ریزش قیمت برنج و حبوبات آغاز شد؛ لوبیا تا ۲۵ درصد ارزان شد + جدول قیمت
رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران، از کاهش حدود ۲۰ تا ۲۵ درصدی قیمت حبوبات در روزهای اخیر خبر داده است. به گفته او، وفور کالا، افزایش رقابت میان عرضهکنندگان و آغاز فصل برداشت از مهمترین عوامل عقبنشینی قیمتها هستند.
براساس نرخهای اعلامشده در بازار بنکداری، قیمت انواع لوبیا با توجه به کیفیت، اندازه، نوع محصول و داخلی یا وارداتی بودن آن بین ۲۷۵ تا ۳۳۰ هزار تومان قرار گرفته است. لوبیا قرمز نیز با نرخ تقریبی ۲۰۰ تا ۲۲۰ هزار تومان و نخود با قیمت ۱۲۵ تا ۱۶۵ هزار تومان در عمدهفروشیها عرضه میشود.
یک گزارش تازه دیگر از بازار، قیمت لوبیا چیتی را حدود ۳۲۰ هزار تومان اعلام کرده است؛ در حالی که این محصول پیشتر در عمدهفروشی به حدود ۴۷۰ هزار تومان رسیده بود. در همان گزارش، نرخ لوبیا قرمز وارداتی نیز حدود ۱۹۰ هزار تومان ثبت شده است. اختلاف محدود این ارقام با قیمتهای اعلامشده در گفتوگوی رادیویی میتواند به کیفیت، زمان ثبت نرخ و محل معامله مربوط باشد.
| محصول | قیمت عمدهفروشی هر کیلو | قیمت تقریبی خردهفروشی با سود ۱۵ درصد |
|---|---|---|
| انواع لوبیا | ۲۷۵ تا ۳۳۰ هزار تومان | ۳۱۶ تا ۳۸۰ هزار تومان |
| لوبیا قرمز | ۲۰۰ تا ۲۲۰ هزار تومان | ۲۳۰ تا ۲۵۳ هزار تومان |
| نخود | ۱۲۵ تا ۱۶۵ هزار تومان | ۱۴۴ تا ۱۹۰ هزار تومان |
قیمتهای ستون سوم برآوردی هستند و براساس اضافهشدن حداکثر ۱۵ درصد به نرخ بنکداری محاسبه شدهاند. نوع بستهبندی، برند، هزینه حمل، افت محصول و محل فروش میتواند قیمت نهایی را افزایش دهد.
چرا قیمت حبوبات ۲۰ تا ۲۵ درصد کاهش یافت؟
یکی از دلایل اصلی کاهش قیمت، افزایش عرضه حبوبات وارداتی در ماههای گذشته است. رئیس انجمن حبوبات ایران ارزش واردات سالانه این محصولات را حدود ۳۰۰ میلیون دلار اعلام کرده و گفته بود تأمین کالا از مسیر بنادر شمالی مانع ایجاد کمبود در بازار شده است. شرایط مناسب بارندگی نیز انتظار برای تولید بهتر نخود و عدس داخلی را افزایش داده است.
عامل دوم، نزدیکشدن به فصل برداشت محصولات داخلی است. عرضه محصول جدید معمولاً دارندگان موجودی قدیمی را وادار میکند پیش از ورود محموله تازه، کالاهای انبارشده را به بازار منتقل کنند. افزایش عرضه در یک بازه کوتاه میتواند رقابت قیمتی میان عمدهفروشان را تشدید کند.
گرمشدن هوا نیز برای نگهداری طولانیمدت برخی حبوبات مشکلساز است. حبوبات در صورت نگهداری نامناسب ممکن است با افت کیفیت، آفتزدگی یا تغییر رنگ روبهرو شوند. در نتیجه واردکننده و عرضهکننده ترجیح میدهند موجودی خود را سریعتر و حتی با حاشیه سود کمتر بفروشند.
عامل مهم دیگر رکود بازار است. کاهش قدرت خرید باعث شده بسیاری از خانوارها حتی در خرید مواد غذایی نیز مقدار مصرف یا حجم خرید خود را کاهش دهند. بنابراین وفور کالا تنها نتیجه افزایش عرضه نیست و ضعف تقاضای مصرفی نیز در کاهش قیمت نقش دارد.
قیمت برنج ایرانی امروز چقدر است؟
براساس اظهارات رئیس اتحادیه بنکداران، هر کیلو برنج ایرانی فله با توجه به نوع، کیفیت، منطقه تولید و درصد شکستگی بین ۲۸۰ تا ۴۴۰ هزار تومان عرضه میشود.
در گزارش تازه ایرنا، دامنه قیمت برنج ایرانی اندکی بالاتر و بین ۲۹۰ تا ۴۵۰ هزار تومان اعلام شده است. برنج پاکستانی نیز بین ۱۸۰ تا ۲۶۰ هزار تومان و برنج هندی در محدوده ۲۳۰ تا ۲۶۵ هزار تومان قیمتگذاری شده است. این تفاوتهای محدود نشان میدهد بازار برنج نرخ یکسانی ندارد و کیفیت و زمان عرضه در تعیین قیمت نقش جدی ایفا میکنند.
| نوع برنج | قیمت عمده هر کیلو | خردهفروشی تقریبی با سود ۱۵ درصد |
|---|---|---|
| برنج ایرانی | ۲۸۰ تا ۴۴۰ هزار تومان | ۳۲۲ تا ۵۰۶ هزار تومان |
| برنج پاکستانی | ۱۸۰ تا ۲۶۰ هزار تومان | ۲۰۷ تا ۲۹۹ هزار تومان |
| برنج هندی | ۲۳۵ تا ۲۷۰ هزار تومان | ۲۷۰ تا ۳۱۱ هزار تومان |
این جدول مربوط به محصول فله است. اگر برنج پس از خرید عمده در بستهبندیهای برنددار عرضه شود، مجموع هزینه بستهبندی، حمل، کارمزد، سود شبکه توزیع و سایر هزینههای جانبی میتواند قیمت نهایی را حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد بالاتر از نرخ بنکداری قرار دهد.
