رکود سنگین در بازار طلا؛ دلار اجازه ارزانی نمی‌دهد، سکه تا کجا بالا می‌رود؟

اظهارات رئیس اتحادیه طلا تصویری دوگانه از بازار ارائه می‌کند: فروش مصنوعات و تقاضای مصرفی به حداقل رسیده، اما قیمت‌ها کاهش محسوسی ندارند. دلیل اصلی این تناقض آن است که ارزش طلای داخلی فقط از میزان خرید مردم در طلافروشی‌ها تأثیر نمی‌پذیرد و دو متغیر پرقدرت‌تر، یعنی قیمت دلار و اونس جهانی، همچنان جهت بازار را تعیین می‌کنند.

بذرافشان گفته است طلای ۱۸ عیار طی حدود یک ماه در بازه ۱۷ میلیون و ۷۰۰ هزار تا ۱۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان حرکت کرده است. فاصله کف و سقف این محدوده ۸۰۰ هزار تومان، معادل حدود ۴.۵ درصد است؛ بنابراین بازار با وجود نوسان‌های روزانه، هنوز از کانال یک‌ماهه خود فاصله زیادی نگرفته است.

جدول قیمت طلا و سکه در زمان اعلام اتحادیه

این ارقام مربوط به زمان گفت‌وگوی رئیس اتحادیه است و قیمت لحظه‌ای محسوب نمی‌شود. تابلوی بازار در ادامه معاملات چهارشنبه نرخ‌های بالاتری ثبت کرد؛ حوالی ساعت ۱۲:۲۵، طلای ۱۸ عیار به حدود ۱۸ میلیون و ۷۲۸ هزار تومان و سکه امامی به حدود ۱۸۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده بود. دلار آزاد نیز در همان مقطع در محدوده ۱۹۳ هزار و ۲۰۰ تومان قرار داشت.

افزایش بعدی قیمت‌ها، تحلیل بذرافشان درباره نقش محوری دلار را تقویت می‌کند. بازار مصرف ممکن است راکد باشد، اما وقتی قیمت ارز در یک روز بیش از یک درصد رشد می‌کند، ارزش ریالی طلای خام و سکه نیز می‌تواند بدون افزایش خرید مصنوعات بالا برود.

چرا طلا با وجود رکود بازار ارزان نمی‌شود؟

بازار طلا از دو بخش متفاوت تشکیل شده است. بخش نخست، بازار سرمایه‌ای شامل طلای آب‌شده، سکه و مصنوعات کم‌اجرت است که به نرخ ارز، انتظارات تورمی و ریسک‌های سیاسی حساسیت زیادی دارد. بخش دوم، تقاضای مصرفی برای زیورآلات است که بیشتر به قدرت خرید خانوارها، مراسم ازدواج و مناسبت‌های اجتماعی وابسته است.

رکود فعلی بیشتر در بخش دوم دیده می‌شود. کاهش فروش گردنبند، دستبند و سایر مصنوعات الزاماً به معنای افت ارزش طلای خام نیست. حتی ممکن است فروشندگان مصنوعات با کاهش مشتری روبه‌رو باشند، اما دارندگان نقدینگی برای حفظ ارزش دارایی خود به خرید طلای آب‌شده یا سکه روی بیاورند.

بذرافشان نیز تأکید کرده است که حجم معاملات، تولید مصنوعات و فروش واحدهای صنفی نسبت به گذشته کاهش محسوسی داشته و بازار از نظر فعالیت تجاری شرایط مطلوبی ندارد. به گفته او، تعطیلات متعدد تیرماه و نوسانات قیمت نیز فشار بر تولیدکنندگان و فروشندگان را بیشتر کرده است.

در چنین بازاری، ممکن است «قیمت طلا» بالا باشد، اما «حال صنف طلا» خوب نباشد. افزایش نرخ ماده اولیه حتی می‌تواند رکود را تشدید کند؛ زیرا خریداران مصرفی با مشاهده قیمت‌های بالا، سفارش خود را کوچک‌تر می‌کنند یا خرید را به تعویق می‌اندازند.

محرم و صفر چگونه تقاضای طلا را کاهش دادند؟

در ماه‌های محرم و صفر، به‌طور سنتی تعداد جشن‌ها، مراسم ازدواج و خریدهای مناسبتی طلا کاهش پیدا می‌کند. رئیس اتحادیه طلا گفته است افت تقاضا در محرم آغاز شده و با ورود به ماه صفر شدت بیشتری گرفته است. معاملات متوقف نشده، اما حجم خریدوفروش در سطح حداقلی قرار دارد.

