دینار عراق به کف ۱۲۰ هزار تومان رسید؟ اختلاف نرخ تهران و عراق / هر هزار دینار واقعاً چند؟

گزارش منتشرشده در ساعت ۱۳:۲۵ شنبه، قیمت هزار دینار عراق را در بازار مورد رصد خود ۱۲۰ هزار تومان ثبت کرده است. در همان گزارش، نرخ هزار دینار در عراق برای پرداخت با کارت بانکی ۱۲۴ هزار تومان و برای تبدیل پول نقد ایران ۱۱۸ هزار تومان اعلام شده است.

اما داده لحظه‌ای «الان‌چند» در ساعت ۱۴:۱۰ تصویر دقیق‌تری از دو سوی بازار ارائه می‌دهد. این منبع قیمت فروش هر ۱۰۰ دینار را ۱۲ هزار و ۲۴۰ تومان و قیمت خرید را ۱۲ هزار تومان اعلام کرده است؛ یعنی برای هزار دینار، فروش حدود ۱۲۲ هزار و ۴۰۰ تومان و خرید حدود ۱۲۰ هزار تومان می‌شود. دامنه ۲۴ساعته این منبع نیز برای هزار دینار معادل حدود ۱۲۲ تا ۱۲۲ هزار و ۷۰۰ تومان بوده است.

این اختلاف نشان می‌دهد اصطلاح «قیمت دینار ۱۲۰ هزار تومان شد» به توضیح نیاز دارد. ۱۲۰ هزار تومان می‌تواند در بعضی بازارها نرخ معامله یا در برخی تابلوها نرخ خرید از مشتری باشد، در حالی که فردی که قصد خرید اسکناس دینار دارد ممکن است با قیمت بالاتری مواجه شود.

چرا قیمت دینار در عراق ۱۱۸ تا ۱۲۴ هزار تومان تفاوت دارد؟

فاصله میان ۱۱۸ هزار تومان برای پرداخت نقدی و ۱۲۴ هزار تومان برای نرخ اعلام‌شده کارتی، ۶ هزار تومان در هر هزار دینار است؛ یعنی نرخ کارتی بیش از پنج درصد بالاتر از نرخ نقدی گزارش‌شده قرار می‌گیرد.

اما این اختلاف را نباید صرفاً به افزایش یا کاهش ارزش خود دینار نسبت داد.

صرافی، شهر محل معامله، میزان اسکناس مورد تقاضا، هزینه تبدیل پول، کارمزد پرداخت و نوع تسویه می‌توانند باعث شوند دو مسافر در یک روز دینار را با نرخ‌های متفاوتی تهیه کنند. مهم‌تر اینکه ارقام ۱۱۸ و ۱۲۴ هزار تومان فعلاً از گزارش بازار صرافی‌ها نقل شده‌اند و نرخ رسمی یکسان و سراسری بانک مرکزی عراق برای تبدیل تومان ایران به دینار نیستند.

بنابراین برای مسافر، مقایسه «هزار دینار چند تومان است؟» بدون مشخص کردن خرید یا فروش، نقد یا کارت و ایران یا عراق می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

بازار واقعی عراق چه نرخی برای دلار دارد؟

برای فهمیدن قیمت دینار، نرخ دلار در خود عراق شاخص مهم‌تری است.

داده‌های بازار عراق در ظهر شنبه ۱۵ اوت نشان می‌دهد در بغداد هر ۱۰۰ دلار آمریکا حدود ۱۵۳ هزار و ۵۰۰ دینار فروخته و حدود ۱۵۲ هزار و ۵۰۰ دینار خریداری می‌شود. در اربیل نرخ فروش ۱۵۳ هزار و ۲۵۰ دینار و در بصره حدود ۱۵۳ هزار و ۷۵۰ دینار برای هر ۱۰۰ دلار بوده است.

همزمان، دلار در بازار آزاد تهران در ساعت ۱۴:۱۵ حدود ۱۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان برای فروش ثبت شده است.

