ثبات شکننده قیمت نفت در سایه مذاکرات ایران و آمریکا و بازگشت عرضه جهانی
بازار جهانی نفت در روز چهارشنبه در وضعیتی ایستاده میان امید و احتیاط قرار گرفت؛ وضعیتی که از یکسو تحتتأثیر سیگنالهای مثبت از مذاکرات ایران و آمریکا و از سوی دیگر درگیر نگرانیهای مربوط به مازاد عرضه و افزایش تولید برخی میادین بزرگ نفتی جهان است. بر اساس گزارش رویترز، همین توازن شکننده باعث شد قیمت نفت خام در معاملات روز چهارشنبه نوسان محدودی داشته باشد و بدون جهش یا سقوط معنادار، در سطوح فعلی تثبیت شود.
قیمت هر بشکه نفت برنت دریای شمال با ۱۱ سنت افزایش معادل ۰.۱۶ درصد به ۶۷ دلار و ۵۳ سنت رسید و نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با ۶ سنت افزایش معادل ۰.۱۰ درصد، ۶۲ دلار و ۳۹ سنت معامله شد. این ارقام نشان میدهد که بازار بیش از هر زمان دیگری به تحولات سیاسی و دادههای بنیادین عرضه و تقاضا چشم دوخته و از واکنشهای هیجانی فاصله گرفته است.
مذاکرات ایران و آمریکا و اثر آن بر بازار نفت
مهمترین عامل مؤثر بر ثبات قیمت نفت در روزهای اخیر، پیشرفت نسبی مذاکرات میان ایران و آمریکا عنوان شده است. وزیر امور خارجه ایران اعلام کرده که دو طرف در گفتوگوهای روز سهشنبه با هدف حلوفصل اختلاف دیرینه بر سر پرونده هستهای، بر سر اصول اصلی به تفاهم رسیدهاند. هرچند این مقام تأکید کرده که این تفاهم بهمعنای نزدیک بودن دستیابی به توافق نهایی نیست، اما همین سیگنال کافی بود تا بخشی از ریسک ژئوپلیتیک از بازار نفت خارج شود.
ایران بهعنوان یکی از دارندگان بزرگ ذخایر نفت و گاز جهان، نقش مهمی در معادلات انرژی دارد و هرگونه کاهش تنش با آمریکا میتواند نگرانیها درباره اختلال در عرضه نفت ایران را کاهش دهد. معاملهگران نفت در هفتههای اخیر بارها نشان دادهاند که حتی احتمال بازگشت پایدار نفت ایران به بازار جهانی میتواند مانعی جدی برای افزایش قیمتها باشد، بهویژه در شرایطی که رشد تقاضای جهانی هنوز با ابهامهایی همراه است.
نگاه محتاطانه تحلیلگران به روند گفتوگوها
با وجود خوشبینی اولیه، تحلیلگران بازار انرژی نسبت به تداوم پیشرفت مذاکرات ایران و آمریکا با احتیاط برخورد میکنند. تجربه سالهای گذشته نشان داده که مسیر مذاکرات هستهای همواره پرپیچوخم بوده و هر مرحله از گفتوگوها میتواند با توقف یا حتی عقبگرد همراه شود. از این رو، بازار نفت فعلاً از قیمتگذاری سناریوهای خوشبینانه افراطی خودداری کرده و واکنشها را محدود نگه داشته است.
تحلیلگران معتقدند تا زمانی که نشانههای عملیتری از کاهش تحریمها یا افزایش واقعی صادرات نفت ایران مشاهده نشود، تأثیر این مذاکرات بیشتر در حد کنترل انتظارات تورمی و مهار هیجانات افزایشی باقی خواهد ماند. همین رویکرد محتاطانه سبب شده که قیمت نفت به جای حرکتهای تند، در یک بازه محدود نوسان کند.
فشار عرضه از آسیای مرکزی و میدان نفتی تنگیز
در کنار تحولات سیاسی، اخبار مربوط به افزایش عرضه نیز بهعنوان عاملی فشارزا بر قیمت نفت عمل کرده است. رسانههای روسی گزارش دادهاند که تولید نفت در میدان تنگیز قزاقستان، یکی از بزرگترین میادین نفتی جهان، پس از توقف در ماه ژانویه بار دیگر افزایش یافته است. بر اساس گفته برخی منابع، این میدان تا ۲۳ فوریه به ظرفیت کامل تولید خواهد رسید.
