میوه ۲۰ درصد ارزان شد؛ چرا قیمتها هنوز برای خانوارها بالاست؟
اکبر یاوری اعلام کرده است که روزانه بین ۲۰ تا ۲۲ هزار تن انواع میوه، صیفی و محصولات کشاورزی در میدان مرکزی توزیع میشود و بازار از نظر موجودی با کمبود روبهرو نیست. به گفته او، وضعیت فعلی عرضه و تقاضا بهگونهای است که در کوتاهمدت نوسان قابلتوجهی در قیمتها پیشبینی نمیشود.
حجم بالای ورود محصول به میدان مرکزی یکی از مهمترین دلایل کاهش قیمتهاست. در فصل تابستان، برداشت همزمان بسیاری از محصولات در استانهای مختلف افزایش مییابد و عرضه زردآلو، هلو، شلیل، انگور، آلو، هندوانه و خربزه به اوج میرسد. وقتی میزان محصول ورودی سریعتر از تقاضای بازار رشد کند، فروشندگان برای جلوگیری از فساد و ضایعات ناچار میشوند قیمتها را تعدیل کنند.
بااینحال، کاهش اعلامشده ۲۰ درصدی یک میانگین کلی نسبت به هفته قبل است. این رقم به معنای آن نیست که قیمت تمام محصولات دقیقاً ۲۰ درصد پایین آمده باشد. میزان افت قیمت هر کالا به کیفیت، اندازه، محل تولید، درجهبندی، حجم عرضه و مدتزمان باقیمانده از فصل برداشت بستگی دارد.
تازهترین قیمت صیفیجات در میدان مرکزی
براساس نرخهای اعلامشده، خیار رسمی همچنان یکی از محصولاتی است که دامنه قیمتی گستردهای دارد و هر کیلوگرم آن بین ۷۰ تا ۱۲۰ هزار تومان عرضه میشود. خیار اصفهان بین ۴۰ تا ۵۰ هزار تومان و خیار گلخانهای بین ۵۰ تا ۸۰ هزار تومان قیمت دارد.
گوجهفرنگی کیلویی ۳۰ تا ۴۵ هزار تومان، پیاز زرد ۳۰ تا ۳۷ هزار تومان و پیاز شیری ۳۰ تا ۳۸ هزار تومان عرضه میشود. قیمت بادمجان قلمی نیز بین ۵۰ تا ۷۵ هزار تومان و سیبزمینی بین ۶۰ تا ۷۰ هزار تومان اعلام شده است.
این ارقام نشان میدهد محصولات پرمصرفی مانند گوجه و پیاز نسبت به میوههای تابستانی قیمت پایینتری دارند، اما سیبزمینی همچنان در محدودهای قرار گرفته که برای یکی از اصلیترین اقلام سبد غذایی خانوار، قابلتوجه محسوب میشود.
در بازار لیموترش نیز شکاف قیمتی زیادی دیده میشود. لیموترش میناب بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تومان و لیموترش سنگی بین ۴۰۰ تا ۴۵۰ هزار تومان قیمتگذاری شده است. تفاوت نوع، میزان آب، کیفیت پوست، اندازه و محدودیت عرضه میتواند علت اصلی این فاصله باشد.
قیمت میوههای تابستانی؛ انجیر و گیلاس تکدانه در صدر
در میان میوههای تابستانی، انجیر سیاه یکی از گرانترین محصولات بازار است و هر کیلوگرم آن بین ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار تومان عرضه میشود. زردآلو و هلو انجیری نیز هر کدام در بازه ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار تومان قرار دارند.
گیلاس تکدانه کیلویی ۱۸۰ تا ۳۰۰ هزار تومان، سیب گلاب ۱۵۰ تا ۲۵۰ هزار تومان، هلو معمولی ۱۵۰ تا ۲۲۰ هزار تومان و شلیل ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تومان قیمت دارد. آلبالو نیز بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تومان و گیلاس معمولی بین ۱۵۰ تا ۱۸۰ هزار تومان معامله میشود.
در گروه آلوها، آلو زرد و سیاه با توجه به کیفیت و رقم محصول، کیلویی ۸۰ تا ۲۰۰ هزار تومان قیمت دارند. انگور یاقوتی بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ هزار تومان و انگور عسگری بین ۹۰ تا ۱۳۰ هزار تومان عرضه میشود. موز نیز با قیمت ۲۰۰ تا ۲۳۰ هزار تومان همچنان در ردیف میوههای نسبتاً گران بازار قرار دارد.
نرخهای اعلامشده برای میدان مرکزی با قیمتهای منتشرشده در میادین شهرداری تهران نیز در برخی اقلام همخوانی نسبی دارد. برای نمونه، در نرخنامه سوم مرداد، زردآلو ۲۷۰ هزار تومان، گیلاس تکدانه ۲۵۰ هزار تومان، موز ۲۲۵ تا ۲۳۰ هزار تومان و هندوانه ۳۳ تا ۳۵ هزار تومان قیمتگذاری شده بود. تفاوتهای موجود میان دو فهرست میتواند ناشی از زمان انتشار، درجه کیفی محصول و تفاوت میان بازار عمدهفروشی و شبکه عرضه شهری باشد.
