قیمت مرغ عقب نشست؛ مرغ کامل ۳۱۵ هزار تومان شد اما فیله همچنان گران است
بررسی نرخهای بازار در روزهای ابتدایی مرداد ۱۴۰۵ نشان میدهد قیمت مرغ کامل نسبت به محدوده ۳۳۰ هزار تومانی هفته قبل، اندکی کاهش یافته است. برخی فهرستهای خردهفروشی قیمت هر کیلوگرم مرغ کامل را حدود ۳۱۵ هزار تومان ثبت کردهاند و گزارشهای روز نهم مرداد نیز نرخ ۳۲۰ هزار تومان را نشان میدهد. در بازار عمدهفروشی، میانگین قیمت مرغ کامل کشتار در دهم مرداد حدود ۳۱۴ هزار تومان اعلام شده است.
تفاوت چند هزار تا چند ده هزار تومانی میان نرخهای منتشرشده طبیعی است؛ زیرا قیمت نهایی به شهر، کیفیت کشتار، نوع بستهبندی، وزن، برند و محل عرضه بستگی دارد. به همین دلیل، رقم ۳۱۵ هزار تومان را باید یکی از نرخهای مشاهدهشده در بازار دانست، نه یک قیمت واحد و قطعی برای تمام خردهفروشیهای کشور.
قیمت روز مرغ کامل، ران، سینه و فیله
براساس نرخهای اعلامشده در بازار، هر کیلوگرم مرغ کامل در محدوده ۳۱۵ هزار تومان عرضه میشود. ران مرغ با پوست و کمر نیز حدود ۲۷۵ هزار تومان قیمت دارد؛ محصولی که به دلیل باقی ماندن پوست، استخوان و بخش کمر، معمولاً از مرغ کامل یا سایر قطعات پاکشده ارزانتر است.
قیمت ران مرغ بدون پوست و بدون کمر به حدود ۴۱۸ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده است. سینه مرغ بدون پوست با استخوان نیز در محدوده ۵۱۴ هزار و ۸۰۰ تومان قرار دارد و هر کیلوگرم فیله مرغ حدود ۶۸۴ هزار تومان فروخته میشود. گزارشهای بازار در پنجم مرداد نیز قیمت فیله را دقیقاً ۶۸۴ هزار تومان و مرغ کامل را حدود ۳۳۰ هزار تومان ثبت کرده بودند؛ بنابراین افت اصلی روزهای اخیر در مرغ کامل رخ داده و قطعات گرانتر کاهش محسوسی نداشتهاند.
قیمت قطعات ممکن است در فروشگاههای برندمحور یا برای محصولات بستهبندیشده بسیار بالاتر باشد. برای نمونه، برخی فهرستهای فروشگاهی قیمت فیله ممتاز را تا یک میلیون و ۲۵۰ هزار تومان و مرغ کامل بستهبندیشده را حدود ۴۰۰ هزار تومان اعلام کردهاند. این اختلاف نشان میدهد مقایسه قیمتها باید میان کالاهایی با کیفیت، وزن و بستهبندی مشابه انجام شود.
چرا قیمت مرغ کاهش پیدا کرد؟
مهمترین عامل کاهش محدود قیمت مرغ، افزایش عرضه است. تولید گوشت مرغ با فاصلهای حدود ۴۰ تا ۵۰ روز از زمان جوجهریزی وارد بازار میشود؛ در نتیجه جوجهریزیهای انجامشده در اردیبهشت و خرداد اکنون اثر خود را در کشتارگاهها و شبکه توزیع نشان میدهد.
اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی پیشتر اعلام کرده بود جوجهریزی اردیبهشت و خرداد برای تأمین نیاز کشور اطمینانبخش است. برای خردادماه نیز رقمی بیش از ۱۳۵ میلیون قطعه پیشبینی شده بود؛ درحالیکه طبق ارزیابی این تشکل، با توجه به میزان فعلی مصرف، جوجهریزی حدود ۱۲۰ میلیون قطعه میتواند نیاز ماهانه بازار داخل را پوشش دهد.
