افزایش قیمت نفت پس از ادعای آمریکا درباره پهپاد ایرانی در تنگه هرمز
بازار جهانی نفت بار دیگر به تحولات ژئوپلیتیک خاورمیانه واکنش نشان داد و بهای نفت خام در پی ادعای آمریکا درباره سرنگونی یک پهپاد ایرانی در نزدیکی تنگه هرمز با افزایش قابل توجهی روبهرو شد. این رویداد در شرایطی رخ داد که تنها یک روز قبل، خوشبینی نسبت به احتمال ازسرگیری گفتوگوهای تهران و واشنگتن باعث افت سنگین قیمتها شده بود، اما تحولات میدانی بار دیگر فضای بازار را به سمت نگرانی و احتیاط سوق داد.
واکنش فوری بازار به افزایش تنش در خلیج فارس
قیمت هر بشکه نفت برنت دریای شمال با ۵۴ سنت افزایش، معادل ۰.۸۰ درصد، به ۶۷ دلار و ۸۷ سنت رسید. همزمان نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با رشد ۶۲ سنتی، معادل ۰.۹۸ درصد، در سطح ۶۳ دلار و ۸۳ سنت معامله شد. این افزایش قیمت در حالی ثبت شد که هر دو شاخص نفتی در روز دوشنبه بیش از چهار درصد کاهش را تجربه کرده بودند؛ کاهشی که ناشی از اظهارات دونالد ترامپ درباره آمادگی جدی ایران برای ورود به گفتوگو با آمریکا تلقی میشد.
بازار نفت که همواره به اخبار سیاسی حساس است، این بار نیز در برابر سیگنالهای متناقض واکنش سریع نشان داد. معاملهگران با مشاهده افزایش ریسک ژئوپلیتیک، بخشی از افتهای قبلی را جبران کردند و قیمتها را به مسیر صعودی بازگرداندند.
ادعای نظامی آمریکا و بازگشت ریسک ژئوپلیتیک
ارتش آمریکا اعلام کرد یک پهپاد ایرانی را که به ناو هواپیمابر آبراهام لینکن در تنگه هرمز نزدیک شده بود، هدف قرار داده است. هرچند ایران واکنشی رسمی به این ادعا نشان نداد، اما همین خبر کافی بود تا نگرانیها درباره امنیت یکی از حیاتیترین گذرگاههای انرژی جهان افزایش یابد. تنگه هرمز مسیری استراتژیک برای انتقال نفت خام به بازارهای جهانی به شمار میرود و هرگونه تهدید علیه امنیت آن، بلافاصله در قیمتها منعکس میشود.
تحلیلگران معتقدند حتی در صورت محدود بودن دامنه چنین حوادثی، بازار نفت به دلیل تجربههای گذشته، سناریوهای بدبینانه را جدی میگیرد. هرگونه درگیری احتمالی میان ایران و آمریکا میتواند زنجیره عرضه نفت را با اختلال مواجه کند و این ریسک، خود به عاملی حمایتی برای قیمتها تبدیل شده است.
نقش کلیدی تنگه هرمز در صادرات نفت اوپک
کشورهای عربستان سعودی، ایران، امارات متحده عربی، کویت و عراق که همگی از اعضای اصلی سازمان کشورهای صادرکننده نفت هستند، بخش عمده نفت صادراتی خود را از طریق تنگه هرمز روانه بازارهای جهانی میکنند. بسته شدن یا ناامن شدن این مسیر میتواند میلیونها بشکه نفت را از بازار حذف کند؛ سناریویی که برای مصرفکنندگان بزرگ انرژی، بهویژه در آسیا و اروپا، نگرانکننده است.
طبق آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا، ایران در سال ۲۰۲۵ سومین تولیدکننده بزرگ نفت در میان اعضای اوپک بوده است. این جایگاه نشان میدهد هرگونه محدودیت بر صادرات نفت ایران، چه به دلیل تحریم و چه به واسطه درگیری نظامی، تاثیر مستقیمی بر توازن عرضه و تقاضای جهانی خواهد داشت.
