سقوط ۶ درصدی قیمت نفت؛ لغو حمله ترامپ و تصمیم اوپکپلاس بازار را تکان داد
بازار جهانی نفت پس از جهشهای پرنوسان ماه ژوئیه، معاملات هفته جدید را با کاهش شدید آغاز کرد. قیمت آتی نفت وستتگزاس اینترمدیت آمریکا برای تحویل در سپتامبر در بخشی از معاملات حدود شش درصد پایین آمد و در محدوده ۷۹ دلار و ۶۶ سنت قرار گرفت. نفت برنت برای تحویل در اکتبر نیز با کاهش بیش از پنج درصدی به حدود ۸۳ دلار و ۳۹ سنت رسید.
قیمتها در طول معاملات دائماً تغییر میکنند. رویترز در ساعت ۴:۰۸ بامداد بهوقت گرینویچ، نفت برنت را با افت ۵.۱۱ درصدی در سطح ۸۳ دلار و ۴۴ سنت و نفت آمریکا را با کاهش ۵.۷۹ درصدی در قیمت ۷۹ دلار و ۷۷ سنت گزارش کرد. اختلاف چندسنتی این ارقام با نرخهای دیگر، نتیجه تفاوت زمان ثبت قیمت است.
جدول قیمت نفت امروز ۱۲ مرداد ۱۴۰۵
| شاخص نفتی | قرارداد آتی | قیمت تقریبی | میزان کاهش |
|---|---|---|---|
| وستتگزاس اینترمدیت | سپتامبر ۲۰۲۶ | ۷۹.۶۶ تا ۷۹.۷۷ دلار | حدود ۵.۸ تا ۶ درصد |
| نفت برنت | اکتبر ۲۰۲۶ | ۸۳.۳۹ تا ۸۳.۴۴ دلار | حدود ۵.۱ درصد |
این افت به معنای کاهش بیش از چهار دلاری قیمت هر بشکه در یک جلسه معاملاتی است. بازار نفت پیش از این، احتمال حمله جدید آمریکا، تشدید درگیریها و اختلال طولانیتر در صادرات انرژی خاورمیانه را در قیمتها لحاظ کرده بود. هنگامی که احتمال اقدام نظامی کاهش یافت، معاملهگران بخشی از موقعیتهای خرید خود را بستند و قیمتها بهسرعت عقب نشست.
ترامپ درباره ایران چه گفت؟
دونالد ترامپ اعلام کرد حملهای را که قرار بود علیه ایران انجام شود، متوقف کرده است تا فرصت دستیابی به توافق فراهم شود. او مدعی شد ایران و چند کشور خاورمیانه خواستار زمان بیشتری برای تکمیل توافقی شدهاند که بازگشایی فوری و کامل تنگه هرمز و حلوفصل اختلاف درباره برنامه هستهای ایران از اهداف آن است.
ترامپ همچنین گفت مذاکرات روز دوشنبه آغاز خواهد شد، اما درباره محل گفتوگوها، شرکتکنندگان و شکل مستقیم یا غیرمستقیم مذاکرات توضیحی ارائه نکرد. رئیسجمهور آمریکا در پاسخ به پرسشی درباره ضربالاجل توافق نیز از تعیین زمان مشخص خودداری کرد.
بازار نفت این اظهارات را نشانهای از کاهش خطر فوری جنگ تفسیر کرد؛ بااینحال، هنوز توافق مکتوب یا جدول زمانی رسمی برای بازگشایی کامل تنگه هرمز منتشر نشده است. ایران نیز پیشتر ادعای دستیابی به توافق درباره بازگشایی این آبراه را تکذیب کرده بود. بنابراین قیمتهای امروز بیشتر به امید مذاکره واکنش نشان دادهاند تا یک توافق نهایی و اجرایی.
چرا تنگه هرمز قیمت نفت را جابهجا میکند؟
تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان است. آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرده است در شرایط عادی روزانه حدود ۱۵ میلیون بشکه نفت خام و پنج میلیون بشکه فرآورده نفتی از این مسیر عبور میکند؛ رقمی معادل نزدیک به ۲۰ درصد مصرف جهانی نفت.
کاهش شدید عبور نفتکشها از تنگه، عرضه واقعی را محدود کرده و هزینه حملونقل، بیمه و تأمین امنیت کشتیها را بالا برده است. به همین دلیل حتی شایعه بازگشایی مسیر میتواند قیمت نفت را چند دلار پایین بیاورد و هر خبر درباره حمله به کشتیها، تأسیسات نفتی یا شکست مذاکرات نیز توان بازگرداندن قیمتها به مسیر صعودی را دارد.
آژانس بینالمللی انرژی بازگشت جریان عادی کشتیرانی در هرمز را مهمترین اقدام برای تثبیت بازار نفت و گاز دانسته است. این نهاد تأکید کرده که ذخایر اضطراری میتوانند بخشی از کمبود را جبران کنند، اما جایگزین کاملی برای میلیونها بشکه عرضه روزانه منطقه نیستند.
تصمیم اوپکپلاس چقدر در ریزش قیمت مؤثر بود؟
هفت عضو اصلی اوپکپلاس شامل عربستان سعودی، روسیه، عراق، کویت، الجزایر، قزاقستان و عمان توافق کردند سهمیه تولید خود را از سپتامبر در مجموع حدود ۱۸۸ هزار بشکه در روز افزایش دهند. این تصمیم آخرین مرحله بازگرداندن کاهش داوطلبانه ۱.۶۵ میلیون بشکهای است که از سال ۲۰۲۳ آغاز شده بود.
افزایش سهمیه در شرایط عادی به معنای ورود نفت بیشتر به بازار و فشار نزولی بر قیمتهاست. اما در وضعیت کنونی، تفاوت مهمی میان «سهمیه تولید» و «عرضه واقعی قابل صادرات» وجود دارد.