هندوانه همچنان ارزانترین میوه تابستانی است
در گروه محصولات جالیزی، هندوانه با قیمت ۲۵ تا ۳۵ هزار تومان در هر کیلوگرم، یکی از ارزانترین گزینههای بازار باقی مانده است. طالبی بین ۲۵ تا ۵۰ هزار تومان و خربزه بین ۳۰ تا ۵۰ هزار تومان قیمت دارد.
فراوانی تولید، وزن بالای هر محصول و محدودیت نگهداری طولانیمدت باعث میشود قیمت هندوانه و خربزه در زمان اوج برداشت پایینتر از میوههایی مانند گیلاس، زردآلو یا انجیر باشد. البته هزینه خرید یک هندوانه کامل به دلیل وزن چندکیلویی آن میتواند همچنان برای مصرفکننده قابلتوجه باشد؛ بنابراین قیمت پایین هر کیلوگرم لزوماً به معنای پرداخت مبلغ اندک در زمان خرید نیست.
آیا میوه در مغازهها نیز ۲۰ درصد ارزان میشود؟
قیمتهای اعلامشده از سوی رئیس اتحادیه بارفروشان مربوط به میدان مرکزی است و نباید با قیمت نهایی تمام میوهفروشیهای سطح شهر یکسان در نظر گرفته شود. هزینه حملونقل، افت وزن، ضایعات، اجاره واحد صنفی، دستمزد و سود خردهفروشی به قیمت نهایی اضافه میشود.
براساس اعلام دفتر بازرسی و نظارت بر کالاهای اساسی وزارت جهاد کشاورزی، حداکثر سود مجاز میوهفروشان پس از خرید از میادین عمدهفروشی ۳۵ درصد است. واحدهای صنفی باید فاکتور معتبر خرید داشته باشند و دریافت سود بالاتر از سقف تعیینشده میتواند تخلف محسوب شود.
برای مثال، محصولی که در میدان ۱۰۰ هزار تومان خریداری شده، با اعمال سقف ۳۵ درصدی باید حدود ۱۳۵ هزار تومان عرضه شود؛ هرچند هزینههای قانونی و کیفیت محصول در محاسبه دقیق اثر دارد. اگر قیمت یک کالا در مغازه چند برابر نرخ میدان باشد، مصرفکننده میتواند موضوع را از طریق نهادهای نظارتی و تعزیرات پیگیری کند.
چرا کاهش ۲۰ درصدی هنوز برای مردم محسوس نیست؟
مهمترین دلیل، نقطه شروع بالای قیمتهاست. وقتی یک میوه از کیلویی ۳۰۰ هزار تومان با افت ۲۰ درصدی به ۲۴۰ هزار تومان میرسد، از نظر آماری ارزان شده، اما همچنان کالایی گران برای بخش بزرگی از خانوارها محسوب میشود.
عامل دوم به تورم عمومی مربوط است. طبق گزارش مرکز آمار، تورم سالانه در تیر ۱۴۰۵ به ۶۶ درصد و تورم نقطهبهنقطه به ۸۷.۹ درصد رسیده است. تورم ماهانه گروه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات نیز ۲.۵ درصد اعلام شده است. در چنین فضایی، افت یکهفتهای قیمت میوه ممکن است در برابر افزایش بلندمدت هزینههای زندگی چندان محسوس نباشد.
کاهش قدرت خرید نیز تقاضای بازار را محدود کرده است. بخشی از افت قیمت میتواند نتیجه وفور محصول باشد، اما کاهش خرید خانوارها نیز فروشندگان را به تعدیل نرخها وادار میکند. بنابراین ارزانی ناشی از کاهش تقاضا الزاماً نشانه بهبود رفاه مصرفکننده نیست.
قیمتها در هفتههای آینده چه میشود؟
رئیس اتحادیه بارفروشان پیشبینی کرده است با توجه به تعادل عرضه و تقاضا، بازار در کوتاهمدت نوسان شدیدی نداشته باشد. با ادامه برداشت محصولات تابستانی، احتمال ثبات یا کاهش محدود قیمت بعضی اقلام مانند هلو، شلیل، آلو و انگور وجود دارد.
در مقابل، میوههایی که فصل برداشت کوتاهتری دارند یا عرضه آنها رو به پایان میرود، ممکن است دوباره گران شوند. هزینه حمل، شرایط جوی، میزان ضایعات، صادرات و تغییر تقاضا نیز میتواند مسیر قیمتها را تغییر دهد.
جمعبندی
توزیع روزانه ۲۰ تا ۲۲ هزار تن میوه و صیفی نشان میدهد بازار از نظر موجودی در وضعیت مناسبی قرار دارد و کمبود کالا عامل اصلی گرانی نیست. افزایش عرضه محصولات تابستانی نیز قیمتها را بهطور میانگین حدود ۲۰ درصد نسبت به هفته گذشته کاهش داده است.
بااینحال، نرخ ۱۵۰ تا ۳۰۰ هزار تومانی بسیاری از میوهها نشان میدهد فاصله زیادی میان کاهش آماری قیمت و احساس ارزانی در سبد خانوار وجود دارد. ثبات واقعی بازار زمانی برای مصرفکننده معنا پیدا میکند که افت قیمت میدان مرکزی به مغازههای سطح شهر منتقل شود، سقف سود قانونی رعایت شود و قدرت خرید خانوار نیز از کاهش مداوم مصون بماند.