بازگشت تولید تنگیز به ظرفیت کامل، در شرایطی که بازار نفت با نگرانی از مازاد عرضه روبهروست، میتواند تعادل شکننده موجود را بیش از پیش تحت فشار قرار دهد. قزاقستان بهعنوان یکی از تولیدکنندگان مهم منطقه، سهم قابلتوجهی در صادرات نفت دارد و هر افزایش تولید از سوی این کشور، بهویژه در غیاب رشد سریع تقاضا، بهطور مستقیم بر قیمتهای جهانی اثر میگذارد.
انتظار بازار برای گزارشهای ذخایر نفت آمریکا
یکی دیگر از محورهای توجه معاملهگران نفت، گزارشهای هفتگی مربوط به ذخایر نفت خام آمریکا است. بازار منتظر انتشار گزارش مؤسسه نفت آمریکا در روز چهارشنبه و گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا در روز پنجشنبه است؛ گزارشهایی که معمولاً نقش مهمی در جهتدهی کوتاهمدت قیمتها دارند.
تحلیلگران رویترز برآورد کردهاند که ذخایر نفت خام آمریکا در هفته منتهی به ۱۳ فوریه حدود ۲.۳ میلیون بشکه افزایش یافته باشد، در حالی که موجودی بنزین احتمالاً حدود ۲۰۰ هزار بشکه کاهش داشته است. افزایش ذخایر نفت خام معمولاً نشانهای از ضعف تقاضا یا مازاد عرضه تلقی میشود و میتواند فشار نزولی بر قیمتها وارد کند، هرچند کاهش ذخایر بنزین تا حدی این اثر را تعدیل میکند.
تلاقی سیاست و اقتصاد در بازار انرژی
آنچه در معاملات اخیر نفت بهوضوح دیده میشود، تلاقی مستقیم سیاست و اقتصاد در بازار انرژی است. از یکسو، تحولات دیپلماتیک میان ایران و آمریکا میتواند معادلات عرضه را بهطور بنیادین تغییر دهد و از سوی دیگر، دادههای اقتصادی و گزارشهای تولید و ذخایر، تصویر واقعیتری از وضعیت بازار ارائه میدهند. این دوگانه باعث شده تصمیمگیری برای سرمایهگذاران و معاملهگران پیچیدهتر از گذشته باشد.
در چنین فضایی، حتی اخبار محدود سیاسی یا گزارشهای نسبتاً خنثی آماری میتوانند اثرگذاری بالایی داشته باشند، چرا که بازار در حالت انتظار به سر میبرد و به دنبال محرک قوی برای خروج از این وضعیت است. ثبات فعلی قیمتها بیش از آنکه نشانه آرامش کامل باشد، بیانگر تعلیق تصمیمگیریها تا روشنتر شدن مسیر آینده است.
چشمانداز کوتاهمدت قیمت نفت
در کوتاهمدت، به نظر میرسد قیمت نفت همچنان تحتتأثیر سه عامل اصلی باقی بماند: روند مذاکرات ایران و آمریکا، وضعیت عرضه از سوی تولیدکنندگان بزرگ و دادههای مربوط به تقاضا بهویژه در اقتصادهای بزرگ مصرفکننده. اگر نشانههای ملموستری از کاهش تنشها و افزایش صادرات نفت ایران بروز کند، احتمال فشار بیشتر بر قیمتها وجود دارد. در مقابل، هرگونه وقفه در مذاکرات یا تشدید تنشهای ژئوپلیتیک میتواند به سرعت قیمتها را صعودی کند.
همزمان، افزایش تولید در میادینی مانند تنگیز و سیاستهای تولیدی اوپک و متحدانش نیز نقشی تعیینکننده در حفظ یا برهم زدن تعادل بازار خواهند داشت. بازار نفت در حال حاضر بیش از هر چیز به دنبال قطعیت است؛ قطعیتی که هنوز در افق کوتاهمدت بهطور کامل دیده نمیشود.
جمعبندی
ثبات نسبی قیمت نفت در معاملات اخیر، بازتابی از تعادل شکننده میان امید به کاهش تنشهای ایران و آمریکا و نگرانی از افزایش عرضه جهانی است. پیشرفت محدود مذاکرات هستهای، بدون رسیدن به توافق نهایی، ریسکهای ژئوپلیتیک را تا حدی کاهش داده اما نگاه محتاطانه تحلیلگران مانع از واکنش شدید بازار شده است. در کنار این عامل سیاسی، بازگشت تولید میدان نفتی تنگیز و انتظار برای گزارشهای ذخایر نفت آمریکا، فشار مضاعفی بر قیمتها وارد کرده است. مجموعه این عوامل نشان میدهد که بازار نفت در مقطع حساسی قرار دارد و مسیر آینده آن بیش از هر زمان دیگری به تحولات همزمان سیاسی و اقتصادی گره خورده است.