تخممرغ ۵۳۰ هزار تومانی در بازار؛ چرا با وجود مازاد تولید، شانه ۳۰تایی ارزان نشد؟
سید فرزاد طلاکش، دبیر فدراسیون طیور، قیمت هر کیلو تخممرغ درب مرغداری را بین ۲۰۵ تا ۲۰۷ هزار تومان اعلام کرده است. به گفته او، یک بسته ۳۰ عددی شناسنامهدار نیز با قیمت حدود ۵۳۰ هزار تومان به دست مصرفکننده میرسد.
رصد بازار عمده در روز شنبه ۲۷ تیر ۱۴۰۵، قیمتهای کمی بالاتر را نشان میدهد. دادههای سامانه تخصصی صنعت طیور، نرخ هر کیلو تخممرغ را با توجه به استان و وزن کارتن در محدوده حدود ۲۱۴ تا ۲۳۹ هزار تومان ثبت کرده و میانگین کل را نزدیک به ۲۲۹ هزار تومان نشان میدهد. اختلاف این ارقام با نرخ اعلامی طلاکش میتواند ناشی از تفاوت زمان معامله، منطقه، وزن تخممرغ و سطح فروش در زنجیره باشد.
| شاخص بازار تخممرغ | رقم اعلامشده |
|---|---|
| قیمت درب مرغداری طبق اعلام فدراسیون طیور | کیلویی ۲۰۵ تا ۲۰۷ هزار تومان |
| محدوده ثبتشده در بازار عمده ۲۷ تیر | کیلویی ۲۱۴ تا ۲۳۹ هزار تومان |
| متوسط نرخ ثبتشده در سامانه تخصصی طیور | حدود ۲۲۹ هزار تومان |
| بسته ۳۰ عددی شناسنامهدار | حدود ۵۳۰ هزار تومان |
| نمونه مشاهدهشده در خردهفروشی آنلاین | حدود ۵۳۷ هزار تومان |
| تولید ماهانه | حدود ۱۱۰ تا ۱۱۲ هزار تن |
| مازاد ماهانه | حدود پنج تا هفت هزار تن |
یک فروشگاه آنلاین نیز شانه ۳۰ عددی درشت را با قیمت ۵۳۷ هزار تومان عرضه کرده است؛ در نتیجه، نرخ ۵۳۰ هزار تومانی اعلامشده برای محصول بستهبندیشده با بخشی از قیمتهای مشاهدهشده در خردهفروشی همخوانی دارد.
هر عدد تخممرغ چند تمام میشود؟
با قیمت ۵۳۰ هزار تومان برای بسته ۳۰ عددی، قیمت هر تخممرغ بهطور متوسط حدود ۱۷ هزار و ۷۰۰ تومان محاسبه میشود. البته اندازه تخممرغها، وزن خالص بسته، برند و نوع بستهبندی میتواند این رقم را تغییر دهد.
برای بررسی فاصله قیمت تولید تا مصرف، باید وزن واقعی بسته را در نظر گرفت. اگر وزن خالص ۳۰ تخممرغ حدود ۱.۸ کیلوگرم باشد، ارزش محصول درب مرغداری با نرخ کیلویی ۲۰۵ هزار تومان تقریباً ۳۶۹ هزار تومان خواهد بود. اگر وزن بسته دو کیلوگرم باشد، این رقم به حدود ۴۱۰ هزار تومان میرسد.
بنابراین فاصله تقریبی قیمت مرغداری تا بسته ۵۳۰ هزار تومانی، بسته به وزن محصول، حدود ۱۲۰ تا ۱۶۰ هزار تومان است. بخشی از این تفاوت مربوط به سورت و درجهبندی، شستوشو یا پاکسازی، چاپ تاریخ و کد رهگیری، بستهبندی، حملونقل، افت و شکستگی، سود عمدهفروش و حاشیه خردهفروش است. این فاصله را نمیتوان بدون تفکیک هزینههای زنجیره، بهطور کامل سود فروشگاه دانست.
آیا تخممرغ کم شده است؟
خیر؛ دادههای ارائهشده از سوی فعالان صنعت و وزارت جهاد کشاورزی از وجود مازاد عرضه حکایت دارد. طلاکش تولید ماهانه را حدود ۱۱۰ تا ۱۱۲ هزار تن و میزان مازاد بر مصرف داخلی را پنج تا هفت هزار تن اعلام کرده است. این یعنی حدود ۴.۵ تا ۶.۴ درصد تولید ماهانه باید صادر، فرآوری یا از بازار مصرف تازه خارج شود.