افزایش تولید در برخی مقاطع حتی موجب عرضه مرغ با قیمت کمتر از هزینه مورد انتظار مرغداران شده است. اتحادیه مرغداران در تیرماه اعلام کرد کاهش قیمت فقط نتیجه بهبود تأمین نهاده نیست و تولید مازاد، کاهش قدرت خرید مردم و ضعف مدیریت بازار نیز در آن نقش دارد. به ادعای این اتحادیه، برخی تولیدکنندگان مرغ خود را با زیان کیلویی ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان عرضه کردهاند.
این موضوع نشان میدهد ارزانی محدود مرغ لزوماً به معنای بهبود کامل شرایط صنعت طیور نیست. اگر قیمت فروش برای مدتی طولانی پایینتر از هزینه تولید باقی بماند، مرغدار ممکن است جوجهریزی دوره بعد را کاهش دهد؛ تصمیمی که چند هفته بعد دوباره کمبود عرضه و افزایش قیمت را به دنبال خواهد داشت.
نقش نهادههای دامی در آرامش بازار مرغ
ذرت و کنجاله سویا بخش اصلی هزینه تولید مرغ را تشکیل میدهند و هرگونه اختلال در واردات، تخصیص ارز یا توزیع این نهادهها میتواند قیمت تمامشده را بالا ببرد. وزارت جهاد کشاورزی در نیمه تیر اعلام کرد برنامه تأمین نهادههای دامی تا پایان شهریور انجام شده و افزایش عرضه، قیمت برخی نهادهها را وارد مسیر کاهشی کرده است.
گزارشهای صنفی نیز از کافی بودن ذخایر نهاده برای ماههای آینده حکایت داشتند. بااینحال، صرف وجود کالا در بندر یا انبار برای تولیدکننده کافی نیست؛ نهاده باید در زمان مناسب، با قیمت مصوب و از طریق شبکه رسمی به مرغداری برسد. تأخیر در تخصیص ارز یا ترخیص محمولهها میتواند مرغدار را ناچار به خرید خوراک از بازار آزاد کند و هزینه تولید را بهشدت بالا ببرد.
بنابراین ثبات قیمت مرغ در هفتههای آینده به ادامه ترخیص محمولهها، عرضه منظم در سامانه بازارگاه و جلوگیری از شکلگیری بازار غیررسمی نهاده وابسته خواهد بود. هر اختلال در این زنجیره، با چند هفته تأخیر در قیمت مرغ زنده و سپس گوشت مرغ نمایان میشود.
چرا فیله دو برابر مرغ کامل قیمت دارد؟
فاصله قیمت مرغ کامل با قطعاتی مانند فیله، فقط به سود فروشنده مربوط نیست. از یک مرغ کامل، مقدار محدودی فیله و سینه به دست میآید، درحالیکه بخشهایی مانند استخوان، پوست، بال، گردن و احشا نیز باید جداگانه فروخته شوند. هزینه قطعهبندی، پاککردن، نیروی انسانی، بستهبندی، ضایعات، حمل سردخانهای و نگهداری نیز به قیمت نهایی اضافه میشود.
با نرخهای فعلی، فیله ۶۸۴ هزار تومانی بیش از دو برابر مرغ کامل ۳۱۵ هزار تومانی قیمت دارد. سینه بدون پوست با استخوان نیز حدود ۶۳ درصد گرانتر از مرغ کامل است. این فاصله سبب شده خانوارهایی که به دنبال خرید اقتصادیتر هستند، بیشتر به سمت مرغ کامل یا ران با پوست حرکت کنند.
افزایش قیمت قطعات لوکس همچنین میتواند نتیجه تغییر الگوی مصرف رستورانها و مراکز تهیه غذا باشد. فیله، سینه بدون استخوان و جوجهکباب آماده تقاضای بیشتری در بخش غذای بیرونبر دارند و همین موضوع اجازه نمیدهد قیمت آنها همزمان و به همان نسبت مرغ کامل کاهش یابد.
