یک کیلو سینه مرغ به قیمت دو کیلو مرغ کامل رسید؛ جدول تازه بازار

بررسی قیمت‌های خرده‌فروشی نشان می‌دهد بازار گوشت مرغ پس از دوره‌ای از نوسان، وارد محدوده‌ای نسبتاً باثبات شده است. در فهرست‌های منتشرشده، مرغ کامل کیلویی ۳۳۰ هزار تومان، سینه بدون استخوان ۶۶۱ هزار و ۵۰۰ تومان و فیله مرغ حدود ۶۸۴ هزار تومان قیمت‌گذاری شده‌اند. گزارش‌های بازار نیز از نبود افزایش یا کاهش ناگهانی در بیشتر قطعات مرغ حکایت دارند.

بااین‌حال، «ثبات بازار» به معنای یکسان‌بودن قیمت در تمام مغازه‌ها نیست. نوع بسته‌بندی، برند، وزن مرغ، تازه یا منجمد بودن، هزینه پاک‌کردن و قطعه‌بندی، محل فروشگاه و حاشیه سود خرده‌فروش می‌تواند قیمت نهایی را تغییر دهد.

جدول قیمت مرغ و قطعات آن

قیمت‌های جدول، نرخ‌های اعلامی بازار خرده‌فروشی هستند و نباید آنها را نرخ قطعی و یکسان برای تمام شهرها و فروشگاه‌ها دانست. برای نمونه، در گزارشی از بازار تهران، قیمت منطقی مرغ در سطح شهر حداکثر حدود ۳۳۰ تا ۳۴۰ هزار تومان اعلام شده بود؛ درحالی‌که نرخ عرضه در میادین و مبادی عمده پایین‌تر گزارش می‌شد.

سینه بدون استخوان دو برابر مرغ کامل شد

بیشترین اختلاف قیمت در فهرست فعلی به سینه مرغ بدون پوست و استخوان مربوط است. این قطعه با قیمت ۶۶۱ هزار و ۵۰۰ تومان، حدود ۳۳۱ هزار و ۵۰۰ تومان گران‌تر از یک کیلو مرغ کامل عرضه می‌شود.

به بیان ساده، قیمت یک کیلو سینه بدون استخوان تقریباً معادل قیمت دو کیلو مرغ کامل است:

علت این اختلاف فقط سود فروشنده نیست. برای تولید یک کیلوگرم سینه بدون پوست و استخوان، باید وزن بیشتری مرغ کامل یا سینه استخوان‌دار مصرف شود. استخوان، پوست و بخش‌های جداشده از وزن نهایی کم می‌شوند و هزینه نیروی کار، قطعه‌بندی، بسته‌بندی، نگهداری سرد و افت محصول نیز به قیمت اضافه می‌شود.

با این حال، چنین اختلافی برای خانوارهایی که محدودیت بودجه دارند مهم است. خرید مرغ کامل و قطعه‌کردن آن در خانه می‌تواند از نظر مبلغ پرداختی مقرون‌به‌صرفه‌تر باشد، به‌خصوص اگر تمام قسمت‌های مرغ در وعده‌های مختلف مصرف شوند.

چرا ران مرغ از مرغ کامل ارزان‌تر است؟

ران با پوست و کمر کیلویی ۲۹۸ هزار تومان قیمت دارد؛ یعنی حدود ۳۲ هزار تومان یا نزدیک به ۹.۷ درصد ارزان‌تر از مرغ کامل است.

ارزان‌تر بودن ران می‌تواند به میزان تقاضا، وجود پوست و استخوان، شکل برش و ترکیب بخش‌های عرضه‌شده مربوط باشد. قطعاتی که مصرف‌کننده برای آماده‌سازی آنها به پاک‌کردن بیشتری نیاز دارد، معمولاً با قیمت پایین‌تری نسبت به بخش‌های بدون استخوان و آماده پخت فروخته می‌شوند.

در مقابل، ساق بدون پوست با قیمت ۵۳۱ هزار تومان حدود ۶۱ درصد از مرغ کامل گران‌تر است. حذف پوست، جداسازی دقیق ساق و آماده‌بودن محصول برای پخت، بخشی از این اختلاف را توضیح می‌دهد.