معاون بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی نیز در تیرماه وجود مازاد تولید تخممرغ را تأیید کرده و گفته بود صادرات در حال انجام است، اما افزایش تولید در فصل گرم همچنان موجب باقی ماندن مازاد عرضه و فروش محصول پایینتر از قیمت تمامشده شده است.
یک اختلاف آماری کوچک در منبع اصلی وجود دارد: در ابتدای گزارش باشگاه خبرنگاران، تولید ماهانه ۱۱۲ تا ۱۱۵ هزار تن نوشته شده، اما در متن مصاحبه رقم ۱۱۰ تا ۱۱۲ هزار تن آمده است. برای تحلیل بازار، رقم مطرحشده در متن مستقیم اظهارات، یعنی ۱۱۰ تا ۱۱۲ هزار تن، مبنا قرار گرفته است.
چگونه قیمت در چند هفته دو برابر شد؟
در هشتم تیر، رئیس اتحادیه مرغداران میهن قیمت هر کیلو تخممرغ درب واحد تولیدی را فقط ۱۱۰ تا ۱۲۰ هزار تومان اعلام کرده بود. او قیمت تمامشده را حدود ۲۶۰ هزار تومان برآورد میکرد و میگفت تولیدکنندگان محصول خود را با زیان سنگین میفروشند.
اکنون نرخ اعلامی به ۲۰۵ تا ۲۰۷ هزار تومان رسیده است؛ یعنی در کمتر از سه هفته، قیمت درب مرغداری تقریباً ۸۰ تا ۹۰ درصد افزایش یافته است. بخشی از این جهش نتیجه کاهش موقت عرضه و مدیریت گلههای مرغ تخمگذار عنوان شده است.
با وجود این افزایش، اگر برآورد قبلی قیمت تمامشده ۲۶۰ هزار تومانی را معتبر بدانیم، نرخ ۲۰۵ تا ۲۰۷ هزار تومان هنوز حدود ۲۰ درصد پایینتر از هزینه تولید است. بنابراین تعبیر «نزدیک شدن قیمت به واقعیت» بیشتر به معنای کاهش شدت زیان مرغداران است و الزاماً نشان نمیدهد تولیدکننده به سوددهی کامل رسیده است.
ابهام در عبارت زیان ۱۰۰ هزار تومانی
در متن منتشرشده از مصاحبه طلاکش جملهای آمده است که از نظر نگارشی روشن نیست: «طی هفته اخیر امکان زیان مرغداران در فروش هر کیلو تخممرغ ۱۰۰ هزار تومان نبود.» احتمالاً بخشی از جمله در فرآیند تنظیم یا انتشار خبر حذف یا جابهجا شده است.
دادههای قبلی تصویر روشنتری ارائه میکنند. در هشتم تیر، قیمت فروش ۱۱۰ تا ۱۲۰ هزار تومان و قیمت تمامشده ۲۶۰ هزار تومان اعلام شده بود؛ یعنی فاصلهای حدود ۱۴۰ تا ۱۵۰ هزار تومان در هر کیلو. در خرداد نیز منابع صنفی بارها از فروش محصول با فاصله زیاد نسبت به هزینه تولید سخن گفته بودند.
ازاینرو، بهتر است در بازنویسی خبر گفته شود: «افت شدید قیمت در هفتههای گذشته زیان قابلتوجهی به مرغداران وارد کرده بود و با کاهش موقت تولید، نرخ درب مرغداری به هزینه واقعی نزدیکتر شد.»
افزایش سن مرغ تخمگذار چه اثری داشت؟
طبق اظهارات طلاکش، مرغهای تخمگذار که پیشتر قرار بود در حدود ۹۰ هفتگی از چرخه تولید خارج شوند، با درخواست تولیدکنندگان تا ۱۱۰ هفتگی امکان ادامه فعالیت پیدا کردهاند. همزمان بخشی از مرغداران، گلهها را برای حدود یک ماه وارد دوره تولک کردهاند؛ دورهای که تولید تخممرغ متوقف یا بهشدت محدود میشود. این کاهش موقت عرضه یکی از دلایل بالا آمدن قیمت درب مرغداری عنوان شده است.
این سیاست در کوتاهمدت میتواند فشار مازاد محصول را کم کند، اما مازاد را برای همیشه از بین نمیبرد. پس از بازگشت گلهها به تولید، عرضه دوباره افزایش خواهد یافت. اگر بازار صادراتی یا صنایع فرآوری توسعه پیدا نکند، احتمال تکرار افت قیمت درب مرغداری وجود دارد.
