خیار ۱۲۰ هزار تومان و گیلاس ۴۰۰ هزار تومان شد؛ شوک تازه در بازار میوه + جدول

قیمت عمده محصولات کشاورزی در میدان بزرگ میوه و تره‌بار تهران برای بازه ۵ تا ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ اعلام شده است. این نرخ‌نامه برای محصولات درجه‌های مختلف، سه سطح کف، سقف و ممتاز تعیین می‌کند؛ بنابراین تفاوت کیفیت، اندازه، محل تولید و تازگی محصول می‌تواند قیمت دو محموله از یک میوه را چند ده یا حتی چندصد هزار تومان جابه‌جا کند.

گزارش منتشرشده، متوسط قیمت میوه را حدود کیلویی ۲۰۰ هزار تومان عنوان کرده است؛ اما این عدد نباید به‌عنوان قیمت تمام محصولات در نظر گرفته شود. نرخ‌نامه نشان می‌دهد قیمت عمده هندوانه از حدود ۲۵ هزار تومان آغاز می‌شود، درحالی‌که بهای نوع ممتاز برخی میوه‌ها مانند گیلاس و زردآلو تا حدود ۴۰۰ هزار تومان می‌رسد.

جدول قیمت عمده میوه و سبزی در مرداد ۱۴۰۵

مبالغ جدول، نرخ عمده‌فروشی هستند و الزاماً با قیمت نهایی مغازه‌ها، فروشگاه‌های اینترنتی یا بازارهای خرده‌فروشی یکسان نخواهند بود. درجه‌بندی محصول، هزینه حمل، ضایعات، اجاره واحد صنفی و فاصله محل عرضه تا میدان مرکزی بر نرخ مصرف‌کننده اثر می‌گذارد.

خیار در مغازه‌ها ممکن است چند فروخته شود؟

خیار یکی از مهم‌ترین اقلام این نرخ‌نامه است. قیمت عمده خیار رسمی بین ۷۰ تا ۱۲۰ هزار تومان تعیین شده، درحالی‌که خیار اصفهان در محدوده ۴۰ تا ۶۰ هزار تومان و خیار گلخانه‌ای بین ۷۰ تا ۹۰ هزار تومان قرار دارد. این تفاوت نشان می‌دهد اعلام یک نرخ ثابت با عنوان «قیمت خیار» می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

در گزارش نرخ‌نامه گفته شده است محصولات عمده با درنظرگرفتن هزینه‌های توزیع، حمل‌ونقل و خرده‌فروشی معمولاً با افزایش حدود ۳۰ تا ۳۵ درصدی در سطح شهر عرضه می‌شوند. با این فرمول، خیار رسمی ۱۲۰ هزار تومانی ممکن است در خرده‌فروشی تا محدوده ۱۵۶ تا ۱۶۲ هزار تومان برسد.

این محاسبه یک برآورد است و به معنی تعیین قیمت قطعی همه مغازه‌ها نیست. ممکن است فروشنده‌ای محصول درجه پایین‌تر را ارزان‌تر عرضه کند یا قیمت یک واحد صنفی به دلیل هزینه‌های بالاتر، از محدوده محاسبه‌شده بیشتر باشد.

برآورد قیمت خرده‌فروشی چند محصول پرمصرف

این جدول نشان می‌دهد فاصله میدان مرکزی و مغازه می‌تواند برای میوه‌های گران‌تر بسیار محسوس باشد. برای مثال، افزایش ۳۵ درصدی روی یک کیلو گیلاس ۴۰۰ هزار تومانی، ۱۴۰ هزار تومان به قیمت آن اضافه می‌کند.

چرا میوه با وجود افزایش عرضه ارزان نشد؟

در حالت معمول، افزایش عرضه محصولات تابستانی باید قیمت را کاهش دهد؛ اما هزینه تولید و توزیع نیز هم‌زمان بالا رفته است. دستمزد کارگر، حمل بار، بسته‌بندی، سردخانه، نهاده‌های کشاورزی و ضایعات محصول همگی در تعیین قیمت نهایی نقش دارند.

علاوه بر آن، میوه کالایی با عمر نگهداری محدود است. بخشی از محصول در فاصله برداشت تا رسیدن به مصرف‌کننده از بین می‌رود و هزینه این ضایعات روی باقی کالاها سرشکن می‌شود. تفاوت شدید میان نوع درجه‌دو و محصول ممتاز نیز باعث می‌شود میانگین قیمت، وضعیت واقعی تمام بازار را نمایش ندهد.

برای نمونه، نرخ عمده هندوانه در پایین‌ترین سطح حدود ۲۵ هزار تومان است، اما قیمت زردآلو و گیلاس ممتاز به ۴۰۰ هزار تومان می‌رسد. در نتیجه، عبارت «میانگین ۲۰۰ هزار تومان» بیشتر یک تصویر کلی از میوه‌های بازار است و نباید آن را قیمت پایه تمام اقلام دانست.

سیب‌زمینی جای گوشت و برنج را گرفته است؟

اکبر یاوری، رئیس هیئت‌مدیره اتحادیه بارفروشان، پیش‌تر اعلام کرده بود مصرف سالانه سیب‌زمینی در ایران به حدود پنج میلیون تن رسیده و سرانه مصرف آن نزدیک ۴۰ کیلوگرم است؛ رقمی که در مقایسه ارائه‌شده برای سایر کشورها حدود ۲۵ کیلوگرم عنوان شده است. او افزایش مصرف را تا حدی به حرکت خانوارها از کالاهای گران‌تر مانند گوشت و برنج به سمت اقلام ارزان‌تر نسبت داده بود.

