ترمز بورس پس از چهار روز صعود؛ شاخص‌سازها ریختند اما ۴۸۳ نماد سبز ماندند

شاخص کل بورس در نخستین ساعت معاملات با کاهش ۴۱ هزار و ۹۶۴ واحدی، معادل ۰.۸۲ درصد، تا سطح پنج میلیون و ۶۷ هزار و ۳۹ واحد عقب نشست. فشار عرضه در آن مقطع بیشتر در سهام بزرگ و شاخص‌ساز دیده می‌شد.

با ادامه معاملات، بخشی از فشار فروش کاهش یافت و شاخص کل حدود هشت هزار واحد از افت اولیه خود را جبران کرد. نماگر اصلی در پایان بازار با کاهش ۳۳ هزار و ۹۱۲ واحدی، معادل ۰.۶۶ درصد، در ارتفاع پنج میلیون و ۷۵ هزار و ۹۱ واحد ایستاد.

نکته مهم اینکه آمار اولیه منتشرشده درباره کاهش هزار و ۸۹۷ واحدی شاخص هم‌وزن دقیق نبود. این شاخص در ساعت ابتدایی معاملات هزار و ۸۹۷ واحد افزایش یافته بود و در پایان نیز رشد خود را تقویت کرد.

چرا شاخص کل منفی و شاخص هم‌وزن مثبت شد؟

شاخص کل تحت تأثیر ارزش بازار شرکت‌ها محاسبه می‌شود؛ بنابراین تغییر قیمت چند شرکت بسیار بزرگ می‌تواند مسیر آن را به‌شدت تغییر دهد. در مقابل، شاخص هم‌وزن به هر شرکت وزن نزدیک‌تری می‌دهد و تصویر روشن‌تری از وضعیت عمومی نمادهای کوچک و متوسط ارائه می‌کند.

امروز نمادهای پالایشی از مهم‌ترین عوامل عقب‌نشینی شاخص کل بودند. شپنا، شبندر و شتران بیشترین فشار منفی را بر نماگر اصلی وارد کردند و پس از آنها نمادهایی مانند شستا، وبملت و وغدیر در سمت منفی قرار گرفتند. وپارس از معدود نمادهای بزرگ با اثر مثبت بر شاخص بود.

در پایان معاملات، شاخص هم‌وزن با رشد شش هزار و ۲۵۵ واحدی در محدوده یک میلیون و ۴۳۲ هزار واحد قرار گرفت. شاخص فرابورس نیز برخلاف شروع منفی بازار، حدود ۱۰۵ واحد بالا رفت و به سطح ۴۰ هزار و ۹۶۸ واحد رسید.

این وضعیت نشان می‌دهد فشار فروش به شکل یکنواخت در کل بازار پخش نشده بود. سهامداران بخشی از سرمایه خود را از شرکت‌های بزرگ خارج کردند، اما تقاضا در تعداد قابل‌توجهی از نمادهای کوچک‌تر ادامه داشت.

آیا بورس امروز واقعاً ریزش کرد؟

از منظر شاخص کل، پاسخ مثبت است؛ بازار پس از چهار روز صعود متوالی حدود ۰.۶۶ درصد اصلاح کرد. اما بررسی پهنای بازار تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد.

براساس آمار پایان معاملات، ۴۸۳ نماد در محدوده مثبت و ۴۱۱ نماد در محدوده منفی قرار گرفتند. همچنین ۲۹۵ صف خرید در مقابل ۱۱۲ صف فروش تشکیل شد. به بیان دیگر، حدود ۵۴ درصد بازار سبز بود، با وجود آنکه شاخص کل کاهش یافت.

بنابراین استفاده از تعبیرهایی مانند «سقوط فراگیر بورس» برای معاملات امروز دقیق نیست. آنچه رخ داد بیشتر یک روز منفی برای شاخص‌سازها و هم‌زمان یک روز نسبتاً متعادل و حتی مثبت برای بخش دیگری از بازار بود.

این تفاوت برای سهامداران اهمیت زیادی دارد. سرمایه‌گذاری که سبد او از نمادهای کوچک، معدنی، سرمایه‌گذاری یا برخی سهام خودرویی تشکیل شده، ممکن است امروز بازدهی مثبت ثبت کرده باشد؛ درحالی‌که دارنده سبد پالایشی یا چند سهم بزرگ با زیان روزانه مواجه شده است.

شناسایی سود پس از رشد چهارروزه

شاخص کل از پایان معاملات شنبه تا پایان سه‌شنبه حدود ۴.۴ درصد افزایش یافته بود. با وجود اصلاح چهارشنبه، سطح شاخص همچنان نزدیک به ۳.۷ درصد بالاتر از پایان روز شنبه قرار دارد. داده‌های روزهای گذشته نشان می‌دهد شاخص کل شنبه در محدوده چهار میلیون و ۸۹۴ هزار واحد قرار داشت و سه‌شنبه به پنج میلیون و ۱۰۹ هزار واحد رسیده بود.

پس از چنین رشدی، بخشی از معامله‌گران کوتاه‌مدت معمولاً برای تثبیت سود اقدام به فروش می‌کنند. کاهش شاخص کل در آخرین روز معاملاتی هفته را می‌توان تا حدی نتیجه همین رفتار دانست.