اگر همین دلار ۱۸۷ هزار و ۲۰۰ تومانی را با نرخ بازار بغداد ـ حدود ۱۵۳۵ دینار برای هر دلار ـ محاسبه کنیم، ارزش نظری هزار دینار نزدیک ۱۲۲ هزار تومان می‌شود.

این عدد تقریباً با نرخ ۱۲۲ هزار و ۴۰۰ تومانی بازار تهران در منبع دوم مطابقت دارد و نشان می‌دهد نرخ‌های حوالی ۱۲۰ تا ۱۲۴ هزار تومان، با نسبت فعلی دلار تهران به دلار/دینار بازار آزاد عراق سازگار هستند.

چرا نرخ رسمی عراق قیمت بسیار بالاتری می‌دهد؟

اینجا یک نکته بسیار مهم وجود دارد.

بانک مرکزی عراق در جدول ارزی خود نرخ دلار را در محدوده ۱۳۱۰ دینار ثبت کرده است؛ گزارش روزانه بازار عراق نیز نرخ رسمی را در محدوده ۱۳۲۰ دینار عنوان می‌کند. در مقابل، دلار در بازار آزاد بغداد امروز حدود ۱۵۲۵ تا ۱۵۳۵ دینار معامله می‌شود.

یعنی فاصله قابل توجهی میان نرخ رسمی و نرخ آزاد عراق وجود دارد.

اگر کسی اشتباهاً دلار ۱۸۷ هزار و ۲۰۰ تومانی تهران را بر نرخ رسمی ۱۳۲۰ دینار تقسیم کند، ارزش هزار دینار به حدود ۱۴۲ هزار تومان می‌رسد؛ در حالی که قیمت واقعی اسکناس در بازار ایران حوالی ۱۲۰ تا ۱۲۲ هزار تومان گزارش می‌شود.

علت این تناقض آن است که نرخ رسمی دلار عراق برای همه معاملات نقدی و همه اشخاص بدون محدودیت در دسترس نیست. برای محاسبه قیمت اسکناس دینار در بازار ایران، نرخ آزاد دلار به دینار عراق معیار عملی‌تری محسوب می‌شود.

دینار عراق در دو هفته چقدر ارزان شده است؟

مسیر قیمت طی مرداد نیز قابل توجه است.

در روز ۱۰ مرداد تجارت‌نیوز هر هزار دینار در بازار ایران را ۱۳۱ هزار تومان و نرخ صرافی‌های عراق برای پرداخت کارتی را ۱۳۳ هزار تومان گزارش کرده بود.

در ۱۸ مرداد نرخ بازار ایران به ۱۲۲ هزار تومان رسید و قیمت کارتی در عراق ۱۲۶ هزار تومان بود؛ نرخ نقدی ایران در عراق نیز ۱۱۸ هزار تومان گزارش شد.

یک روز بعد، در ۱۹ مرداد قیمت تهران با دو هزار تومان کاهش به ۱۲۰ هزار تومان رسید و نرخ نقدی عراق همچنان ۱۱۸ هزار تومان باقی ماند.

بنابراین اگر نرخ ۱۳۱ هزار تومانی ۱۰ مرداد را با عدد ۱۲۰ هزار تومان امروز مقایسه کنیم، کاهش حدود ۸.۴ درصدی دیده می‌شود.

با این حال عبارت «رسیدن به پایین‌ترین قیمت تاریخی» صحیح نیست. همین منابع در ماه‌های گذشته نیز قیمت‌هایی نزدیک ۱۲۰ هزار تومان برای دینار ثبت کرده‌اند؛ آنچه می‌توان گفت این است که دینار بخش قابل توجهی از افزایش ابتدای مرداد را پس داده است.

یک میلیون تومان چند دینار عراق می‌شود؟

با نرخ ۱۲۰ هزار تومان برای هر هزار دینار، یک میلیون تومان تقریباً معادل ۸۳۳۳ دینار است.

