قیمت برنج ایرانی امروز ۲۳ مرداد ۱۴۰۵؛ هاشمی ۶ میلیونی شد، اما برنج نو در شمال ارزانتر شد؟
براساس آخرین قیمتهای اعلامشده در بازار خردهفروشی، «برنج فجر سوزنی آبخوان» در بسته ۱۰ کیلویی ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان عرضه میشود. «برنج ساده شیرودی گیلان آقای برنج» ۴ میلیون و ۶۴۵ هزار تومان، «صدری اشرافی ممتاز فریدونکنار شاهی» ۵ میلیون و ۷۹۰ هزار تومان و «هاشمی گیلان نیلآی» ۵ میلیون و ۹۸۰ هزار تومان قیمت دارد.
| نوع برنج | قیمت ۱۰ کیلو | قیمت تقریبی هر کیلو |
|---|---|---|
| فجر سوزنی آبخوان | ۴.۵ میلیون تومان | ۴۵۰ هزار تومان |
| شیرودی گیلان آقای برنج | ۴.۶۴۵ میلیون تومان | ۴۶۴.۵ هزار تومان |
| صدری اشرافی ممتاز فریدونکنار شاهی | ۵.۷۹ میلیون تومان | ۵۷۹ هزار تومان |
| هاشمی گیلان نیلآی | ۵.۹۸ میلیون تومان | ۵۹۸ هزار تومان |
بر این اساس، فاصله ارزانترین و گرانترین محصول این فهرست به یک میلیون و ۴۸۰ هزار تومان در هر کیسه ۱۰ کیلویی میرسد. به بیان دیگر، برنج هاشمی مورد اشاره حدود ۳۳ درصد گرانتر از فجر این فهرست فروخته میشود.
اما این ارقام، قیمت همه برنجهای هاشمی، شیرودی یا فجر موجود در کشور نیست؛ برند، درجه سورت، میزان شکستگی، منطقه تولید، کشت اول یا دوم بودن، بستهبندی و محل عرضه میتواند قیمت دو محصول با نام رقمی مشابه را بهطور محسوسی تغییر دهد.
یک نکته مهم؛ هاشمی واقعاً کیلویی ۵۹۸ هزار تومان است؟
بله، چنین قیمتی برای یک محصول بستهبندیشده مشخص در بازار امروز اعلام شده، اما نمیتوان آن را نرخ واحد برنج هاشمی دانست.
یک فروشنده تخصصی برنج شمال که قیمتهای خود را در ۲۳ مرداد بهروزرسانی کرده، برنج هاشمی آستانه اشرفیه را در فروش جزئی حدود ۵۱۰ هزار تومان برای هر کیلو و طارم هاشمی ممتاز را حدود ۴۳۰ هزار تومان عرضه میکند. قیمت عمده همین دو محصول بهترتیب حدود ۴۱۰ و ۳۹۲ هزار تومان است.
بنابراین هاشمی ۵۹۸ هزار تومانی حدود ۸۸ هزار تومان در هر کیلو بالاتر از نمونه ۵۱۰ هزار تومانی همین بازار تخصصی قرار دارد.
این اختلاف الزاماً به معنی گرانفروشی نیست؛ ممکن است کیفیت، درصد شکستگی، محل دقیق کشت، فرآوری، نوع کیسه و برند متفاوت باشد. اما برای مصرفکننده یک پیام روشن دارد: نام «هاشمی» بهتنهایی برای مقایسه قیمت کافی نیست.
شیرودی ۴۶۴ هزار تومانی؛ نمونههای ارزانتر هم وجود دارد
همین مسئله درباره شیرودی نیز دیده میشود. محصول بستهبندیشده موجود در فهرست امروز کیلویی ۴۶۴ هزار و ۵۰۰ تومان تمام میشود، اما در یک بازار مستقیمتر، شیرودی استخوانی با قیمت جزئی حدود ۳۷۰ هزار تومان در هر کیلو و قیمت عمده حدود ۲۸۰ هزار تومان عرضه شده است.
اختلاف این دو قیمت حدود ۹۵ هزار تومان در هر کیلو است.
در برنج فجر نیز نمونه مشابهی وجود دارد؛ فجر سوزنی بستهبندیشده مورد اشاره کیلویی ۴۵۰ هزار تومان است، درحالیکه فجر گرگان در همان داده روزانه بازار با قیمت مصرفکننده حدود ۳۸۹ هزار تومان دیده میشود.
این مقایسه نشان میدهد بخشی از «شکاف قیمت برنج» نه فقط میان ارقام ممتاز و اقتصادی، بلکه درون یک گروه رقمی شکل گرفته است.