روز سه‌شنبه علاوه بر رشد ۵۶ هزار و ۹۳۶ واحدی شاخص کل، شاخص هم‌وزن نیز بیش از ۱۸ هزار واحد افزایش یافته و ورود قابل‌توجه پول حقیقی گزارش شده بود. این رشد سریع زمینه عرضه سهام در معاملات چهارشنبه را فراهم کرد.

بااین‌حال، رشد شاخص هم‌وزن و تعداد بالاتر نمادهای مثبت نشان می‌دهد تمام معامله‌گران برای خروج از بازار اقدام نکردند و بخشی از نقدینگی به‌جای ترک کامل بورس، میان صنایع و شرکت‌های مختلف جابه‌جا شد.

پول حقیقی به کدام گروه‌ها رفت؟

گروه‌های شیمیایی، بانکی و فرآورده‌های نفتی بیشترین ارزش معاملات را در بازار امروز ثبت کردند. از نظر حجم دادوستد نیز بانک‌ها، خودروسازان و فلزات اساسی در میان گروه‌های فعال قرار داشتند.

بیشترین ورود پول حقیقی به گروه‌های کانه‌های فلزی، سرمایه‌گذاری و فلزات اساسی نسبت داده شده است. در مقابل، صندوق‌های سهامی، پالایشی‌ها و صنایع شیمیایی با خروج نقدینگی بیشتری مواجه شدند. در میان نمادها، وپارس، واحیا و خبهمن بیشترین ورود پول حقیقی و وبملت، شپنا و شستا بیشترین خروج را ثبت کردند.

سرانه خرید حقیقی حدود ۸۱ میلیون تومان و سرانه فروش نزدیک به ۱۱۵ میلیون تومان اعلام شد. نسبت قدرت تقاضا نیز به حدود ۰.۷ رسید که از برتری ارزش سفارش‌های فروش هر معامله‌گر حقیقی نسبت به خریداران حکایت دارد.

این ارقام نشان می‌دهند اگرچه تعداد نمادهای مثبت بالا بود، معامله‌گران بزرگ‌تر و فعالان کوتاه‌مدت در برخی سهام شاخص‌ساز دست بالاتر را در سمت فروش داشتند.

آیا افت امروز آغاز یک موج اصلاحی است؟

تنها با یک روز منفی نمی‌توان آغاز یک روند اصلاحی پایدار را تأیید کرد. شاخص کل پس از صعود چندروزه به محدوده‌ای رسیده که افزایش عرضه طبیعی است، اما شاخص هم‌وزن، تعداد صف‌های خرید و غلبه نمادهای مثبت هنوز نشانه فروپاشی تقاضا را نشان نمی‌دهند.

برای تشخیص مسیر هفته آینده باید چند متغیر بررسی شود:

نخست، رفتار شاخص کل در محدوده پنج میلیون واحد است. حفظ این سطح می‌تواند باعث بازگشت خریداران شود، اما ازدست‌رفتن آن احتمال تشدید عرضه در سهام بزرگ را افزایش می‌دهد.

دوم، ارزش معاملات خرد است. اصلاح همراه با معاملات پرحجم و خروج مستمر پول حقیقی پیام متفاوتی از افت محدود و کم‌حجم دارد.

سوم، مسیر شاخص هم‌وزن است. اگر هم‌وزن نیز در روزهای آینده منفی شود و تعداد نمادهای قرمز از سبز پیشی بگیرد، می‌توان از گسترش اصلاح به کلیت بازار سخن گفت.

چهارم، عملکرد پالایشی‌ها، بانک‌ها و فلزات اساسی است. این گروه‌ها به دلیل وزن بالا و حجم معاملات زیاد می‌توانند جهت شاخص کل و فضای روانی بازار را تغییر دهند.

بورس اصلاح کرد، اما بازار یکدست منفی نبود

مهم‌ترین پیام معاملات چهارشنبه این است که شاخص کل به‌تنهایی تمام واقعیت بازار را نشان نمی‌دهد. نماگر اصلی ۳۳ هزار و ۹۱۲ واحد افت کرد، اما هم‌وزن رشد داشت، بیش از نیمی از نمادها مثبت بودند و تعداد صف‌های خرید بیش از دو برابر صف‌های فروش بود.

در نتیجه، اتفاق امروز را باید بیشتر «اصلاح شاخص‌سازها پس از چهار روز رشد» دانست تا شروع قطعی یک ریزش فراگیر. بخشی از سودهای کوتاه‌مدت شناسایی شد و فشار اصلی به شرکت‌های بزرگ، به‌ویژه پالایشی‌ها، وارد آمد.

مسیر آینده بازار به حفظ تقاضا در نمادهای کوچک، بازگشت خریداران به سهم‌های بزرگ، ارزش معاملات و جریان پول حقیقی بستگی دارد. اگر شاخص هم‌وزن مثبت بماند و پول از بازار خارج نشود، اصلاح شاخص کل می‌تواند به استراحتی کوتاه در مسیر بازار تبدیل شود. در مقابل، افزایش صف‌های فروش و منفی‌شدن هم‌زمان دو شاخص، احتمال ورود بورس به فاز اصلاحی عمیق‌تر را بالا خواهد برد.