بورس در یک قدمی ۶ میلیون؛ رکوردشکنی شاخصها تا کجا ادامه دارد؟
بورس تهران بار دیگر توجه سرمایهگذاران را به خود جلب کرده است. افزایش پیدرپی شاخصها و ثبت رکوردهای تاریخی باعث شده بازار سهام پس از دورههایی از رکود، خروج سرمایه و بیاعتمادی، دوباره در مرکز توجه صاحبان نقدینگی قرار گیرد.
شاخص کل بورس در پایان معاملات دوشنبه ۲۶ مرداد با افزایش ۱۳۱ هزار و ۵۷۱ واحدی، معادل ۲.۲۸ درصد، در ارتفاع ۵ میلیون و ۸۹۷ هزار و ۹۴۹ واحد ایستاد. شاخص کل هموزن نیز ۳۶ هزار و ۵۱۷ واحد، معادل ۲.۲۴ درصد، افزایش یافت و به یک میلیون و ۶۶۴ هزار و ۵۸۰ واحد رسید. نزدیکی درصد رشد این دو نماگر نشان میدهد صعود بازار فراگیر بوده و صرفاً چند سهم بزرگ شاخصساز عامل افزایش شاخص کل نبودهاند.
رکوردشکنی بورس فقط کار چند سهم بزرگ نیست
یکی از مهمترین نشانههای معاملات اخیر، گسترش تقاضا در بخش بزرگی از بازار است. در پایان معاملات دوشنبه، ۷۶۲ نماد مثبت و تنها ۶۷ نماد منفی بودند؛ همچنین ۵۳۳ نماد با صف خرید مواجه شدند، در حالی که تعداد صفهای فروش تنها ۱۴ مورد بود. ارزش سفارشهای خرید نیز به حدود ۱۳ هزار و ۷۶۰ میلیارد تومان رسید.
این اعداد برای تحلیل ادامه مسیر بورس اهمیت زیادی دارند. در برخی دورههای صعودی، شاخص کل تحت تأثیر حرکت محدود چند شرکت بزرگ رشد میکند، در حالی که بخش بزرگی از پرتفوی سهامداران تغییر محسوسی ندارد. اما حرکت تقریباً همزمان شاخص کل و هموزن نشان میدهد این بار سهام کوچک و متوسط نیز در موج تقاضا حضور دارند.
همین فراگیری میتواند عامل مهمی در جلب سرمایهگذاران تازه باشد. زمانی که رکوردهای جدید بورس به تیتر اخبار تبدیل میشود، طبیعی است تعداد بیشتری از افراد بار دیگر به بازار سهام توجه کنند؛ موضوعی که در صورت تداوم ورود نقدینگی میتواند به تقویت روند صعودی کمک کند.
۵ هزار میلیارد تومان پول حقیقی وارد بورس شد
مهمترین عدد معاملات دوشنبه شاید نه رشد ۱۳۱ هزار واحدی شاخص، بلکه حجم ورود پول حقیقی باشد. طبق آمار معاملات، بیش از ۵ هزار و ۱۳۴ میلیارد تومان پول حقیقی وارد سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی شد و همزمان حدود یک هزار و ۹۴۸ میلیارد تومان سرمایه از صندوقهای درآمد ثابت خارج شد.
تجارتنیوز نیز رقم ورود پول حقیقی را حدود ۵ هزار و ۱۷۴ میلیارد تومان گزارش کرده و ارزش معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی را نزدیک به ۲۶ هزار و ۷۷۵ میلیارد تومان دانسته است.
این جابهجایی نقدینگی پیام مهمی دارد؛ بخشی از سرمایهای که پیشتر در ابزارهای کمریسک قرار گرفته بود، ظاهراً در حال حرکت به سمت داراییهای پرریسکتر است. البته یک یا چند روز ورود پول برای نتیجهگیری درباره یک روند بلندمدت کافی نیست، اما تداوم آن میتواند سوخت لازم برای عبور شاخص از مقاومتهای جدید را فراهم کند.
شاخص کل بورس به ۶ میلیون میرسد؟
از نظر عددی پاسخ این سؤال بیش از هر زمان دیگری به «بله» نزدیک شده است. شاخص کل در پایان دوشنبه روی عدد ۵ میلیون و ۸۹۷ هزار واحد قرار گرفت و برای ورود به کانال ۶ میلیون واحد به حدود ۱۰۲ هزار واحد رشد دیگر نیاز دارد. این مقدار حتی از رشد شاخص در معاملات دوشنبه کمتر است.
اما سطح ۶ میلیون بیش از آنکه یک مرز بنیادی باشد، یک عدد روانی است. عبور شاخص از آن میتواند توجه بیشتری به بورس جلب کند، اما آنچه اهمیت بیشتری دارد، رفتار بازار پس از عبور از ۶ میلیون است.
افزایش قیمت سهام بهطور طبیعی انگیزه شناسایی سود را نیز بالا میبرد. افرادی که طی هفتههای گذشته بازدهی قابل توجهی کسب کردهاند ممکن است با رسیدن شاخص به یک قله روانی اقدام به فروش کنند. بنابراین افزایش عرضه در نزدیکی این سطح سناریویی طبیعی است و لزوماً به معنای پایان روند صعودی نیست.
متغیری مهمتر از سود شرکتها؛ سیاست همچنان فرمان بورس را در دست دارد
در یک اقتصاد باثبات، سودآوری شرکتها، مقدار تولید، نرخ فروش، حاشیه سود، نرخ بهره و چشمانداز اقتصادی باید مهمترین عوامل تعیینکننده ارزش سهام باشند. اما در بورس ایران، ریسک سیاسی طی ماههای اخیر وزن بسیار بیشتری پیدا کرده است.
