آغاز درگیری، در سهماهه چهارم سال ۲۰۲۵ به طور متوسط ۲۱.۶ میلیون بشکه در روز نفت خام و سایر مایعات نفتی از تنگه هرمز عبور میکرد. این میزان در سهماهه دوم ۲۰۲۶ به تنها ۴.۹ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است.
یعنی بازار جهانی در مدت کوتاهی با کاهش بسیار بزرگی در یکی از اصلیترین مسیرهای انتقال انرژی جهان مواجه شده است.
دادههای تازه ردیابی کشتیها نیز نشان میدهد شرایط هنوز عادی نشده است. روز دوشنبه تنها شش کشتی کالایی از تنگه هرمز عبور کردند؛ سه فروند وارد خلیج فارس و سه فروند خارج شدند. میانگین ۱۰ روزه ۱۱ کشتی بوده و در این روز هیچ نفتکش بسیار بزرگ VLCC یا کشتی حامل LNG از تنگه عبور نکرده است.
البته برخی کشتیها ممکن است سیستمهای موقعیتیابی خود را خاموش کرده باشند و در آمار ردیابی دیده نشوند، اما حتی با در نظر گرفتن این محدودیت، ترافیک رسمی همچنان بسیار پایین است.
حمله جدید به کشتی در هرمز به بازار سیگنال داد
نگرانی معاملهگران تنها به مذاکرات محدود نیست. رویترز گزارش داده سهشنبه یک پرتابه به کشتیای که در حال خروج از تنگه هرمز بود اصابت کرده است؛ تازهترین مورد از مجموعه حوادثی که ریسک عبور از این مسیر را بالا نگه داشتهاند.
همزمان در دریای سرخ نیز تنش ادامه دارد. حوثیهای یمن اعلام کردهاند با موشک به کشتیهایی حمله کردهاند که آنها را یک شناور نظامی سعودی و چهار کشتی اسکورت توصیف میکنند.
اهمیت این اتفاق برای بازار نفت در این است که دریای سرخ و بابالمندب یکی از مسیرهای جایگزین برای بخشی از نفت منطقه محسوب میشوند. اداره اطلاعات انرژی آمریکا میگوید انتقال نفت از مسیرهای جایگزین زمانبرتر، گرانتر و از نظر ظرفیت محدودتر است.
بنابراین اگر هرمز و بابالمندب همزمان با ریسک امنیتی مواجه باشند، گزینههای جایگزین برای صادرکنندگان محدودتر میشود.
آیا نفت ۱۰۰ دلاری دوباره ممکن است؟
سناریوی رسیدن برنت به ۱۰۰ دلار دیگر دور از ذهن نیست، اما برای تحقق آن بازار به یک محرک تازه نیاز دارد.
سوورو سارکار، رئیس تحقیقات انرژی بانک DBS، در ارزیابی تازه خود گفته تا زمانی که ابهام درباره توافق ادامه داشته باشد، نفت میتواند در کوتاهمدت در محدوده ۸۰ تا ۱۰۰ دلار در هر بشکه نوسان کند.
در واقع برنت اکنون کمتر از ۱۰ درصد با مرز ۱۰۰ دلار فاصله دارد. اگر تردد نفتکشها کمتر شود، حملات تازهای به زیرساختهای انرژی یا کشتیها انجام شود یا چشمانداز دیپلماسی بیش از این تضعیف شود، معاملهگران میتوانند دوباره سطح ۹۵ و سپس ۱۰۰ دلار را هدف قرار دهند.
بازار پیشتر نیز نشان داده که توان عبور از این مرز را دارد. طبق دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، برنت در ۲۳ ژوئیه تحت تأثیر حملات به نفتکشها و کاهش محمولههای عبوری از هرمز تا ۱۰۵ دلار در هر بشکه بالا رفت.
سناریوی نزولی قیمت نفت چیست؟
با وجود فضای صعودی فعلی، نفت تنها تحت تأثیر جنگ معامله نمیشود.