اثر این رکود بیشتر در بازار مصنوعات دارای اجرت مشاهده می‌شود. طلافروشان برای حفظ فروش ممکن است سود یا اجرت بعضی محصولات را تعدیل کنند، اما امکان کاهش چشمگیر قیمت طلای خام را ندارند؛ زیرا باید موجودی خود را براساس نرخ روز جایگزین کنند.

اگر یک فروشنده امروز طلایی را ارزان‌تر از ارزش روز بفروشد و نرخ دلار چند ساعت بعد افزایش پیدا کند، تهیه همان وزن طلا برای او گران‌تر تمام خواهد شد. به همین دلیل، پایین‌بودن تقاضا الزاماً فروشندگان را به کاهش نرخ پایه طلا وادار نمی‌کند.

دلار، اثر کاهش اونس را خنثی کرد

رئیس اتحادیه گفته است حتی در مقاطعی که اونس جهانی به زیر چهار هزار دلار می‌رود، بازار داخلی ممکن است افزایش قیمت داشته باشد؛ زیرا رشد دلار افت طلای جهانی را جبران می‌کند.

قیمت جهانی طلا در معاملات چهارشنبه ابتدا اطراف ۴۰۲۰ دلار نوسان داشت و سپس با تضعیف محدود دلار آمریکا تا حدود ۴۰۴۰ دلار و ۶۳ سنت بالا رفت. بازار جهانی منتظر تصمیم نرخ بهره فدرال رزرو و توضیحات رئیس این نهاد درباره تورم و مسیر سیاست پولی بود.

برای درک رفتار طلای ایران باید تغییرات اونس و دلار را هم‌زمان دید:

حرکت چهارشنبه نمونه سناریوی نخست بود. اونس جهش بزرگی نداشت، اما دلار آزاد تا محدوده ۱۹۳ هزار تومان بالا رفت و طلای ۱۸ عیار از قیمت ۱۸ میلیون و ۳۶۰ هزار تومانی زمان گفت‌وگو فاصله گرفت.

آیا پیش‌بینی نوسان یک تا پنج درصدی همچنان معتبر است؟

بذرافشان پیش‌بینی کرده است بازار تا پایان هفته در دامنه یک تا پنج درصدی نوسان کند و تغییر بسیار بزرگی رخ ندهد. این ارزیابی به شرطی معتبر است که دلار و اونس از محدوده‌های فعلی خارج نشوند.

نوسان پنج درصدی برای طلای ۱۸ عیار با مبنای ۱۸ میلیون و ۳۶۰ هزار تومان، معادل حدود ۹۱۸ هزار تومان است. بنابراین از نظر ریاضی، حتی حرکت طلا تا محدوده‌ای نزدیک ۱۹ میلیون و ۲۸۰ هزار تومان نیز همچنان در سقف پیش‌بینی پنج درصدی قرار می‌گیرد.

برای سکه ۱۸۴ میلیون تومانی، دامنه پنج درصدی به حدود ۹ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان می‌رسد. به همین دلیل، عبارت «نوسان محدود» در بازاری با این سطح قیمت می‌تواند به معنای جابه‌جایی چند میلیون تومانی سکه باشد؛ حرکتی که برای خریدار خرد کوچک محسوب نمی‌شود.

سکه چرا سریع‌تر از طلا نوسان می‌کند؟

قیمت سکه علاوه بر ارزش طلای موجود در آن، تحت تأثیر حباب بازار قرار دارد. حباب اختلاف میان نرخ معامله سکه و ارزش محاسباتی طلای خالص آن است و با افزایش یا کاهش تقاضای سرمایه‌ای تغییر می‌کند.

در زمان‌هایی که خریداران نسبت به آینده دلار یا تورم نگران می‌شوند، تقاضای سکه ممکن است سریع‌تر از طلای خام بالا برود و حباب بزرگ‌تر شود. در مقابل، با کاهش هیجان، بخشی از حباب تخلیه می‌شود و سکه حتی بیشتر از طلای ۱۸ عیار افت می‌کند.

تابلوی بازار چهارشنبه نشان می‌داد سکه امامی در مقطعی نزدیک دو درصد رشد روزانه داشته است، درحالی‌که افزایش نرخ طلای ۱۸ عیار نیز کمی بیش از دو درصد ثبت شده بود. این حرکت هم‌زمان نشان می‌داد محرک اصلی روز بیشتر رشد عمومی ارزش ریالی طلا بوده و نه صرفاً افزایش حباب سکه.

