قیمت دام زنده در سراسر کشور؛ ثبات شکننده در اوج نرخها + جدول
بازار دام زنده بهعنوان یکی از اصلیترین حلقههای زنجیره تأمین گوشت قرمز، همواره نقشی تعیینکننده در شکلگیری قیمت نهایی این کالای اساسی ایفا کرده است. در ماههای اخیر، اگرچه نوسانات شدید قیمتی در این بازار مشاهده نمیشود و فعالان از نوعی تعادل نسبی میان عرضه و تقاضا سخن میگویند، اما سطح قیمتها همچنان در محدودهای قرار دارد که برای مصرفکنندگان نگرانکننده و برای تولیدکنندگان نیز همراه با ابهام است. ثبات فعلی بیش از آنکه نشانه ارزانی باشد، بیانگر توقف قیمتها در نقطهای بالاست که میتواند پیامدهای بلندمدتی برای بازار گوشت قرمز به همراه داشته باشد.
قیمت دام زنده و نقش آن در معادلات بازار گوشت قرمز
قیمت دام زنده، چه گوسفند و چه گوساله، پایه اصلی محاسبه نرخ گوشت قرمز در کشتارگاه و خردهفروشی محسوب میشود. هرگونه تغییر در این شاخص، با فاصلهای کوتاه به بازار مصرف منتقل میشود و به همین دلیل، همواره در کانون توجه دامداران، واسطهها، قصابان و مصرفکنندگان قرار دارد. در شرایط کنونی، گزارشهای میدانی از استانهای مختلف نشان میدهد که بازار دام زنده در وضعیت کمنوسان قرار دارد و خبری از جهشهای ناگهانی نیست، اما همین آرامش ظاهری، در بستر قیمتهای بالا شکل گرفته است.
تهران؛ بالاترین قیمت گوسفند زنده در کشور
بررسی میانگین قیمت دام زنده در استانها نشان میدهد که تهران همچنان یکی از گرانترین بازارها بهویژه در بخش گوسفند زنده است. هر کیلوگرم گوسفند زنده در پایتخت با نرخ حدود ۵۹۰ هزار تومان معامله میشود؛ رقمی که نهتنها از میانگین کشوری بالاتر است، بلکه نشاندهنده فشار تقاضای مصرفی و هزینههای جانبی بالاتر در این استان است. نزدیکی به بازار مصرف بزرگ، هزینه حملونقل، نگهداری و نقش واسطهها، از جمله عواملی هستند که سطح قیمت دام زنده در تهران را در مقایسه با بسیاری از استانها افزایش دادهاند.
اصفهان؛ فاصله اندک میان قیمت گوسفند و گوساله
در استان اصفهان، بازار دام زنده شرایطی متفاوت اما قابل تأمل دارد. قیمت هر کیلوگرم گوسفند زنده بهطور میانگین ۵۷۰ هزار تومان گزارش شده و قیمت گوساله زنده نیز در حدود ۵۶۵ هزار تومان قرار دارد. این نزدیکی قیمتی میان دو نوع دام، بیانگر تعادل نسبی عرضه و تقاضا در هر دو بخش است. فعالان بازار اصفهان معتقدند مدیریت بهتر عرضه دام و کنترل نسبی هزینههای تولید باعث شده اختلاف قیمت گوسفند و گوساله در این استان به حداقل برسد، هرچند همین سطح قیمت نیز برای مصرفکننده نهایی سنگین است.
فارس؛ برتری قیمتی گوساله زنده
در استان فارس، الگوی قیمتی دام زنده تفاوت محسوسی با برخی دیگر از مناطق کشور دارد. قیمت هر کیلوگرم گوسفند زنده در این استان حدود ۵۲۵ هزار تومان اعلام شده، در حالی که گوساله زنده با نرخ بالاتری و در حدود ۵۶۵ هزار تومان معامله میشود. این اختلاف نشان میدهد که در فارس، تقاضا برای گوساله یا هزینههای پرورش آن، نسبت به گوسفند سهم بیشتری در قیمتگذاری دارد. دامداران این استان از افزایش هزینه نهادههای دامی و نگهداری گوساله بهعنوان یکی از عوامل اصلی بالاتر بودن قیمت گوساله زنده یاد میکنند.