کاهش قیمت مرغ چقدر به معیشت خانوار کمک میکند؟
کاهش قیمت مرغ کامل از ۳۳۰ هزار تومان به محدوده ۳۱۵ هزار تومان، معادل افتی کمتر از پنج درصد است. این تغییر برای یک مرغ دوکیلویی حدود ۳۰ هزار تومان از هزینه خرید خانوار کم میکند؛ رقمی که با وجود مثبت بودن، در برابر رشد عمومی قیمت مواد غذایی تحول بزرگی محسوب نمیشود.
مرغ به دلیل گرانی گوشت قرمز به یکی از اصلیترین منابع پروتئینی دهکهای متوسط و کمدرآمد تبدیل شده است. به همین دلیل، حتی نوسانهای چنددرصدی آن نیز مستقیماً بر سبد معیشت اثر میگذارد. کاهش قدرت خرید مردم در ماههای گذشته از عواملی بوده که تقاضا را محدود و مانع رشد دوباره قیمت شده است؛ بنابراین بخشی از آرامش بازار نه از افزایش رفاه، بلکه از کاهش توان خرید مصرفکننده ناشی میشود.
پیشبینی قیمت مرغ در هفتههای آینده
در سناریوی فعلی، اگر عرضه ناشی از جوجهریزیهای قبلی ادامه یابد و نهادههای دامی بدون اختلال به مرغداران برسد، احتمال حفظ قیمت مرغ کامل در محدوده ۳۱۰ تا ۳۳۰ هزار تومان بیشتر است. ممکن است در برخی روزها و استانهای دارای مازاد تولید، قیمتهای پایینتری نیز ثبت شود.
سناریوی افزایشی زمانی فعال میشود که هزینه نهادهها رشد کند، جوجهریزی کاهش یابد یا تقاضای مناسبتی بالا برود. تجربه ماههای گذشته نشان میدهد بازار مرغ میتواند در فاصلهای کوتاه از محدوده ۳۰۰ هزار تومان به بالای ۴۰۰ هزار تومان برسد. در یکی از دورههای اخیر، افزایش مجدد جوجهریزی و تقویت عرضه موجب شد قیمت از حدود ۴۸۰ هزار تومان به حوالی ۳۰۰ هزار تومان برگردد.
در مقابل، افت شدید قیمت نیز برای بازار پایدار مطلوب نیست؛ زیرا زیان مرغداران میتواند انگیزه تولید دورههای بعد را کاهش دهد. سیاست تنظیم بازار باید میان قیمت قابلتحمل برای مصرفکننده و حفظ حاشیه سود منطقی تولیدکننده تعادل ایجاد کند.
آرامش بازار مرغ هنوز شکننده است
کاهش قیمت مرغ کامل به محدوده ۳۱۵ هزار تومان نشانهای مثبت برای مصرفکننده است، اما هنوز نمیتوان از ثبات قطعی و بلندمدت سخن گفت. عرضه مناسب، جوجهریزی کافی و بهبود نسبی تأمین نهادهها سه عامل اصلی آرامش فعلی هستند؛ عواملی که با هر اختلال ارزی، تجاری یا تولیدی میتوانند تغییر کنند.
از سوی دیگر، ثابت ماندن قیمت فیله در محدوده ۶۸۴ هزار تومان و بالا بودن نرخ سینه و ران پاکشده نشان میدهد کاهش قیمت به تمام اجزای بازار منتقل نشده است. در کوتاهمدت، مرغ کامل همچنان اقتصادیترین انتخاب خانوار خواهد بود و قطعات بدون پوست و استخوان در گروه محصولات گرانتر باقی میمانند.
چشمانداز هفتههای پیشرو فعلاً ثبات متمایل به کاهش را نشان میدهد؛ مشروط بر آنکه ترخیص و توزیع نهادهها ادامه پیدا کند و کاهش قیمت، تولیدکنندگان را به کم کردن جوجهریزی و خروج از چرخه تولید وادار نکند.