دلار دوباره سقوط کرد؛ بازار ارز در آستانه ورود به کانال جدید
بازار ارز در آخرین روز معاملاتی هفته با افزایش عرضه و عقبنشینی خریداران آغاز به کار کرد. قیمت دلار که روز چهارشنبه در محدوده ۱۸۸ هزار تومان قرار داشت، با کاهش چهار هزار تومانی به رقم ۱۸۴ هزار تومان رسید.
این دومین روز متوالی است که اسکناس آمریکایی در بازار آزاد کاهش محسوسی را تجربه میکند. براساس گزارش منتشرشده در ساعت ۱۲:۳۵ روز پنجشنبه، دلار روی رقم ۱۸۴ هزار تومان و یورو با چهار هزار تومان کاهش روی قیمت ۲۱۲ هزار تومان قرار گرفته بود. از آنجا که نرخ ارز در بازار آزاد لحظهای تغییر میکند، این اعداد قیمت ثبتشده در زمان تنظیم گزارش هستند و ممکن است در ادامه معاملات جابهجا شوند.
کاهش امروز از این جهت اهمیت دارد که دلار پس از چند هفته نوسان در سطوح بالا، بار دیگر به نیمه پایین کریدور ۱۸۰ هزار تومان نزدیک شده است. ادامه حرکت در این مسیر میتواند انتظارات صعودی را بیشتر تضعیف کند؛ اما بازگشت تقاضای احتیاطی نیز ممکن است بخشی از افت روزهای اخیر را جبران کند.
چرا قیمت دلار دوباره کاهش یافت؟
مهمترین محرک بازار ارز در معاملات امروز، تغییر انتظارات سیاسی بود. معاملهگران مجموعه اخبار مربوط به گفتوگوهای منطقهای، تلاش عمان برای کاهش تنش و احتمال ایجاد مسیر امن عبور کشتیها از تنگه هرمز را بهعنوان سیگنالی مثبت ارزیابی کردهاند.
افزایش احتمال دستیابی به یک تفاهم، بخشی از خریداران احتیاطی را از بازار خارج کرده است. این گروه معمولاً هنگام افزایش خطر درگیری یا شکست مذاکرات برای حفظ ارزش داراییهای خود دلار میخرند. کاهش ریسک سیاسی، حتی پیش از دستیابی به توافق رسمی، میتواند انگیزه خرید آنها را کمتر و عرضه ارز را بیشتر کند.
فعالشدن فروشندگان نیز به ریزش قیمت سرعت داده است. برخی معاملهگران که در نرخهای بالاتر وارد بازار شده بودند، اکنون با نگرانی از ادامه کاهش قیمت، در حال بستن موقعیتهای خرید و فروش ارز خود هستند. این رفتار میتواند در کوتاهمدت اثر اخبار مثبت را تشدید کند.
با این حال، ریزش فعلی بیش از آنکه نتیجه تغییر قطعی متغیرهای اقتصادی باشد، از فضای روانی و انتظارات سیاسی تأثیر میگیرد. بهبود پایدار بازار ارز معمولاً به عواملی مانند افزایش دسترسی به منابع ارزی، کاهش محدودیتهای تجاری، رشد صادرات، کنترل نقدینگی و کاهش تورم نیاز دارد.
آیا مذاکرات ایران و آمریکا جدیتر شده است؟
در گزارشهای داخلی از افزایش امیدواری نسبت به مذاکرات ایران و آمریکا سخن گفته میشود، اما روایت رسمی طرفها همچنان یکسان نیست. سخنگوی وزارت امور خارجه ایران روز سوم اوت اعلام کرده بود که در آن مقطع مذاکره مستقیمی با آمریکا در جریان نیست و تهران در حال گفتوگو با عمان درباره ایجاد یک مسیر موقت و امن در تنگه هرمز است.