برای نمونه، برنج ایرانی با قیمت عمده ۴۴۰ هزار تومان، در صورت اضافهشدن ۳۰ درصد هزینه و سود، ممکن است با نرخ حدود ۵۷۲ هزار تومان به دست مصرفکننده برسد. بنابراین مشاهده برنج بیش از ۵۰۰ هزار تومانی در فروشگاه لزوماً به معنای ثابتماندن قیمت عمده نیست؛ اما اختلافهای بسیار بالاتر باید از سوی نهادهای نظارتی بررسی شود.
آیا کاهش قیمت واقعاً به مصرفکننده میرسد؟
مهمترین مسئله بازار اکنون انتقال کاهش قیمت از بنکداری به خردهفروشی است. فروشگاههایی که کالا را در دوره گرانی خریداری کردهاند، ممکن است تا زمان فروش موجودی قبلی از کاهش قیمت خودداری کنند. برخی فروشندگان نیز قیمت جایگزینی کالا را مبنای فروش قرار میدهند و کاهش نرخ عمده با تأخیر در قفسه فروشگاه دیده میشود.
از سوی دیگر، درصد سود قانونی بر قیمت خرید اعمال میشود؛ اما در کالاهای بستهبندیشده، مشخصنبودن سهم هزینه بستهبندی، حمل و توزیع میتواند مقایسه را دشوار کند. درج شفاف قیمت تولیدکننده یا تأمینکننده، وزن خالص و هزینه نهایی روی کالا، امکان نظارت مصرفکننده را افزایش میدهد.
خریداران باید به تفاوت وزن بستهها نیز توجه کنند. برخی محصولات با بستهبندی ۹۰۰ یا ۹۵۰ گرمی عرضه میشوند و مقایسه قیمت ظاهری آنها با بسته یککیلویی میتواند گمراهکننده باشد.
لغو ممنوعیت واردات برنج چه اثری بر قیمت دارد؟
شورای قیمتگذاری محصولات اساسی کشاورزی ممنوعیت فصلی ترخیص برنج از اول مرداد تا پایان آبان را برای سال ۱۴۰۵ لغو کرده است. در سالهای گذشته، واردات و ترخیص برنج در فصل برداشت داخلی محدود میشد تا از تولیدکنندگان ایرانی حمایت شود؛ اما امسال واردات در این دوره ادامه خواهد یافت.
تداوم واردات برنج خارجی همزمان با ورود محصول تازه ایرانی میتواند عرضه بازار را افزایش دهد و مانع جهش دوباره قیمت شود. این سیاست به نفع مصرفکننده و کنترل تورم مواد غذایی است، اما در صورت مدیریتنشدن زمان و حجم واردات، میتواند بر قیمت خرید محصول شالیکاران فشار وارد کند.
پیشبینی شده است فقط در استان مازندران بیش از ۷۰۰ هزار تن برنج سفید در سال جاری برداشت شود. ورود این حجم از محصول داخلی در کنار برنج وارداتی میتواند رقابت بازار را در هفتههای آینده افزایش دهد.
بنابراین دولت با یک معادله دوطرفه روبهروست: از یک سو باید قیمت برنج را برای مصرفکننده کنترل کند و از سوی دیگر مانع زیان کشاورزان در فصل برداشت شود. خرید حمایتی، نظارت بر واردات و جلوگیری از عرضه کالای خارجی با نام برنج ایرانی میتواند بخشی از این تعارض را کاهش دهد.
آیا برنج و حبوبات باز هم ارزان میشوند؟
ادامه کاهش قیمت به میزان عرضه محصول جدید، قدرت خرید خانوار، نرخ ارز و سیاست واردات وابسته است. اگر برداشت داخلی طبق انتظار انجام شود و واردات بدون اختلال ادامه پیدا کند، احتمال کاهش بیشتر یا دستکم ثبات قیمت برنج و حبوبات وجود دارد.
با این حال، نرخ ارز همچنان یک ریسک مهم است. بخش قابلتوجهی از عدس، لوبیا و برنج خارجی از طریق واردات تأمین میشود و افزایش هزینه ارز، حمل یا تعرفه میتواند روند کاهشی را متوقف کند.
همچنین افت فعلی قیمت حبوبات از سطح بسیار بالایی آغاز شده است. برای مثال، کاهش لوبیا از بیش از ۵۰۰ هزار تومان در خردهفروشی به محدوده ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان همچنان این محصول را برای بخشی از خانوارها گران نگه میدارد. به همین دلیل «ارزانشدن» بازار را باید کاهش نسبت به اوج قیمت دانست، نه بازگشت به سطوح ارزان سالهای قبل.
در مجموع، بازار کالاهای اساسی از نظر موجودی با کمبود جدی روبهرو نیست، اما وفور کالا بهتنهایی به معنای دسترسی آسان مردم نیست. انتقال کامل کاهش نرخ عمده به فروشگاهها، کنترل هزینههای بستهبندی و توزیع و حفظ قدرت خرید خانوارها تعیین میکند که افت ۲۰ تا ۲۵ درصدی قیمت برنج و حبوبات واقعاً در سفره مصرفکننده احساس شود یا فقط در آمار بنکداری باقی بماند.