اختلال در صادرات کشورهای خلیج فارس، مشکلات روسیه و قزاقستان و محدودیت مسیرهای کشتیرانی باعث شده بسیاری از افزایشهای ماهانه اوپکپلاس در سال جاری بیشتر روی کاغذ باقی بمانند. رویترز گزارش کرده است افزایشهای قبلی تأثیر محدودی بر عرضه واقعی داشتهاند، زیرا بخشی از تولید امکان خروج امن و منظم از منطقه را پیدا نکرده است.
بنابراین تصمیم ۱۸۸ هزار بشکهای بهتنهایی عامل سقوط شش درصدی نفت نیست. بخش اصلی ریزش به کاهش نگرانیهای ژئوپلیتیکی مربوط میشود، اما خبر افزایش تولید، جهت نزولی بازار را تقویت کرده است.
چرا نفت در ژوئیه بیش از ۲۰ درصد گران شد؟
هر دو شاخص اصلی نفت در ماه گذشته بیش از ۲۰ درصد افزایش یافتند. تشدید دوباره درگیری میان ایران و آمریکا، حمله به چند نفتکش در اطراف عمان و نگرانی از ورود کشتیها به خلیج فارس، معاملهگران را به خرید نفت و فرآوردههای انرژی سوق داد.
رشد قیمت فقط به نفت خام محدود نبود. گاز طبیعی، گازوئیل، سوخت هواپیما و سایر فرآوردههایی که به جریان صادرات خاورمیانه وابستهاند نیز تحت فشار قرار گرفتند. بسته شدن یا محدود شدن هرمز به معنای آن است که حتی پالایشگاههایی با ذخایر کافی نفت خام نیز درباره محمولههای بعدی خود اطمینان ندارند.
سقوط امروز بخشی از رشد ماه ژوئیه را پس گرفته، اما هنوز به معنای حذف کامل ریسک جنگ نیست. نفت برنت حتی پس از کاهش شدید، بالاتر از سطوحی قرار دارد که پیش از اوجگیری تنشهای اخیر مشاهده میشد.
آیا سقوط نفت ادامه پیدا میکند؟
مسیر بعدی قیمتها به نتیجه مذاکرات و وضعیت واقعی کشتیرانی بستگی دارد. سه سناریوی اصلی پیش روی بازار قرار دارد.
در سناریوی نخست، مذاکرات به توافقی اجرایی منجر میشود، عبور نفتکشها افزایش پیدا میکند و هزینه بیمه کاهش مییابد. در این حالت، نفت بیشتری از خلیج فارس به بازار میرسد و افزایش سهمیه اوپکپلاس نیز اثر واقعیتری پیدا میکند. این سناریو میتواند قیمت برنت را تحت فشار بیشتری قرار دهد.
در سناریوی دوم، مذاکرات ادامه مییابد اما توافق سریع حاصل نمیشود. در این وضعیت، بازار احتمالاً میان اخبار مثبت و منفی نوسان خواهد کرد و تغییرات روزانه چنددرصدی ادامه مییابد.
سناریوی سوم، شکست گفتوگوها و ازسرگیری حملات است. تحلیلگران هشدار دادهاند که شکست دوباره امیدهای دیپلماتیک یا حمله به یک پایگاه، نفتکش یا تأسیسات انرژی میتواند ریسک جنگ را سریعاً به قیمتها بازگرداند.
کاهش نفت چه اثری بر اقتصاد جهانی دارد؟
ارزان شدن نفت در صورت تداوم میتواند فشار تورمی بر اقتصادهای واردکننده انرژی را کاهش دهد. هزینه بنزین، گازوئیل، حملونقل دریایی، تولید کالا و سفرهای هوایی به قیمت نفت و فرآوردهها وابسته است.
بااینحال، کاهش یکروزه برای پایین آمدن فوری قیمت سوخت مصرفکننده کافی نیست. پالایشگاهها، شرکتهای حملونقل و جایگاههای عرضه معمولاً قیمتها را براساس میانگین چندروزه یا موجودیهای خریداریشده تنظیم میکنند. افزون بر این، هزینه بالای بیمه و مسیرهای جایگزین همچنان بخشی از کاهش نفت خام را خنثی میکند.
برای کشورهای صادرکننده نیز نفت زیر ۸۰ یا ۸۵ دلار میتواند درآمد ارزی را کاهش دهد؛ اما بازگشایی مسیرهای صادراتی و افزایش حجم فروش ممکن است بخشی از افت قیمت هر بشکه را جبران کند.
ریزش واقعی یا تخلیه موقت هیجان؟
کاهش حدود شش درصدی نفت، واکنش مستقیم بازار به کمرنگ شدن احتمال حمله فوری آمریکا و افزایش امید به مذاکره است. تصمیم اوپکپلاس نیز به معاملهگران این پیام را داده که در صورت عادی شدن صادرات، عرضه بیشتری میتواند وارد بازار شود.
بااینحال، تنگه هرمز هنوز به وضعیت عادی بازنگشته و جزئیات مذاکرات نیز مشخص نیست. قیمت نفت امروز بر اساس انتظار کاهش تنش پایین آمده است، نه بر اساس مشاهده بازگشت کامل میلیونها بشکه نفت به بازار.
به همین دلیل، کاهش برنت به محدوده ۸۳ دلار و وستتگزاس به کانال ۷۹ دلار را باید فعلاً تخلیه بخشی از حقبیمه جنگ دانست. تثبیت قیمت در این سطوح یا ادامه ریزش، به نشانههای عملی مانند عبور منظم نفتکشها، کاهش حملات، افت هزینه بیمه و اعلام توافق رسمی وابسته خواهد بود.