روز سیاه بورس؛ سرمایهها در مسیر خروج، طلا در مسیر صعود
بازار سرمایه ایران که بهمنماه امسال را با یکی از ضعیفترین عملکردهای ماهانه خود در سالهای اخیر به پایان رساند، در آغاز هفته جدید نیز نتوانست از فضای منفی حاکم فاصله بگیرد. شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران در اولین روز معاملاتی هفته با ریزشی سنگین مواجه شد و بیش از ۱۰۳ هزار واحد کاهش یافت تا بار دیگر نگرانیها نسبت به آینده کوتاهمدت بازار سهام تشدید شود. این افت قابل توجه در شرایطی رقم خورد که فعالان بازار همچنان تحت تاثیر ریسکهای سیاسی و تنشهای منطقهای، رویکردی محتاطانه و بعضا خروجی نسبت به سهام در پیش گرفتهاند.
افت سنگین شاخص کل بورس در آغاز هفته
در جریان معاملات امروز، شاخص کل بورس تهران با کاهش ۱۰۳ هزار و ۱۳۶ واحدی در سطح سه میلیون و ۸۰۶ هزار و ۷۶۷ واحد قرار گرفت. این در حالی است که شاخص کل طی هفتهها و ماههای گذشته نوسانات شدیدی را تجربه کرده و از محدوده تاریخی ۴.۴۷ میلیون واحدی به کانالهای پایینتر عقبنشینی کرده است. تنها در ماه بهمن، بازدهی شاخص کل به منفی ۱۵ درصد رسید؛ آماری که از فشار سنگین عرضه و تضعیف انتظارات مثبت سرمایهگذاران حکایت دارد.
بررسی روند معاملاتی بازار نشان میدهد که طی پنج روز کاری گذشته، در شش روز معاملاتی شاخص کل با افت همراه بوده و این موضوع عمق رکود روانی حاکم بر بازار سرمایه را بیش از پیش نمایان میکند. کاهش مداوم قیمتها باعث شده بخشی از سهامداران حقیقی ترجیح دهند سرمایه خود را به بازارهای کمریسکتر منتقل کنند.
شاخص هموزن و تصویر واقعیتر از بازار سهام
همزمان با افت شاخص کل بورس، شاخص هموزن نیز که نمایانگر وضعیت عمومیتر سهام و اثرگذاری یکسان نمادهاست، امروز کاهش قابل توجهی را ثبت کرد. شاخص هموزن با افت ۲۲ هزار و ۱۹۶ واحدی در عدد ۹۵۸ هزار و ۷۶۲ واحد ایستاد. این افت نشان میدهد که فشار فروش تنها محدود به نمادهای بزرگ و شاخصساز نبوده و طیف گستردهای از شرکتهای کوچک و متوسط نیز با کاهش قیمت سهام مواجه شدهاند.
کاهش همزمان شاخص کل و شاخص هموزن معمولا نشانهای از ضعف فراگیر بازار سرمایه است؛ وضعیتی که در آن نه تنها لیدرهای بورسی بلکه کلیت بازار تحت تاثیر فضای منفی قرار میگیرد. این شرایط اغلب زمانی شکل میگیرد که عوامل بیرونی و غیراقتصادی بر تصمیمگیری سرمایهگذاران سایه میاندازد.
ارزش معاملات و رفتار محتاطانه معاملهگران
در معاملات امروز بازار سهام، ۶۱۸ هزار فقره معامله به ثبت رسید که ارزش آنها در مجموع حدود ۱۰۳ هزار میلیارد تومان بود. هرچند رقم ارزش معاملات همچنان در سطوح نسبتا بالایی قرار دارد، اما بخش قابل توجهی از این دادوستدها به جابهجاییهای کوتاهمدت و خروج نقدینگی از برخی نمادها اختصاص داشت.
افزایش حجم معاملات در روزهای منفی معمولا بیانگر تشدید عرضه و تلاش سهامداران برای کاهش ریسک پرتفوی است. در چنین فضایی، سرمایهگذاران حقیقی بیش از گذشته محتاط میشوند و تمایل کمتری به ورود پول جدید به بازار سهام از خود نشان میدهند.
فرابورس در مسیر نزولی همسو با بورس تهران
وضعیت بازار فرابورس نیز امروز تفاوت چندانی با بورس تهران نداشت. شاخص فرابورس با افت سنگین ۶۷۰ واحدی به سطح ۲۸ هزار و ۴۵۹ واحد رسید؛ سطحی که بیانگر عقبنشینی محسوس این بازار از اوجهای ثبتشده در ماههای گذشته است. در معاملات امروز فرابورس، ۵۴۱ هزار فقره معامله به ارزش ۱۵۱ هزار میلیارد تومان انجام شد که نشاندهنده گردش بالای نقدینگی در کنار فشار فروش است.
