خبر مهم درباره قیمت بنزین؛ افزایش نرخ فعلاً قطعی نیست
رضا نواز، سخنگوی صنف جایگاهداران سوخت، در تازهترین اظهارنظر خود درباره گمانهزنیهای مربوط به افزایش قیمت بنزین تأکید کرده که تا این لحظه هیچ تغییر قیمتی جدیدی قطعی نشده است.
اهمیت این اظهارنظر از آن جهت است که طی هفتههای اخیر بار دیگر بحثهایی درباره احتمال اصلاح قیمت یا سهمیه بنزین مطرح شده و همین موضوع سبب شده هر خبر یا تغییر در نحوه عرضه سوخت، از سوی بخشی از افکار عمومی به عنوان مقدمه افزایش قیمت تفسیر شود.
اما مواضع رسمی دولت نیز نشان میدهد هنوز نباید چنین نتیجهای گرفت. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، ۶ مرداد اعلام کرد که قیمت بنزین سهمیهای تغییر نخواهد کرد و در صورتی که درباره نرخ بنزین غیرسهمیهای تصمیم تازهای گرفته شود، موضوع به مردم اطلاعرسانی خواهد شد.
چند روز بعد نیز او بار دیگر تأکید کرد که تصمیم نهایی تازهای درباره افزایش قیمت بنزین گرفته نشده است.
بنابراین پاسخ به پرسش پرجستوجوی این روزها که «آیا بنزین گران میشود؟» فعلاً روشن است: افزایش جدید قیمت بنزین تا این لحظه قطعی نشده است.
قیمت بنزین در حال حاضر چقدر است؟
یکی از دلایل سردرگمی درباره قیمت بنزین، اجرای نظام چندنرخی سوخت از آذر ۱۴۰۴ است. از ۲۲ آذر سال گذشته، نرخ سوم بنزین با قیمت هر لیتر ۵ هزار تومان وارد شبکه عرضه شد و بنزین مصرفی مازاد از طریق کارت اضطراری جایگاهها با این نرخ عرضه شد.
در ساختار اولیه این طرح برای خودروهای شخصی مشمول سهمیه، ۶۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۱۰۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان در نظر گرفته شده بود و مصرف مازاد به نرخ ۵ هزار تومان محاسبه میشد.
البته در ماههای بعد تغییراتی در میزان سهمیه نرخ دوم صورت گرفت. سخنگوی دولت در مرداد ۱۴۰۵ اعلام کرد سهمیه ۶۰ لیتری با نرخ ۱۵۰۰ تومان همچنان برقرار است، اما میزان بنزین با نرخ ۳۰۰۰ تومان که در ابتدای طرح ۱۰۰ لیتر بود، ابتدا به ۷۰ لیتر و سپس به ۵۰ لیتر کاهش پیدا کرده است.
این نکته بسیار مهم است؛ زیرا کاهش حجم یک سهمیه با افزایش قیمت هر لیتر بنزین متفاوت است و همین تفاوت گاهی در فضای خبری نادیده گرفته میشود.
بنزین ۱۵۰۰ تومانی گران میشود؟
بر اساس آخرین موضع رسمی دولت، فعلاً چنین تصمیمی اعلام نشده است.
سخنگوی دولت صراحتاً گفته که تغییری در قیمت بنزین سهمیهای ایجاد نخواهد شد. به این ترتیب، سهمیه نخست بنزین خودروهای مشمول همچنان با نرخ لیتری ۱۵۰۰ تومان محاسبه میشود.
در نتیجه اخباری که بدون استناد به مصوبه یا اطلاعیه رسمی از حذف یا افزایش ناگهانی نرخ ۱۵۰۰ تومانی سخن میگویند، با آخرین مواضع اعلامشده دولت همخوانی ندارند.
البته این به معنای بستهشدن کامل پرونده اصلاح سیاست بنزین نیست. دولت پیشتر اعلام کرده اصل مدیریت مصرف بنزین و ایجاد تعادل میان تولید و مصرف یک ضرورت است، اما اینکه این هدف دقیقاً از مسیر قیمت، سهمیه یا ابزارهای غیرقیمتی دنبال شود، موضوع بررسیهای سیاستگذار بوده است.
چرا دوباره بحث افزایش قیمت بنزین مطرح شده است؟
ریشه اصلی این بحث را باید در ناترازی بنزین جستوجو کرد.
آمار رسمی شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی نشان میدهد در ۲۴ روز نخست تیر ۱۴۰۵، به طور میانگین روزانه ۱۳۴.۵ میلیون لیتر بنزین در کشور توزیع شده، در حالی که تولید بنزین در همین دوره حدود ۱۲۷ میلیون لیتر در روز بوده است.
این اعداد نشان میدهد مدیریت مصرف برای دولت به یک مسئله جدی تبدیل شده است. فاصله میان تولید داخلی و میزان تقاضا میتواند نیاز به استفاده از ذخایر یا تأمین سوخت از منابع دیگر را افزایش دهد.