سه سناریو برای ادامه بازار طلا و سکه

سناریوی نخست؛ بازگشت آرامش و ماندن طلا در کانال فعلی

اگر دلار از محدوده ۱۹۳ هزار تومان عقب‌نشینی کند و اونس نیز نزدیک ۴۰۰۰ تا ۴۰۵۰ دلار باقی بماند، طلای ۱۸ عیار می‌تواند دوباره به محدوده ۱۸ میلیون و ۳۰۰ تا ۱۸ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان برگردد. رکود تقاضا در چنین شرایطی مانع شکل‌گیری رشد پرقدرت خواهد شد.

سناریوی دوم؛ تثبیت دلار در سطوح جدید

اگر دلار بالای ۱۹۰ هزار تومان تثبیت شود، حتی بدون افزایش جدی اونس، امکان ماندگاری طلای ۱۸ عیار در نیمه بالایی کانال ۱۸ میلیون تومان وجود دارد. در این وضعیت، سکه امامی نیز می‌تواند اطراف محدوده ۱۸۵ تا ۱۸۸ میلیون تومان نوسان کند.

سناریوی سوم؛ رشد هم‌زمان دلار و اونس

اگر تصمیم یا پیام فدرال رزرو به رشد اونس منجر شود و هم‌زمان دلار داخلی نیز افزایش یابد، تعادل یک‌ماهه بازار برهم می‌خورد. در این سناریو، عبور طلای ۱۸ عیار از مرز ۱۹ میلیون تومان و حرکت سکه به کانال‌های بالاتر دور از انتظار نخواهد بود.

این محدوده‌ها سناریوهای تحلیلی هستند و قیمت تضمین‌شده محسوب نمی‌شوند. جهت واقعی بازار به واکنش لحظه‌ای ارز، اونس، اخبار سیاسی و رفتار تقاضای سرمایه‌ای وابسته است.

اکنون زمان خرید طلاست؟

رکود معاملات به‌تنهایی سیگنال خرید یا فروش نیست. بازار ممکن است از نظر حجم دادوستد ضعیف باشد، اما به دلیل رشد دلار در سطوح بالا باقی بماند. از سوی دیگر، ورود پس از رشد سریع روزانه می‌تواند خریدار کوتاه‌مدت را در معرض اصلاح قیمت قرار دهد.

افرادی که با هدف حفظ ارزش پول و افق بلندمدت خرید می‌کنند، معمولاً با خرید مرحله‌ای ریسک انتخاب یک سقف کوتاه‌مدت را کاهش می‌دهند. خریداران مصنوعات نیز باید علاوه بر نرخ هر گرم، اجرت ساخت، سود فروشنده و مالیات خدمات را بررسی کنند.

برای معاملات کوتاه‌مدت، اختلاف نرخ خرید و فروش اهمیت زیادی دارد. ممکن است قیمت تابلو چند درصد بالا برود، اما فاصله خرید و فروش و هزینه معامله بخش مهمی از سود احتمالی را از بین ببرد.

جمع‌بندی

بازار طلا در ظاهر آرام و راکد است، اما زیر این آرامش، نرخ دلار همچنان قیمت‌ها را جابه‌جا می‌کند. نادر بذرافشان دامنه یک‌ماهه طلای ۱۸ عیار را ۱۷ میلیون و ۷۰۰ هزار تا ۱۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان اعلام کرده و از کاهش محسوس تولید و فروش مصنوعات خبر داده است.

بااین‌حال، نرخ‌های لحظه‌ای چهارشنبه نشان داد طلای ۱۸ عیار و سکه امامی پس از زمان اعلام این ارقام، تحت تأثیر افزایش دلار رشد کردند. این تحول بار دیگر ثابت کرد رکود تقاضای مصرفی نمی‌تواند به‌تنهایی بازار را نزولی کند.

تا زمانی که دلار و اونس از محدوده‌های فعلی فاصله زیادی نگرفته‌اند، سناریوی اصلی همان نوسان رفت‌وبرگشتی است. اما تثبیت دلار در سطوح بالاتر یا رشد هم‌زمان طلای جهانی می‌تواند بازار را از کانال یک‌ماهه خارج کند و زمینه ورود طلای ۱۸ عیار به محدوده ۱۹ میلیون تومان را فراهم آورد.