خبر مهم امروز؛ برنج نو ۱۰ تا ۱۵ درصد ارزان شده است
تازهترین گزارش میدانی ایرنا از مازندران تصویر متفاوتی از بازار عمدهفروشی ارائه میکند. بازار برنج نو که حدود سه هفته در رکود قرار داشت، با افزایش برداشت محصول آرامآرام فعال شده و قیمتها نسبت به یک ماه قبل حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش یافتهاند.
این داده اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نشان میدهد برخلاف تصور «افزایش مداوم و بدون توقف قیمت برنج»، فصل برداشت فعلاً تا حدی فشار عرضه را کاهش داده است.
در مازندران بیش از ۱۱۰ هزار هکتار از شالیزارها برداشت شده که تقریباً نیمی از سطح زیرکشت استان است. همچنین مسئولان جهاد کشاورزی پیشبینی کردهاند تولید شلتوک امسال با رشد ۱۰ تا ۱۵ درصدی از ۱.۸ میلیون تن عبور کند.
در شهرستان بابل نیز تا ۲۱ مرداد بیش از ۹۰ درصد کشت اول برداشت شده بود.
بنابراین از سمت تولید و ورود محصول نو به بازار، در کوتاهمدت یک عامل ضدتورمی وجود دارد.
پس چرا برنج روی قفسه هنوز نزدیک ۶۰۰ هزار تومان است؟
پاسخ در فاصله زمانی و ساختاری میان شالیزار و قفسه فروشگاه است.
برنجی که امروز کشاورز برداشت میکند باید خشک، تبدیل، سفید، سورت، انبار، بستهبندی و حمل شود. در بسیاری از برندها نیز محصول عرضهشده الزاماً همان برنج نوی چند روز اخیر نیست و ممکن است از موجودی قبلی با قیمت خرید متفاوت تأمین شده باشد.
جهاد کشاورزی مازندران نیز امروز از افزایش هزینه نهادهها، دستمزد کارگری، شالیکوبی، بستهبندی و سایر مخارج تولید خبر داده و گفته هنوز قیمت فروش برخی شالیکاران متناسب با هزینه تمامشده آنها نیست. طبق گزارش ایرنا، کارشناسان جهاد کشاورزی برآورد میکنند تا حدود ۴۰ درصد درآمد برنجکار میتواند صرف هزینه تولید شود.
بنابراین این گزاره که قیمت نهایی برنج «بیش از مزرعه در زنجیره توزیع تعیین میشود» بیش از حد ساده است. هزینه تولید، حجم برداشت، کیفیت رقم، فرآوری، انبارداری و شبکه توزیع همزمان قیمت نهایی را میسازند.
کشاورز میگوید زیر کیلویی ۴۰۰ هزار تومان صرف نمیکند
گزارش امروز از شالیکوبیهای مازندران نکته دیگری نیز دارد. برخی شالیکاران گفتهاند با توجه به هزینه سنگین تولید، فروش برنج نو در نرخ کمتر از حدود ۴۰۰ هزار تومان در هر کیلو برای آنها صرفه اقتصادی کافی ندارد. در فروشگاههای زنجیرهای مازندران نیز طارم ممتاز با نرخ نزدیک ۴۶۹ هزار تومان در هر کیلو مشاهده شده است.
این اعداد نشان میدهد حتی افزایش عرضه در فصل برداشت الزاماً قیمت را به سطوح سالهای قبل برنمیگرداند؛ زیرا کف هزینه تولید نیز بالا رفته است.
به همین دلیل محتمل است بازار به جای «ریزش شدید» وارد دورهای از تعدیل و رقابت قیمتی شود.
آیا برنج ۶۰۰ هزار تومانی گرانترین گزینه بازار است؟
نه. در فهرستهای روز بازار، بعضی محصولات خاص حتی بالاتر نیز عرضه میشوند. برای نمونه برنج دودی صدری دمسیاه در یک فروشگاه تخصصی حدود ۶۸۰ هزار تومان برای هر کیلو قیمت مصرفکننده دارد. صدری دمسیاه فوق ممتاز نیز در بسته ۱۰ کیلویی حدود ۵.۲۹ میلیون تومان دیده میشود.
از طرف دیگر، نیمدانه طارم هاشمی حدود ۳۱۵ هزار تومان، ندا استخوانی حدود ۳۵۵ هزار تومان و شیرودی استخوانی حدود ۳۷۰ هزار تومان برای مصرفکننده عرضه میشوند.