تلاشهای دیپلماتیک و سایه ابهام بر مذاکرات
در کنار تحولات نظامی، مسیر دیپلماتیک نیز با ابهام همراه شده است. امارات متحده عربی از ایران و آمریکا خواسته است مذاکرات هستهای را در همین هفته از سر بگیرند تا تهدید حملات هوایی متقابل کاهش یابد. این درخواست نشاندهنده نگرانی کشورهای منطقه از پیامدهای تشدید تنش میان دو بازیگر اصلی است.
در این میان، ایران پیشنهاد داده است که مذاکرات به جای ترکیه در عمان برگزار شود و این گفتوگوها صرفا بر مسائل هستهای متمرکز باشد. همین اختلاف نظر درباره محل و چارچوب مذاکرات، تردیدهایی درباره سرعت و نتیجهبخشی روند دیپلماتیک ایجاد کرده و بازار نفت نیز با دقت این تحولات را دنبال میکند.
نگاه تحلیلگران به آینده قیمت نفت
تحلیلگران بازار انرژی بر این باورند که تشدید تنشها در خاورمیانه به طور سنتی از قیمت نفت حمایت میکند. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که حتی احتمال بروز درگیری نظامی در این منطقه، موجب افزایش حق بیمه ریسک در قیمت نفت میشود. در شرایط فعلی نیز بسیاری از فعالان بازار معتقدند قیمتها تا زمانی که ابهام سیاسی برطرف نشود، در سطوح بالاتری تثبیت خواهد شد.
برخی کارشناسان هشدار میدهند که اگر ادعاهای نظامی به اقدامات متقابل منجر شود، بازار ممکن است شاهد جهشهای شدیدتری نیز باشد. در مقابل، هرگونه سیگنال مثبت و معتبر از پیشرفت مذاکرات میتواند به سرعت قیمتها را تحت فشار نزولی قرار دهد.
کاهش ذخایر نفت خام آمریکا و اثر آن بر بازار
در کنار عوامل ژئوپلیتیک، دادههای بنیادی نیز به حمایت از قیمت نفت کمک کردهاند. گزارشها از کاهش شدید ذخایر نفت خام آمریکا حکایت دارد؛ موضوعی که نشاندهنده افزایش تقاضا یا محدودیت عرضه در بزرگترین اقتصاد جهان است. کاهش ذخایر معمولا بهعنوان نشانهای مثبت برای بازار تلقی میشود و میتواند فشار خرید را افزایش دهد.
این عامل در کنار تنشهای سیاسی، ترکیبی از محرکهای صعودی را برای بازار ایجاد کرده و مانع از بازگشت قیمتها به سطوح پایینتر شده است.
قرارداد تجاری آمریکا و هند و تغییر مسیر واردات نفت
یکی دیگر از عوامل تاثیرگذار بر بازار نفت، بسته شدن یک قرارداد تجاری میان آمریکا و هند است. بر اساس این توافق، هند خرید نفت از روسیه را متوقف میکند؛ تصمیمی که میتواند جریانهای تجاری نفت را دستخوش تغییر کند. کاهش صادرات نفت روسیه به یکی از بزرگترین مصرفکنندگان جهان، فشار مضاعفی بر عرضه جهانی وارد خواهد کرد.
در همین حال، ادامه حملات روسیه به اوکراین نگرانیها درباره تداوم تحریمهای نفتی علیه مسکو را افزایش داده است. این وضعیت باعث شده است که بازار نفت همچنان با عدم قطعیتهای جدی مواجه باشد و معاملهگران با احتیاط بیشتری تصمیمگیری کنند.
جمعبندی
تحولات اخیر نشان میدهد بازار نفت در نقطهای حساس قرار دارد که هر خبر سیاسی یا نظامی میتواند مسیر قیمتها را تغییر دهد. ادعای آمریکا درباره سرنگونی پهپاد ایرانی در تنگه هرمز، بار دیگر ریسک ژئوپلیتیک را به صدر عوامل تاثیرگذار بازگرداند و موجب افزایش قیمتها شد. در کنار این عامل، کاهش ذخایر نفت خام آمریکا، تغییر مسیر واردات هند و تداوم جنگ اوکراین، همگی بهعنوان محرکهای حمایتی عمل کردهاند. تا زمانی که سرنوشت مذاکرات ایران و آمریکا مشخص نشود و ابهامها برطرف نگردد، به نظر میرسد بازار نفت همچنان در فضایی پرنوسان و متأثر از اخبار سیاسی به مسیر خود ادامه دهد.