اداره اطلاعات انرژی آمریکا در گزارش چشمانداز کوتاهمدت ماه آگوست، متوسط قیمت برنت در سهماهه سوم ۲۰۲۶ را حدود ۸۵ دلار پیشبینی کرده است. در سناریوی این نهاد، با افزایش تدریجی تردد در هرمز و بازگشت بخشی از تولید، متوسط قیمت در سهماهه چهارم میتواند به حدود ۷۸ دلار کاهش پیدا کند.
این پیشبینی نشان میدهد بازار با دو سناریوی کاملاً متفاوت روبهروست.
در سناریوی تنش، نفت میتواند میان ۹۰ تا ۱۰۰ دلار و حتی بالاتر حرکت کند؛ اما اگر توافقی برای افزایش تردد در هرمز حاصل شود و تولید متوقفشده به بازار برگردد، قیمت فعلی بیش از میانگین بنیادی مورد انتظار خواهد بود و احتمال اصلاح افزایش پیدا میکند.
EIA حتی پیشبینی کرده در صورت عادیتر شدن تولید و بازسازی ذخایر جهانی، متوسط برنت در سال ۲۰۲۷ به حدود ۶۹ دلار کاهش یابد.
ذخایر نفت آمریکا هم به کمک قیمت آمد
یکی دیگر از عوامل مورد توجه بازار، وضعیت ذخایر نفت آمریکاست.
نظرسنجی مقدماتی رویترز نشان میدهد تحلیلگران انتظار دارند موجودی نفت خام آمریکا در هفته گذشته همراه با ذخایر فرآوردههای نفتی کاهش پیدا کرده باشد.
این انتظار در حالی شکل گرفته که آمار هفته قبل کاملاً متفاوت بود. ذخایر نفت خام آمریکا در هفته منتهی به هفتم آگوست ۱۷.۴ میلیون بشکه افزایش یافت و به ۴۲۴.۴ میلیون بشکه رسید؛ بزرگترین افزایش هفتگی از ژانویه ۲۰۲۳.
اگر دادههای رسمی بعدی کاهش ذخایر را تأیید کند، یک سیگنال حمایتی دیگر برای قیمت نفت خواهد بود؛ هرچند در شرایط فعلی، تحولات خاورمیانه همچنان اثر بسیار بزرگتری بر بازار دارد.
پیش بینی قیمت نفت؛ ۹۰ دلار کف جدید میشود؟
در کوتاهمدت، محدوده ۹۰ دلار برای برنت به یک سطح روانی مهم تبدیل شده است. ماندگاری قیمت بالای این سطح نشان میدهد بازار برای ادامه اختلال عرضه حق بیمه ژئوپلیتیکی قابل توجهی در نظر گرفته است.
در صورتی که بنبست مذاکرات ایران و آمریکا ادامه پیدا کند و تعداد کشتیهای عبوری از تنگه هرمز همچنان تکرقمی باقی بماند، دامنه ۹۰ تا ۱۰۰ دلار میتواند محدوده اصلی نوسان برنت باشد. حمله تازه به کشتیها یا تشدید درگیری نیز میتواند احتمال آزمایش مرز ۱۰۰ دلار را افزایش دهد.
در مقابل، هر خبر معتبر درباره توافق، بازگشایی گستردهتر هرمز یا افزایش محسوس تعداد نفتکشها میتواند به سرعت بخشی از رشد اخیر را پس بگیرد. تجربه سقوط بیش از پنج درصدی نفت در اوایل آگوست نشان داده است بازار به خبرهای دیپلماتیک به همان اندازه که به تشدید تنش واکنش نشان میدهد، حساس است.
فعلاً اما کفه ترازو به سود قیمتهای بالاتر سنگینی میکند. برنت بالای ۹۱ دلار ایستاده، مسیر هرمز همچنان بهشدت محدود است و توافق سیاسی نیز دورتر از چند روز قبل به نظر میرسد؛ ترکیبی که میتواند نفت ۱۰۰ دلاری را دوباره از یک سناریوی دور به یک احتمال جدی در بازار تبدیل کند.