قم؛ تعادل نسبی با اختلاف اندک قیمتی
بازار دام زنده در استان قم نیز از ثبات نسبی برخوردار است. در این استان، هر کیلوگرم گوسفند زنده حدود ۵۵۰ هزار تومان و گوساله زنده نزدیک به ۵۵۵ هزار تومان قیمت دارد. این اختلاف اندک، حاکی از شرایط متوازن عرضه و تقاضا و نبود فشار ناگهانی از سوی بازار مصرف است. با این حال، فعالان صنفی در قم نیز تأکید دارند که ثبات در این سطح بالا، نمیتواند رضایت مصرفکنندگان را جلب کند و در بلندمدت به کاهش تقاضا منجر خواهد شد.
خراسان رضوی؛ شکاف قیمتی معنادار میان گوسفند و گوساله
یکی از شاخصترین تفاوتها در بازار دام زنده، در استان خراسان رضوی مشاهده میشود. قیمت هر کیلوگرم گوسفند زنده در این استان بهطور میانگین ۵۸۵ هزار تومان است، در حالی که گوساله زنده با نرخ قابلتوجه پایینتر و حدود ۴۹۰ هزار تومان معامله میشود. این اختلاف معنادار، به گفته فعالان بازار، ناشی از وفور عرضه گوساله و در مقابل، تقاضای بالاتر برای گوشت گوسفندی در این منطقه است. الگوی مصرف خانوارها و ذائقه غذایی، نقش مهمی در شکلگیری این شکاف قیمتی ایفا کرده است.
عوامل مؤثر بر ثبات نسبی بازار دام زنده
تحلیل شرایط فعلی بازار نشان میدهد که چند عامل کلیدی مانع از جهش قیمتی دام زنده شدهاند. کاهش تقاضای فصلی، بهویژه در مقاطعی که مصرف گوشت قرمز کاهش مییابد، یکی از این عوامل است. از سوی دیگر، عرضه مستمر دام از سوی دامداران و کنترل نسبی هزینههای نگهداری، موجب شده بازار در مسیر آرامتری حرکت کند. همچنین مدیریت بهتر حملونقل و توزیع دام در برخی استانها، از ایجاد شوکهای قیمتی جلوگیری کرده است.
ثبات در نرخهای بالا؛ چالش اصلی مصرفکنندگان
با وجود همه این عوامل، واقعیت آن است که سطح فعلی قیمت دام زنده همچنان بالاست و برای بخش قابل توجهی از خانوارها قابلتحمل نیست. ثبات در نرخهای بالا، اگرچه از نوسانات شدید جلوگیری میکند، اما به معنای کاهش فشار بر سبد معیشت نیست. گوشت قرمز همچنان در زمره کالاهای گرانقیمت باقی مانده و بسیاری از خانوارها ناچار به کاهش مصرف یا جایگزینی آن با پروتئینهای ارزانتر شدهاند.
پیامدهای تداوم وضعیت فعلی بر تقاضای واقعی
ادامه این شرایط میتواند پیامدهای قابل توجهی برای بازار داشته باشد. تضعیف قدرت خرید خانوارها، بهتدریج تقاضای واقعی گوشت قرمز را محدودتر میکند و این موضوع، حتی در صورت ثبات عرضه، میتواند به رکود پنهان در بازار منجر شود. کاهش مصرف، در بلندمدت دامداران را نیز تحت فشار قرار میدهد و تعادل فعلی را شکنندهتر میکند.
جمعبندی
بازار دام زنده در حال حاضر در فضایی آرام و کمنوسان قرار دارد، اما این آرامش بر بستری از قیمتهای بالا شکل گرفته است. اختلاف قیمت دام زنده میان استانها، بازتابی از شرایط متفاوت عرضه، تقاضا و هزینه مناطق، است، اما نقطه مشترک همه مناطق، فشار بر مصرفکننده نهایی است. اگرچه ثبات فعلی مانع از شوکهای قیمتی شده، اما تداوم نرخهای بالا میتواند به کاهش بیشتر تقاضا و تعمیق شکاف میان توان خرید خانوارها و قیمت گوشت قرمز منجر شود. مدیریت پایدار بازار، بدون توجه به تقویت قدرت خرید و تعادل واقعی میان تولید و مصرف، نمیتواند در بلندمدت پاسخگوی چالشهای این بخش باشد.