بنابراین، عبارت «مذاکرات ایران و آمریکا» را باید با احتیاط به کار برد. بازار ممکن است تماسهای غیرمستقیم، میانجیگری عمان و تبادل پیام میان طرفها را در قالب یک روند مذاکراتی تفسیر کند، اما رسمیبودن، مستقیمبودن و سطح این تماسها همچنان محل اختلاف است.
تازهترین تحول قابل تأیید این است که ایران و عمان درباره مختصات جغرافیایی یک مسیر عبور کشتیها به تفاهم اولیه رسیدهاند و متن یک بیانیه مشترک در دست بررسی است. با وجود این، هنوز جزئیات مهمی باقی مانده و منابع منطقهای ادعای قریبالوقوع بودن توافق نهایی برای بازگشایی تنگه را تأیید نکردهاند.
تنگه هرمز هنوز بازگشایی نشده است
یکی از مهمترین نکات در تحلیل قیمت دلار، تفکیک میان «پیشرفت مذاکرات» و «بازگشایی تنگه هرمز» است. تفاهم ایران و عمان درباره مسیر عبور کشتیها بهتنهایی به معنای بازشدن کامل تنگه یا تضمین امنیت کشتیرانی نیست.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، نیز تأکید کرده است که تفاهم با عمان به معنای بازگشایی تنگه هرمز نیست. به گفته او، مذاکرات درباره ترتیبات عبور و مدیریت تنگه پیشرفت کرده، اما توافق نهایی و اجرای عملی آن به طیشدن مراحل دیگری نیاز دارد.
دادههای کشتیرانی نیز نشان میدهد شرایط هنوز با وضعیت عادی فاصله زیادی دارد. روز چهارشنبه تنها دو کشتی از تنگه هرمز عبور کردند، در حالی که پیش از آغاز درگیریها بهطور معمول روزانه حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ شناور از این آبراه عبور میکردند. این اختلاف بزرگ نشان میدهد بازگشت فعالیت کشتیرانی به شرایط معمول هنوز اتفاق نیفتاده است.
در نتیجه، واکنش نزولی دلار بیشتر به انتظار بازار برای توافق مربوط است، نه تحقق کامل آن. همین تفاوت میتواند مسیر معاملات روزهای آینده را تعیین کند.
قیمت یورو امروز به ۲۱۲ هزار تومان رسید
یورو نیز همزمان با دلار کاهش یافت و با افت چهار هزار تومانی در محدوده ۲۱۲ هزار تومان قرار گرفت. حرکت همجهت دلار و یورو نشان میدهد فشار فروش تنها به اسکناس آمریکایی محدود نبوده و فضای کاهشی بر بخش گستردهتری از بازار ارز حاکم شده است.
با نرخهای ثبتشده در زمان تنظیم گزارش، فاصله قیمت یورو و دلار به حدود ۲۸ هزار تومان میرسد. نرخ یورو در بازار ایران علاوه بر شرایط داخلی، از برابری یورو و دلار در بازارهای جهانی نیز تأثیر میگیرد؛ بنابراین ممکن است شدت تغییرات آن همیشه دقیقاً مشابه دلار نباشد.
تداوم افت یورو نیز مانند دلار به ماندگاری فضای سیاسی مثبت وابسته است. انتشار یک خبر منفی یا افزایش دوباره تنشهای منطقهای میتواند تقاضای احتیاطی را در هر دو بازار فعال کند.
آیا ریزش دلار ادامه دارد؟
محدوده ۱۸۴ هزار تومان اکنون یک نقطه حساس برای بازار محسوب میشود. اگر فروشندگان همچنان فعال باقی بمانند و خبرهای سیاسی مثبت ادامه پیدا کند، دلار میتواند برای ورود به محدوده ۱۸۲ هزار تومان و سپس کانال ۱۸۰ هزار تومان تلاش کند.