تحولات روابط ایران و آمریکا همچنان یکی از اصلیترین متغیرهایی است که میتواند انتظارات معاملهگران را در مدت کوتاهی تغییر دهد.
طی روزهای اخیر گزارشهایی از احتمال تداوم یا تمدید تفاهم میان ایران و آمریکا منتشر شده است. منابع پاکستانی از موافقت دو طرف با تمدید دوره مرتبط با تفاهم اسلامآباد سخن گفتهاند، اما گزارشهای دیگری این موضوع را قطعی نمیدانند.
از طرف دیگر، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفته است آنچه در تفاهم اسلامآباد مطرح شده «خاتمه جنگ» بوده و نه یک آتشبس ۶۰ روزه که اکنون نیاز به تمدید داشته باشد؛ او همچنین گفته هنوز تصمیمی برای ازسرگیری مذاکرات با آمریکا گرفته نشده است.
بنابراین بازار با یک نکته ظریف روبهروست: بخشی از رشد بورس بر کاهش نگرانی سیاسی استوار است، اما وضعیت دیپلماتیک هنوز آنقدر قطعی نیست که ریسک سیاسی را از محاسبات سرمایهگذاران حذف کند.
اگر اخبار سیاسی به سمت کاهش تنش حرکت کند، عبور شاخص از ۶ میلیون واحد دور از انتظار نیست؛ اما انتشار یک خبر منفی قابل توجه میتواند سرعت ورود پول را کاهش دهد و بازار را با عرضه روبهرو کند.
یک موتور دوم برای بورس؛ شرکتها چقدر میفروشند؟
در کنار سیاست، گزارش عملکرد شرکتها نیز در حال تبدیل شدن به یک پشتوانه مهم برای بازار است.
بررسیهای منتشرشده از عملکرد تیرماه نشان میدهد شرکتهای بورسی در این ماه مجموعاً حدود ۱۱۷۹ همت فروش ثبت کردهاند که به عنوان یک رکورد تاریخی در فروش ماهانه شرکتهای بازار سرمایه گزارش شده است. البته بخشی از افزایش ریالی فروش ناشی از تورم و افزایش قیمت محصولات است و نمیتوان رشد مبلغ فروش را مستقیماً معادل افزایش واقعی تولید یا سود دانست.
این همان نقطهای است که انتخاب سهم اهمیت پیدا میکند. افزایش نرخ فروش تنها زمانی برای سهامدار ارزشمند است که رشد درآمد بتواند از افزایش هزینه مواد اولیه، انرژی، دستمزد و سایر هزینههای تولید جلو بزند. در غیر این صورت، شرکتی ممکن است فروش اسمی بیشتری ثبت کند اما حاشیه سود آن کاهش یابد.
بنابراین ادامه رشد سودآوری شرکتها میتواند بازار را از یک صعود صرفاً سیاسی به یک روند متکی بر عوامل بنیادی منتقل کند.
خطر «جا ماندن از بورس» برای تازهواردها
ثبت رکوردهای جدید یک پیامد روانی مهم نیز دارد: ترس از جا ماندن از بازار.
هرچه شاخص بالاتر میرود، افرادی که خارج از بورس هستند بیشتر احساس میکنند فرصت کسب سود را از دست دادهاند. این احساس میتواند ورود نقدینگی را تسریع کند، اما در عین حال زمینه تصمیمهای هیجانی را نیز فراهم میکند.
در چنین فضایی خرید صرفاً به دلیل تشکیل صف، رشد چندروزه قیمت یا شنیدن نام یک سهم میتواند ریسک بالایی داشته باشد. صعود شاخص کل به این معنا نیست که تمام شرکتها به یک اندازه ارزندهاند و حتی در یک صنعت نیز چشمانداز سودآوری شرکتها میتواند کاملاً متفاوت باشد.
سرمایهگذار در این مرحله بیش از هر چیز باید سودآوری، روند فروش، حاشیه سود، وضعیت تولید، بدهی، جریان نقدی و چشمانداز صنعت را بررسی کند.
بورس ۶ میلیونی؛ آغاز مسیر تازه یا زنگ شناسایی سود؟
تابلوی معاملات فعلاً دست بالا را به خریداران داده است. ورود بیش از پنج همت پول حقیقی، وجود بیش از ۵۰۰ صف خرید، رشد همزمان شاخص کل و هموزن و فاصله اندک شاخص با ۶ میلیون واحد، همگی احتمال ادامه حرکت صعودی را تقویت میکنند.
با این حال، بورس ایران همچنان بازاری بهشدت حساس به خبر است. ادامه آرامش سیاسی میتواند مسیر ورود سرمایه و فتح قلههای جدید را هموار کند، در حالی که بازگشت تنش قادر است معادلات را در مدت کوتاهی تغییر دهد.
از اینجا به بعد شاید مهمترین سؤال سهامداران دیگر این نباشد که «آیا شاخص به ۶ میلیون میرسد؟»؛ فاصله بازار با این عدد بسیار کم شده است. سؤال مهمتر این است که پس از رسیدن به این سطح، کدام صنایع و شرکتها آنقدر سودآوری و توان تولید دارند که بتوانند رشد قیمت خود را توجیه کنند.
در بازاری که هر روز رکورد تازهای ثبت میکند، انتخاب سهم مناسب احتمالاً از پیشبینی عدد بعدی شاخص مهمتر خواهد بود.