در نرخ‌نامه جدید، سیب‌زمینی عمده بین ۶۰ تا ۷۰ هزار تومان قیمت دارد. با اضافه‌شدن هزینه خرده‌فروشی، قیمت نظری آن می‌تواند به حدود ۷۸ تا ۹۵ هزار تومان برسد؛ رقمی که نشان می‌دهد حتی یکی از اصلی‌ترین کالاهای جایگزین در سبد خانوار نیز دیگر محصولی بسیار ارزان محسوب نمی‌شود.

افزایش تقاضا برای سیب‌زمینی، پیاز، گوجه‌فرنگی و خیار می‌تواند حساسیت بازار این محصولات را بیشتر کند. هر اختلال در برداشت، حمل‌ونقل یا توزیع ممکن است در مدت کوتاهی به افزایش قیمت منجر شود.

صادرات سیب‌زمینی ممنوع است یا آزاد؟

درباره صادرات سیب‌زمینی طی ماه‌های اخیر تصمیم‌های متفاوتی منتشر شده است. سازمان توسعه تجارت در اردیبهشت‌ماه از رفع مشروط ممنوعیت صادرات این محصول خبر داده بود.

بااین‌حال، تازه‌ترین اعلام معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی در مرداد ۱۴۰۵ می‌گوید صادرات سیب‌زمینی تا پایان سال ممنوع است. هدف اعلام‌شده از این تصمیم، تأمین نیاز بازار داخلی، جلوگیری از کمبود و کنترل تعادل عرضه عنوان شده است.

این تغییر نشان می‌دهد سیاست صادرات محصولات کشاورزی با توجه به وضعیت تولید، ذخایر و مصرف داخلی قابل بازنگری است. برای تحلیل قیمت آینده سیب‌زمینی نیز باید آخرین ابلاغیه اجرایی را مبنا قرار داد، نه صرفاً بخشنامه‌های ماه‌های قبل.

گرانی میوه چگونه الگوی خرید را تغییر داده است؟

افزایش قیمت کالاهای خوراکی باعث شده خانوارها ابتدا مقدار خرید را کاهش دهند و سپس به سراغ محصولات ارزان‌تر بروند. در بازار میوه، این تغییر می‌تواند به افزایش تقاضا برای هندوانه، طالبی و برخی میوه‌های درجه‌دو و کاهش خرید گیلاس، زردآلو، آلبالو و میوه‌های وارداتی منجر شود.

خریداران همچنین به جای خرید چند کیلو، وزن‌های پایین‌تر انتخاب می‌کنند. این رفتار ممکن است باعث شود مقدار فروش کاهش پیدا کند، حتی اگر ارزش ریالی معاملات به دلیل افزایش قیمت بیشتر شده باشد.

برای یک خانواده، خرید یک کیلو گیلاس ممتاز، یک کیلو موز و یک کیلو زردآلو با قیمت‌های عمده جدول می‌تواند نزدیک به یک میلیون تومان هزینه داشته باشد؛ مبلغی که پس از رسیدن به خرده‌فروشی بیشتر نیز خواهد شد.

آیا قیمت‌ها در هفته‌های آینده پایین می‌آید؟

کاهش قیمت میوه‌های تابستانی به حجم برداشت، استمرار عرضه و نبود اختلال در حمل‌ونقل بستگی دارد. اگر ورود محصول از مناطق تولیدکننده بیشتر شود، میوه‌های زودفاسدشدنی ممکن است با کاهش قیمت مواجه شوند.

در مقابل، افزایش هزینه حمل، گرمای شدید، ضایعات بیشتر یا محدودیت تولید می‌تواند مانع افت نرخ‌ها شود. برای محصولات پرتقاضایی مانند سیب‌زمینی و خیار نیز رشد مصرف ممکن است اثر افزایش عرضه را خنثی کند.

نرخ‌نامه میدان مرکزی تنها برای یک هفته اعتبار دارد و قیمت‌ها در فاصله ۵ تا ۱۱ مرداد قابل بازنگری هستند. به همین دلیل، نرخ امروز را نباید قیمت ثابت برای تمام مردادماه دانست.

جمع‌بندی

نرخ‌های جدید بازار عمده نشان می‌دهد دامنه قیمت میوه و سبزی در مرداد ۱۴۰۵ بسیار گسترده شده است. هندوانه عمده از حدود ۲۵ هزار تومان آغاز می‌شود، اما گیلاس و زردآلو ممتاز تا کیلویی ۴۰۰ هزار تومان قیمت دارند. خیار رسمی نیز با سقف ۱۲۰ هزار تومانی یکی از خبرسازترین اقلام این هفته است.

با اضافه‌شدن هزینه‌های خرده‌فروشی، خیار ممکن است تا محدوده ۱۶۰ هزار تومان و گیلاس ممتاز حتی تا حوالی ۵۴۰ هزار تومان در سطح شهر قیمت بخورد. این ارقام برآوردی هستند، اما ابعاد افزایش هزینه سبد میوه خانوار را نشان می‌دهند.