اگر نرخ فروش ۱۲۲ هزار و ۴۰۰ تومان را ملاک قرار دهیم، یک میلیون تومان حدود ۸۱۷۰ دینار قدرت خرید دارد؛ همان عددی که منبع لحظه‌ای بازار نیز نمایش می‌دهد.

بنابراین اختلاف ظاهراً کوچک ۲۴۰۰ تومانی در قیمت هر هزار دینار، در خرید مقادیر بالا محسوس می‌شود.

برای مثال خرید ۱۰۰ هزار دینار با نرخ ۱۲۰ هزار تومان برای هر هزار دینار حدود ۱۲ میلیون تومان هزینه دارد؛ با نرخ ۱۲۲ هزار و ۴۰۰ تومان، هزینه به حدود ۱۲ میلیون و ۲۴۰ هزار تومان می‌رسد.

دلار ببریم یا دینار بخریم؟

نمی‌توان یک پاسخ واحد برای همه مسافران صادر کرد، زیرا هزینه و دسترسی به صرافی در مسیر سفر متفاوت است. اما داده‌های امروز نشان می‌دهد قیمت دینار در ایران ارتباط بسیار نزدیکی با نرخ تبدیل آزاد دلار در عراق دارد.

یک منبع بازار ارز نیز توضیح می‌دهد که بازار اسکناس دینار در ایران نسبت به دلار عمق کمتری دارد و قیمت آن عمدتاً از نرخ حواله دلار و نسبت دلار به دینار عراق استخراج می‌شود. همین منبع برای امروز نرخ بازار را معادل حدود ۱۵۳ هزار دینار در برابر ۱۰۰ دلار محاسبه کرده است؛ عددی که با داده مستقل بازار بغداد همخوانی دارد.

به همین دلیل مسافری که قصد تبدیل ارز دارد بهتر است به‌جای توجه به یک عدد منتشرشده، فاصله نرخ خرید و فروش و کارمزد نهایی را مقایسه کند.

پیش‌بینی قیمت دینار؛ دلار تهران تعیین‌کننده است

در کوتاه‌مدت دو متغیر اصلی مسیر دینار برای ایرانی‌ها را تعیین می‌کنند: قیمت دلار در ایران و نرخ دلار به دینار در بازار آزاد عراق.

دلار تهران امروز حدود ۱۸۷ هزار تومان است و در یک هفته گذشته دامنه‌ای تقریباً ۱۸۴ هزار و ۸۵۰ تا ۱۸۷ هزار و ۹۵۰ تومان داشته است. در عراق نیز هر دلار آزاد امروز در محدوده حدود ۱۵۲۵ تا ۱۵۳۷.۵ دینار در شهرهای اصلی قیمت دارد.

بنابراین اگر دلار ایران افزایش پیدا کند و نرخ دلار/دینار عراق ثابت بماند، دینار به تومان نیز طبیعتاً گران‌تر خواهد شد. برعکس، کاهش دلار تهران می‌تواند قیمت دینار را پایین بیاورد. تغییر مستقل بازار ارز عراق نیز قادر است این رابطه را تعدیل کند.

جمع‌بندی بازار شنبه این است که هزار دینار عراق در گزارش تجارت‌نیوز ۱۲۰ هزار تومان اعلام شده، اما داده لحظه‌ای دیگری نرخ فروش را حدود ۱۲۲ هزار و ۴۰۰ تومان و نرخ خرید را ۱۲۰ هزار تومان نشان می‌دهد. در عراق نیز نرخ‌های گزارش‌شده بین ۱۱۸ هزار تومان برای پول نقد ایران و ۱۲۴ هزار تومان برای پرداخت کارتی فاصله دارند. بنابراین «دینار ۱۲۰ هزار تومانی» یک نرخ مرجع است، نه قیمتی که الزاماً هر خریدار در هر صرافی دریافت خواهد کرد.