به همین دلیل، طی ماههای گذشته گزینههای مختلفی برای کنترل مصرف مطرح شده است. وزارت نفت نیز تأکید کرده که راهحل ناترازی بنزین الزاماً فقط افزایش قیمت نیست و سیاستهای غیرقیمتی مانند توسعه CNG، اصلاح الگوی مصرف و مدیریت شیوه توزیع نیز در دستور کار قرار دارند.
تفاوت «اصلاح سهمیه» با «گرانی بنزین»
برای فهم اخبار مربوط به بنزین باید بین سه مفهوم تفاوت قائل شد: تغییر قیمت، تغییر سهمیه و تغییر نحوه توزیع.
ممکن است دولت حجم بنزین ارائهشده در یک نرخ را تغییر دهد، بدون اینکه قیمت هر لیتر همان سهمیه افزایش یابد. تغییر سهمیه بنزین ۳ هزار تومانی در ماههای گذشته نمونه همین اتفاق است.
از طرف دیگر، ممکن است نحوه استفاده از کارت شخصی یا کارت اضطراری جایگاهها تغییر کند، اما قیمت بنزین سهمیهای ثابت باقی بماند.
همین پیچیدگی باعث شده انتشار اخباری درباره کارت سوخت یا سهمیهبندی گاهی خیلی سریع به عنوان «خبر افزایش قیمت بنزین» تعبیر شود؛ در حالی که هر تغییر عملیاتی در جایگاههای سوخت الزاماً به معنای بالا رفتن نرخ نیست.
نرخ ۵ هزار تومانی بنزین از چه زمانی اجرا شد؟
بنزین آزاد ۵ هزار تومانی خبر تازهای مربوط به مرداد ۱۴۰۵ نیست.
این نرخ از ۲۲ آذر ۱۴۰۴ و در قالب طرح سهنرخی بنزین وارد شبکه توزیع شد. بر اساس توضیحات رسمی، استفاده از کارت اضطراری جایگاهها برای مصرف مازاد با نرخ ۵ هزار تومان محاسبه شد.
همچنین برای برخی گروههای خودرو از جمله خودروهای دولتی، وارداتی و برخی خودروهای نوشماره نیز قواعد متفاوتی درباره دسترسی به نرخهای یارانهای در نظر گرفته شد. شرکت ملی پخش در زمان اجرای طرح اعلام کرده بود بعضی از این خودروها مشمول سوختگیری با نرخ ۵ هزار تومان میشوند.
بنابراین شنیدن عبارت «بنزین ۵ هزار تومانی» نباید با تصویب افزایش تازه قیمت در روزهای اخیر اشتباه گرفته شود.
آیا مردم باید منتظر تصمیم جدید بنزینی باشند؟
از مجموع مواضع مسئولان میتوان نتیجه گرفت که پرونده اصلاح سیاست بنزین باز است، اما افزایش تازه قیمت هنوز تصمیمی قطعی و اعلامشده نیست.
دولت از یک سو با مصرف بالای بنزین روبهروست و بر ضرورت مدیریت تقاضا تأکید دارد و از سوی دیگر اعلام کرده است در بنزین سهمیهای فعلاً تغییر قیمتی ایجاد نمیشود.
وزارت نفت نیز پیشتر تصریح کرده بود که تصمیمگیری درباره قیمت سوخت تنها در اختیار این وزارتخانه نیست و تصمیم نهایی در سطح دولت اتخاذ میشود.
این مسئله نشان میدهد اظهارنظرهای کارشناسی، پیشنهادهای مطرحشده یا حتی بررسی یک سناریو را نباید به منزله مصوبه قطعی تلقی کرد.
آخرین خبر قیمت بنزین؛ فعلاً خبری از افزایش قطعی نیست
در شرایط فعلی، مهمترین پیام اظهارات سخنگوی صنف جایگاهداران سوخت این است که هیچ افزایش تازهای در قیمت بنزین قطعی نشده است.
این موضع با آخرین اظهارات رسمی دولت نیز همسو است. نرخ سهمیهای بنزین بر اساس اعلام دولت فعلاً قرار نیست تغییر کند و درباره هرگونه تغییر احتمالی در بخش غیرسهمیهای نیز وعده اطلاعرسانی پیش از اجرا داده شده است.
با این حال، رشد مصرف و فاصله میان میزان تولید و توزیع بنزین باعث شده موضوع اصلاح الگوی مصرف همچنان یکی از پروندههای مهم اقتصادی دولت باشد.
بنابراین ممکن است در آینده تصمیمات جدیدی درباره سهمیه بنزین، نحوه توزیع یا نرخ مصرف مازاد مطرح شود، اما تا زمانی که دولت مصوبه رسمی و جزئیات اجرایی آن را اعلام نکرده، نمیتوان شایعات موجود را به عنوان افزایش قطعی قیمت بنزین پذیرفت.
برای مصرفکنندگان، فعلاً مهمترین نکته همین است: خبر رسمی تازهای از گرانی بنزین منتشر نشده و هر تصمیم احتمالی باید پس از نهاییشدن از مجاری رسمی اعلام شود.