تثبیت قیمت پایینتر از ۱۸۴ هزار تومان برای معاملهگران نزولی اهمیت دارد. عبور لحظهای از این سطح کافی نیست و قیمت باید بتواند در معاملات بعدی نیز پایین آن باقی بماند. در غیر این صورت، خریداران ممکن است کاهش اخیر را فرصتی برای ورود دوباره به بازار تلقی کنند.
در سناریوی مقابل، اگر توافق ایران و عمان به تأخیر بیفتد، روایتهای سیاسی متناقض ادامه پیدا کند یا تنش امنیتی تازهای شکل بگیرد، دلار میتواند ابتدا به محدوده ۱۸۷ تا ۱۸۸ هزار تومان بازگردد. عبور دوباره از این محدوده، احتمال حرکت به سمت کانال ۱۹۰ هزار تومان را افزایش میدهد.
رفتار بازار جهانی نفت نیز نشان میدهد سرمایهگذاران هنوز درباره نتیجه مذاکرات مطمئن نیستند. قیمت نفت روز پنجشنبه با وجود پیشرفت گفتوگوهای ایران و عمان افزایش یافت؛ زیرا معاملهگران همچنان نسبت به پایداری توافق احتمالی و بازگشت واقعی جریان کشتیرانی تردید دارند.
پیشبینی قیمت دلار شنبه ۱۷ مرداد ۱۴۰۵
در سناریوی کاهشی، انتشار بیانیه مشترک ایران و عمان یا اعلام یک گام عملی برای عبور امن کشتیها میتواند فشار فروش را حفظ کند. در این وضعیت، بازه ۱۸۲ تا ۱۸۴ هزار تومان محدوده اصلی نوسان خواهد بود و احتمال آزمایش کانال ۱۸۰ هزار تومان نیز وجود دارد.
در سناریوی خنثی، اگر تا روز شنبه خبر تازه و قابل اتکایی منتشر نشود، معاملهگران ممکن است بخشی از سود فروشهای اخیر را شناسایی کنند. در این شرایط، نوسان دلار میان ۱۸۴ تا ۱۸۸ هزار تومان محتملتر خواهد بود.
سناریوی افزایشی به انتشار خبر منفی، توقف مذاکرات یا تشدید درگیریها وابسته است. چنین تحولی میتواند تقاضای احتیاطی را احیا کند و قیمت دلار را به محدوده ۱۸۸ تا ۱۹۰ هزار تومان بازگرداند.
کاهش فعلی دلار پایدار است یا موقت؟
برای پاسخ به این پرسش باید میان کاهش ریسک سیاسی و تغییر عوامل بنیادی اقتصاد تفاوت قائل شد. اخبار مثبت میتوانند در مدت کوتاهی چند هزار تومان از قیمت دلار کم کنند، اما تثبیت نرخ در کانالهای پایینتر به نتایج عملی نیاز دارد.
بازگشت منظم عبور کشتیها از تنگه هرمز، کاهش هزینه بیمه حملونقل، بهبود جریان صادرات و دسترسی بیشتر به ارز میتواند اثر اقتصادی واقعی ایجاد کند. در مقابل، باقیماندن تحولات در سطح اظهارنظر و تفاهم اولیه، ممکن است تنها یک اصلاح موقت در بازار به وجود آورد.
در مجموع، قیمت دلار امروز پنجشنبه ۱۵ مرداد ۱۴۰۵ با افت چهار هزار تومانی به ۱۸۴ هزار تومان رسید و یورو نیز تا ۲۱۲ هزار تومان عقب نشست. بازار برای دومین روز متوالی به اخبار سیاسی واکنش مثبت نشان داده است، اما هنوز نه بازگشایی تنگه هرمز قطعی شده و نه توافق نهایی اعلام شده است. به همین دلیل، مسیر دلار در نخستین روز معاملاتی هفته آینده بیش از هر چیز به تبدیلشدن سیگنالهای سیاسی به اقدامات رسمی و قابل سنجش وابسته خواهد بود.