چرا خرید حمایتی راهحل اصلی نیست؟
طلاکش معتقد است در شرایط فعلی، بهجای خرید حمایتی باید صادرات تخممرغ توسعه پیدا کند. استدلال او این است که خرید دولتی فقط محصول مازاد را به انبار منتقل میکند، درحالیکه صادرات میتواند بازار تازهای برای تولیدکننده ایجاد کند. با این حال، مصرف تخممرغ در برخی بازارهای منطقه در فصل گرم کاهش مییابد و صادرات نیز فعلاً با مدیریت وزارت جهاد کشاورزی و بهصورت محدود انجام میشود.
صادرات تخممرغ در سال جاری نسبت به سال قبل نیز احتمالاً کاهش خواهد یافت. طلاکش پیشبینی کرده است صادرات سال ۱۴۰۵ به حدود ۶۰ هزار تن برسد، درحالیکه رقم سال گذشته ۱۰۶ هزار تن بوده است. کاهش تقاضای کشورهای همسایه، افزایش خودکفایی برخی بازارهای مقصد و محدودیتهای صادراتی از دلایل این افت عنوان شدهاند.
صادرات ۶۰ هزار تن در سال معادل میانگین ماهانه پنج هزار تن است. این میزان تقریباً کف مازاد ماهانه اعلامشده را پوشش میدهد، اما برای ماههایی که مازاد به هفت هزار تن یا بیشتر میرسد کافی نیست. به همین دلیل، توسعه تولید پودر تخممرغ، تخممرغ مایع و محصولات فرآوریشده میتواند در کنار صادرات محصول تازه، بخشی از نوسان فصلی بازار را جذب کند.
آیا قیمت تخممرغ در نیمه دوم سال بالا میرود؟
فعالان صنعت انتظار دارند با خنکتر شدن هوا و افزایش مصرف در نیمه دوم سال، بخشی از مازاد تولید جذب شود. در این سناریو، قیمت درب مرغداری میتواند به هزینه تولید نزدیکتر شود؛ اما برای مصرفکننده، این موضوع احتمال ماندگاری شانههای ۵۰۰ هزار تومانی یا حتی افزایش بیشتر قیمت را ایجاد میکند.
مسیر آینده قیمت به چهار عامل اصلی وابسته است: نرخ و دسترسی به ذرت و کنجاله سویا، حجم صادرات، تعداد گلههای فعال و قدرت خرید خانوار. اگر صادرات گسترش پیدا کند و همزمان تقاضای داخلی در فصل سرد افزایش یابد، مازاد فعلی ممکن است سریعتر جذب شود. در مقابل، بازگشت گلههای تولکرفته به تولید بدون توسعه بازارهای صادراتی میتواند دوباره قیمت مرغداری را تحت فشار قرار دهد.
جمعبندی بازار تخممرغ
قیمت بسته ۳۰ عددی شناسنامهدار اکنون حدود ۵۳۰ هزار تومان است و نمونههایی نزدیک به ۵۳۷ هزار تومان نیز در بازار دیده میشود. هر کیلو تخممرغ درب مرغداری طبق اعلام فدراسیون طیور ۲۰۵ تا ۲۰۷ هزار تومان قیمت دارد، هرچند دادههای عمدهفروشی روز ۲۷ تیر محدوده بالاتری را ثبت کردهاند.
بازار با کمبود محصول روبهرو نیست؛ مشکل اصلی، تولید پنج تا هفت هزار تن بیش از مصرف در هر ماه و نبود مسیر پایدار برای صادرات یا فرآوری این مازاد است. افزایش اخیر قیمت نیز بیشتر نتیجه کاهش موقت تولید و خروج گلهها از چرخه بوده است، نه افزایش ناگهانی تقاضا.
در نتیجه، شانه ۵۳۰ هزار تومانی را باید حاصل تلاش بازار برای جبران زیان سنگین مرغداران، افزایش هزینههای توزیع و مدیریت موقت عرضه دانست. پایداری بازار زمانی ایجاد میشود که صادرات قابل پیشبینی، صنایع فرآوری فعال و اطلاعات شفافی از قیمت تمامشده و حاشیه توزیع وجود داشته باشد؛ در غیر این صورت، بازار تخممرغ همچنان میان زیان تولیدکننده و گرانی برای مصرفکننده نوسان خواهد کرد.