بال و بازو تقریباً هم‌قیمت مرغ کامل است

مخلوط بال و بازوی ساده با قیمت ۳۳۳ هزار تومان فقط سه هزار تومان از مرغ کامل گران‌تر است. این اختلاف کمتر از یک درصد است و نشان می‌دهد این محصول در فهرست فعلی تقریباً هم‌قیمت مرغ کامل عرضه می‌شود.

البته میزان گوشت قابل مصرف در بال و بازو کمتر از سینه یا ران است و بخش قابل‌توجهی از وزن آن را استخوان تشکیل می‌دهد. بنابراین هم‌قیمت بودن هر کیلو بال و بازو با مرغ کامل الزاماً به معنای ارزش خرید مشابه نیست.

برای مقایسه اقتصادی قطعات مرغ نباید فقط نرخ هر کیلو را در نظر گرفت. میزان استخوان، پوست، چربی، افت هنگام پخت و نوع مصرف نیز بر هزینه واقعی هر وعده اثر می‌گذارند.

چرا بازار مرغ فعلاً آرام است؟

یکی از عوامل ثبات فعلی، افزایش تولید و عرضه ناشی از رشد جوجه‌ریزی در ماه‌های گذشته است. مدیرعامل اتحادیه سراسری پرورش‌دهندگان مرغ گوشتی اعلام کرده بود جوجه‌ریزی از حدود ۹۵ میلیون قطعه در فروردین به ۱۲۰ میلیون قطعه در اردیبهشت رسیده و برای خرداد نیز رقم نزدیک به ۱۳۰ میلیون قطعه پیش‌بینی شده بود. افزایش جوجه‌ریزی معمولاً با فاصله زمانی چند هفته‌ای به رشد عرضه مرغ آماده کشتار منجر می‌شود.

گزارش‌های استانی نیز از مناسب‌بودن عرضه در تیر و اوایل مرداد حکایت دارند. برای مثال، در خراسان شمالی بیش از هزار و ۹۰۰ تن گوشت مرغ برای عرضه از نیمه دوم تیر تا نیمه نخست مرداد پیش‌بینی شده بود و عرضه روزانه استان بیش از ۶۲ تن اعلام شد. این آمار ملی نیست، اما تصویری از وضعیت تولید در یکی از قطب‌های عرضه ارائه می‌دهد.

در همدان نیز مسئولان جهاد کشاورزی از نبود نگرانی برای تأمین مرغ خبر داده و هوشمندسازی نظارت بر تولید، ذخایر، کشتار و توزیع را از عوامل ثبات بازار دانسته‌اند.

آیا ثبات فعلی پایدار می‌ماند؟

بازار مرغ به‌شدت به هزینه خوراک، قیمت جوجه یک‌روزه، انرژی، حمل‌ونقل و نقدینگی مرغداران وابسته است. حتی زمانی که ذخایر نهاده‌های دامی مناسب باشد، افزایش قیمت نهاده یا دشواری تأمین سرمایه در گردش می‌تواند تولید دوره‌های بعد را تحت فشار قرار دهد. گزارشی از بخش کشاورزی نیز با وجود مطلوب‌بودن ذخایر نهاده‌ها، از اثر کمبود نقدینگی و رشد هزینه خوراک بر جوجه‌ریزی و تولید هشدار داده بود.

بنابراین آرامش فعلی لزوماً به معنای تثبیت بلندمدت قیمت نیست. اگر جوجه‌ریزی کاهش پیدا کند یا خوراک مرغ با تأخیر و قیمت بالاتری به واحدهای تولیدی برسد، اثر آن چند هفته بعد در مقدار عرضه و قیمت خرده‌فروشی ظاهر خواهد شد.

در مقابل، تداوم عرضه منظم، کنترل هزینه جوجه یک‌روزه و توزیع مناسب می‌تواند قیمت مرغ کامل را در محدوده فعلی نگه دارد.

چرا قیمت مرغ در فروشگاه‌ها متفاوت است؟

اختلاف محدود قیمت میان خرده‌فروشی‌ها لزوماً نشانه آشفتگی بازار نیست. مهم‌ترین عوامل این تفاوت عبارت‌اند از:

• مرغ کشتار روز، منجمد یا بسته‌بندی‌شده؛

• اندازه و وزن مرغ؛

• هزینه حمل از کشتارگاه تا فروشگاه؛

• نوع قطعه‌بندی و میزان پاک‌شدن محصول؛

• بسته‌بندی، برند و تاریخ تولید؛

• موقعیت فروشگاه و هزینه‌های واحد صنفی.

