بازار برنج پاکستانی در تله قیمتهای بالا؛ ثبات پس از نوسان یا قفل قیمتی پایدار؟+ جدول
بازار برنج پاکستانی در ماههای اخیر یکی از پرچالشترین و پرنوسانترین دورههای خود را تجربه کرده است؛ بازاری که ابتدا با جهشهای سریع و بعضاً شوکآور قیمتی مواجه شد و حالا اگرچه از التهاب روزهای نخست فاصله گرفته، اما همچنان از کاهش واقعی قیمتها خبری نیست. آنچه امروز در سطح خردهفروشیها و عمدهفروشیهای مواد غذایی مشاهده میشود، نوعی ثبات پس از نوسان است؛ ثباتی که برای مصرفکننده بههیچوجه به معنای ارزانی تلقی نمیشود و بیشتر به قفلشدن قیمتها در سطحی بالا شباهت دارد.
برنج پاکستانی بهعنوان یکی از اصلیترین اقلام مصرفی در سبد غذایی خانوارهای ایرانی، همواره جایگاهی ویژه در بازار داشته است. ویژگیهایی مانند عطر مناسب، قدکشیدن مطلوب پس از پخت، تنوع برند و از همه مهمتر قیمت اقتصادیتر نسبت به برنج ایرانی، باعث شده این محصول سالها انتخاب اول بسیاری از خانوارها، رستورانها و مراکز تهیه غذا باشد. با این حال، همین کالای پرمصرف در ماههای گذشته بهشدت تحت تأثیر مجموعهای از متغیرهای اقتصادی و تجاری قرار گرفت که تعادل سنتی بازار آن را برهم زد.
جهش قیمتی و شکلگیری موج نوسان در بازار برنج پاکستانی
نخستین نشانههای التهاب در بازار برنج پاکستانی همزمان با نوسانات شدید نرخ ارز نمایان شد. افزایش هزینه تأمین ارز، بالا رفتن قیمت تمامشده واردات و همزمانی این عوامل با محدودیتهای مقطعی در فرآیند ترخیص کالا از گمرک، باعث شد عرضه برنج وارداتی با اختلال مواجه شود. این شرایط در حالی رقم خورد که تقاضا، بهویژه در مقاطع زمانی پرمصرف، کاهش محسوسی نداشت و همین عدم توازن میان عرضه و تقاضا، زمینهساز جهشهای قیمتی شد.
افزایش هزینههای حملونقل بینالمللی و داخلی نیز بهعنوان یکی دیگر از حلقههای این زنجیره تورمی، نقش قابل توجهی در بالا رفتن قیمت برنج پاکستانی ایفا کرد. واردکنندگان و توزیعکنندگان در مواجهه با هزینههای جدید، ناچار به اصلاح قیمتها شدند و نتیجه آن، انتقال فشار هزینهها به مصرفکننده نهایی بود. در چنین فضایی، قیمت بسیاری از برندهای مطرح برنج پاکستانی در مدتزمانی کوتاه چندین بار افزایش یافت و بازار وارد فاز نوسانی شد.
توقف شتاب افزایش قیمت و ورود به فاز ثبات پرهزینه
پس از پشت سر گذاشتن موج اولیه نوسانات، شتاب افزایش قیمت برنج پاکستانی بهتدریج متوقف شد. این توقف اما به معنای آغاز روند نزولی نبود، بلکه بازار در سطحی بالاتر از ماههای قبل متوقف شد. به بیان دیگر، قیمتها پس از جهش، روی عددهای جدید تثبیت شدند و نوعی ثبات پرهزینه شکل گرفت؛ ثباتی که فشار آن همچنان بر دوش مصرفکنندگان سنگینی میکند.
فعالان بازار معتقدند در شرایط کنونی، نه عرضه بهقدری افزایش یافته که موجب شکستن قیمتها شود و نه تقاضا آنقدر افت کرده که فروشندگان را وادار به کاهش نرخ کند. در نتیجه، بازار در وضعیت تعادلی شکننده قرار دارد که خروج از آن، نیازمند تغییرات اساسی در متغیرهای کلان اقتصادی است.
بررسی قیمت برندهای شاخص برنج پاکستانی در بازار
بررسیهای میدانی از بازار مواد غذایی نشان میدهد قیمت انواع برنج پاکستانی در حال حاضر در سطوح بالایی تثبیت شده است. برنج پاکستانی نفیس در بستهبندی ۱۰ کیلوگرمی با قیمت حدود ۳ میلیون و ۳۵۰ هزار تومان عرضه میشود. این محصول که بهعنوان یکی از برنجهای دانهبلند و معطر با کیفیت متوسط رو به بالا شناخته میشود، سهم قابل توجهی از مصرف خانگی و رستورانی را به خود اختصاص داده و افزایش قیمت آن، مستقیماً بر هزینههای سبد غذایی خانوار تأثیر گذاشته است.