در نتیجه بازار امروز عملاً سه سطح دارد: اقتصادیهای زیر ۴۰۰ هزار تومان، میانردههای حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان و محصولات ممتاز و برنددار ۵۰۰ تا بیش از ۶۰۰ هزار تومان.
واردات برنج چه اثری بر قیمت داخلی دارد؟
عامل دیگر، سیاست واردات است. شورای قیمتگذاری محصولات اساسی در تیرماه تصمیم گرفت محدودیت ترخیص برنج خارجی از اول مرداد تا پایان آبان در سال ۱۴۰۵ اجرا نشود؛ یعنی برخلاف روال فصلی بعضی سالها، امکان ترخیص محموله وارداتی در فصل برداشت فراهم شده است.
این تصمیم با انتقاد بخشی از نمایندگان و تولیدکنندگان شمال روبهرو شده، زیرا آنها معتقدند افزایش عرضه خارجی همزمان با برداشت میتواند قیمت خرید محصول کشاورز را تحت فشار قرار دهد.
از دید مصرفکننده اما افزایش عرضه برنج خارجی میتواند مانع جهش بیشتر قیمت در بخش اقتصادی بازار شود.
البته تأثیر واردات بر هاشمی یا صدری ممتاز مستقیم و کامل نیست. مشتری برنج ممتاز شمال الزاماً همان مصرفکننده برنج پاکستانی یا هندی نیست، اما وقتی فاصله قیمتها بسیار زیاد شود، بخشی از خانوارها ناچار به تغییر انتخاب میشوند.
برنج ایرانی ارزان میشود یا دوباره گران خواهد شد؟
دادههای امروز بیشتر به نفع ثبات یا تعدیل کوتاهمدت هستند تا جهش فوری قیمت.
نخست، برداشت محصول در مازندران تقریباً به نیمه رسیده و عرضه برنج نو افزایش یافته است. دوم، ایرنا از کاهش ۱۰ تا ۱۵ درصدی قیمت نسبت به یک ماه قبل خبر میدهد. سوم، در داده روزانه بازار عمده، طارم هاشمی کشت دوم امروز دو هزار تومان، معادل ۰.۴۳ درصد، ارزان شده و بسیاری از ارقام دیگر بدون تغییر بودهاند.
در مقابل، هزینه بالای تولید اجازه نمیدهد انتظار سقوط شدید قیمت منطقی باشد. ضمن اینکه کیفیتهای ممتاز، برندهای شناختهشده و برنجهای کهنهتر ممکن است حتی در فصل برداشت نیز با نرخ بالایی معامله شوند.
بنابراین سناریوی محتملتر برای ادامه مرداد، افزایش فاصله میان محصولات است؛ نه اینکه همه انواع برنج به یک نسبت ارزان یا گران شوند.
قیمت واقعی برنج امروز چقدر است؟
اگر فقط چهار محصول بستهبندیشده مورد بررسی را ببینیم، پاسخ بین ۴۵۰ تا ۵۹۸ هزار تومان برای هر کیلو است. اما وقتی بازار مستقیم و تخصصی نیز وارد مقایسه شود، دامنه گستردهتر میشود: از حدود ۳۱۵ هزار تومان برای نیمدانه و ۳۵۵ تا ۳۸۹ هزار تومان برای برخی ارقام اقتصادی تا بیش از ۵۰۰ یا حتی ۶۰۰ هزار تومان برای محصولات ممتاز و خاص.
به همین دلیل خریدار بهتر است به جای پرسیدن «برنج ایرانی چند شده؟» چهار مشخصه را کنار هم بگذارد: رقم برنج، محل کشت، درصد شکستگی و قیمت هر کیلو. برند و نوع بستهبندی نیز باید بعد از این چهار عامل بررسی شود.
مهمترین پیام بازار ۲۳ مرداد ۱۴۰۵ این است که برنج ایرانی گران مانده، اما بازار عمده در حال ریزش نیست و همزمان نشانههایی از کاهش قیمت برنج نو دیده میشود. رکورد نزدیک ۶ میلیون تومان برای برخی کیسههای ۱۰ کیلویی بیشتر تصویر بخش ممتاز و بستهبندیشده بازار است، نه کل بازار برنج ایران.
فصل برداشت اکنون وارد مرحلهای شده که افزایش عرضه میتواند قدرت چانهزنی مصرفکننده را بیشتر کند. اگر تولید پیشبینیشده محقق شود و اختلال تازهای در عرضه ایجاد نشود، احتمال تثبیت یا تعدیل بیشتر قیمتها وجود دارد؛ اما هزینه بالای تولید باعث میشود بازگشت برنج ایرانی به قیمتهای بسیار پایین گذشته فعلاً سناریوی واقعبینانهای نباشد.