برای مثال، قیمت مرغ کامل در برخی گزارش‌های نزدیک به همین دوره بین ۳۳۰ تا ۴۰۰ هزار تومان ثبت شده است. این فاصله می‌تواند ناشی از تفاوت محصول، بسته‌بندی، وزن و محل عرضه باشد و نشان می‌دهد مقایسه نرخ‌ها باید میان کالاهایی با مشخصات یکسان انجام شود.

بااین‌حال، فروشنده باید قیمت را به‌صورت شفاف درج کند و مشخص باشد نرخ اعلامی مربوط به هر کیلوگرم است یا کل بسته. خریدار نیز بهتر است وزن خالص، تاریخ کشتار و شرایط نگهداری محصول را بررسی کند.

کدام قطعه مرغ اقتصادی‌تر است؟

از نظر قیمت اولیه، ران مرغ با پوست و کمر با نرخ ۲۹۸ هزار تومان ارزان‌ترین گزینه جدول است. پس از آن مرغ کامل با قیمت ۳۳۰ هزار تومان و مخلوط بال و بازو با نرخ ۳۳۳ هزار تومان قرار دارند.

اما ارزش خرید به کاربرد خانوار وابسته است. مرغ کامل برای خانواده‌ای که از سینه، ران، بال و استخوان برای چند وعده، سوپ یا تهیه آب مرغ استفاده می‌کند، گزینه اقتصادی‌تری است.

سینه بدون استخوان با وجود قیمت بالا، برای مصرف‌کننده‌ای که به محصول آماده پخت نیاز دارد یا امکان پاک‌کردن مرغ را ندارد، راحت‌تر است. بخشی از مبلغ بیشتر این محصول در واقع هزینه آماده‌سازی و حذف قسمت‌های غیرقابل استفاده است.

سه سناریو برای قیمت مرغ در روزهای آینده

ادامه ثبات

اگر عرضه منظم باقی بماند و نهاده‌ها بدون اختلال به واحدهای تولیدی برسند، مرغ کامل می‌تواند اطراف محدوده ۳۳۰ هزار تومان نوسان کند. در این حالت، تغییرات بیشتر در قطعات بسته‌بندی و آماده‌طبخ دیده خواهد شد.

کاهش محدود

افزایش عرضه مرغ آماده کشتار یا کاهش تقاضای خانوارها ممکن است به تخفیف‌های محدود در خرده‌فروشی منجر شود. احتمال کاهش نرخ مرغ کامل بیشتر از قطعات بدون استخوان است؛ زیرا قیمت قطعات آماده شامل هزینه فرآوری نیز می‌شود.

بازگشت افزایش قیمت

رشد هزینه نهاده، حمل‌ونقل یا جوجه یک‌روزه و کاهش جوجه‌ریزی می‌تواند بازار را دوباره افزایشی کند. اثر چنین تغییراتی معمولاً بلافاصله ظاهر نمی‌شود و با فاصله زمانی به بازار مصرف می‌رسد.

جمع‌بندی

بازار مرغ در شرایط فعلی از نظر عرضه با کمبود محسوس روبه‌رو نیست و مرغ کامل با قیمت اعلامی ۳۳۰ هزار تومان در هر کیلوگرم عرضه می‌شود. در مقابل، سینه مرغ بدون پوست و استخوان به ۶۶۱ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده و تقریباً دو برابر مرغ کامل قیمت دارد.

ران با پوست و کمر با نرخ ۲۹۸ هزار تومان، ارزان‌ترین محصول جدول است و ساق بدون پوست و سینه‌های آماده‌پخت به دلیل افت وزن، جداسازی و هزینه فرآوری با نرخ بالاتری فروخته می‌شوند.

ادامه آرامش بازار به حفظ تولید، جوجه‌ریزی مناسب، تأمین نهاده و نظارت بر شبکه توزیع وابسته است. مصرف‌کنندگان نیز برای تشخیص گران‌فروشی باید قیمت کالاهایی با نوع برش، بسته‌بندی و کیفیت یکسان را مقایسه کنند؛ زیرا هر اختلاف قیمتی میان دو مغازه الزاماً به معنای تخلف نیست.