برنج پاکستانی یزدان نیز با قیمت حدود ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان برای هر کیسه ۱۰ کیلوگرمی در بازار معامله میشود. این برند با وجود رشد قیمتی محسوس، همچنان در میان گزینههای پرتقاضا قرار دارد و نشان میدهد که بخشی از تقاضا، حتی در شرایط گرانی، انعطافپذیری محدودی دارد.
در این میان، برنج پاکستانی دانهبلند عطری جشنواره با قیمت ۳ میلیون و ۶۹۰ هزار تومان برای بسته ۱۰ کیلوگرمی، یکی از گرانترین گزینههای بازار محسوب میشود. این برنج به دلیل ظاهر مجلسی، قدکشیدن بالا و عطر قویتر، بیشتر برای مهمانیها و مصارف رسمی خریداری میشود و افزایش قیمت آن نسبت به سایر برندها، بیش از پیش به چشم آمده است.
برنج پاکستانی آقامیر و برنج پاکستانی ۳۸۶ رزگلد نیز به ترتیب با قیمتهای ۳ میلیون تومان و ۳ میلیون و ۲۹۹ هزار تومان برای هر ۱۰ کیلوگرم عرضه میشوند. این دو برند به دلیل یکنواختی دانه، پخت مناسب و کیفیت نسبتاً ثابت، سهم بالایی از فروش روزانه بازار را به خود اختصاص دادهاند و تغییرات قیمتی آنها بهعنوان شاخصی برای وضعیت کلی بازار در نظر گرفته میشود.
چرا کاهش قیمت اتفاق نمیافتد؟
سؤال اصلی بسیاری از مصرفکنندگان این است که چرا با فروکشکردن التهاب اولیه، قیمت برنج پاکستانی کاهش نیافته است. پاسخ این پرسش را باید در تداوم هزینههای بالای واردات، ثبات نرخ ارز در سطوح بالا و کاهش دسترسی به برنجهای ارزانقیمت جستوجو کرد. زمانی که هزینه تأمین کالا کاهش پیدا نکند، انتظار افت قیمت در بازار نهایی چندان واقعبینانه نیست.
علاوه بر این، انتظارات تورمی همچنان یکی از عوامل اثرگذار بر رفتار فعالان بازار است. واردکنندگان و فروشندگان، با توجه به چشمانداز نامطمئن اقتصادی، ترجیح میدهند قیمتها را در سطح فعلی حفظ کنند تا در صورت بروز نوسانات جدید، با زیان مواجه نشوند. این رویکرد محافظهکارانه، عملاً مانع از شکلگیری رقابت قیمتی و کاهش نرخها شده است.
آینده بازار برنج پاکستانی در کوتاهمدت
با توجه به شرایط فعلی، پیشبینی میشود بازار برنج پاکستانی در کوتاهمدت همچنان در مسیر ثبات قیمتی بدون افت محسوس حرکت کند. اگرچه ممکن است در برخی مقاطع، کاهش نسبی تقاضا یا افزایش محدود عرضه، نوسانات جزئی ایجاد کند، اما تا زمانی که متغیرهایی مانند نرخ ارز، سیاستهای وارداتی و هزینههای لجستیکی تغییر محسوسی نداشته باشند، انتظار ارزانی قابل توجه چندان منطقی به نظر نمیرسد.
این وضعیت برای مصرفکننده به معنای ادامه فشار هزینهای و برای بازار به معنای تداوم یک تعادل شکننده است؛ تعادلی که هر شوک جدید میتواند آن را برهم بزند و موج تازهای از نوسان را رقم بزند.
جمعبندی
بازار برنج پاکستانی پس از یک دوره پرالتهاب، اکنون به ثبات رسیده اما این ثبات در سطحی بالا شکل گرفته و نشانی از کاهش واقعی قیمتها در آن دیده نمیشود. تداوم هزینههای واردات، نرخ ارز بالا و انتظارات تورمی، اجازه خروج بازار از این وضعیت را نمیدهد و مصرفکنندگان ناچارند با قیمتهای جدید کنار بیایند. تا زمانی که تغییرات اساسی در سیاستهای اقتصادی و تجاری رخ ندهد، برنج پاکستانی همچنان یکی از کالاهای گران اما ضروری سبد غذایی باقی خواهد ماند.