افت همزمان بورس و فرابورس معمولا از کاهش اعتماد عمومی به بازار سرمایه حکایت دارد؛ موضوعی که در شرایط نااطمینانی سیاسی و بینالمللی تشدید میشود و میتواند مسیر بازگشت بازار به روند صعودی را دشوارتر کند.
از اوج تاریخی تا عقبنشینی سریع شاخص بورس
بازار سرمایه از ۲۴ آبانماه سال جاری وارد یک روند افزایشی پرقدرت شده بود و طی مدت کوتاهی توانست رکوردهای جدیدی را به ثبت برساند. شاخص کل بورس در این بازه زمانی با عبور از کانالهای ۳.۳، ۳.۴، ۳.۵، ۳.۶، ۳.۷، ۳.۸، ۳.۹ و حتی ورود به کانالهای ۴، ۴.۱، ۴.۲، ۴.۳ و ۴.۴ میلیون واحدی، امیدهای تازهای را در میان فعالان بازار ایجاد کرده بود.
اما این روند صعودی از ابتدای بهمنماه با چرخشی ناگهانی مواجه شد. تشدید متغیرهای غیراقتصادی، افزایش ریسکهای سیاسی و بروز بحرانهای منطقهای موجب شد شاخص کل بورس به سرعت مسیر نزولی در پیش بگیرد و تا کانال ۳.۷ میلیون واحدی عقبنشینی کند. این تغییر فاز ناگهانی، بسیاری از سرمایهگذاران را غافلگیر کرد و موجب افزایش بیاعتمادی نسبت به پایداری رشد بازار شد.
نقش تنشهای منطقهای در افزایش ریسک سرمایهگذاری
در شرایطی که سایه بحرانهای سیاسی و تنشهای بینالمللی بر منطقه خلیج فارس سنگینی میکند، طبیعی است که ریسک سرمایهگذاری در بازار سرمایه افزایش یابد. بازار سهام به شدت نسبت به اخبار و تحولات سیاسی حساس است و هرگونه نااطمینانی میتواند جریان نقدینگی را به سرعت تغییر دهد.
افزایش ریسک سیستماتیک باعث میشود سرمایهگذاران ترجیح دهند داراییهای خود را از بازارهای پرنوسان خارج کرده و به سمت گزینههای امنتر حرکت کنند. همین عامل در هفتههای اخیر فشار فروش در بورس را تشدید کرده و مانع از شکلگیری تقاضای پایدار شده است.
چرخش نقدینگی از سهام به صندوقهای طلا
یکی از نشانههای بارز تغییر رفتار سرمایهگذاران در بهمنماه، افزایش اقبال به صندوقهای سرمایهگذاری مبتنی بر طلا بوده است. آمارها نشان میدهد که در روز ۲۸ بهمن، ورود پول به صندوقهای طلا به رقم قابل توجه ۱۱۴۲ میلیارد تومان رسید، در حالی که ورود پول به بازار سهام تنها ۱۹۰ میلیارد تومان بود. این اختلاف معنادار به روشنی بیانگر تغییر ترجیحات سرمایهگذاران در فضای پرریسک فعلی است.
طلا همواره در دورههای نااطمینانی سیاسی و اقتصادی به عنوان پناهگاه امن سرمایه شناخته میشود و رشد صندوقهای طلا در این مقطع زمانی، نشاندهنده تلاش سرمایهگذاران برای حفظ ارزش داراییهای خود در برابر نوسانات بازار سهام است.
جمعبندی
مجموع تحولات اخیر بازار سرمایه نشان میدهد که بورس تهران در مقطع حساسی قرار گرفته است. افت ۱۵ درصدی شاخص کل در بهمنماه، سقوط دوباره شاخصها در آغاز هفته و افزایش خروج نقدینگی از سهام همگی بیانگر غلبه فضای احتیاط و نگرانی بر بازار است. در شرایطی که تنشهای منطقهای و ریسکهای سیاسی همچنان ادامه دارد، بازگشت بازار به مسیر صعودی نیازمند کاهش نااطمینانیها، تقویت اعتماد سرمایهگذاران و حمایت عوامل بنیادی از بازار خواهد بود. تا آن زمان، به نظر میرسد بازار سرمایه با نوسانات بالا و رفتار محتاطانه معاملهگران مواجه باشد و رقابت میان بازار سهام و داراییهای امنی مانند طلا ادامه یابد.