افزایش اعتبار کالابرگ به تعویق افتاد؛ مبلغ جدید و دهک‌های مشمول هنوز نهایی نشد
پرونده افزایش اعتبار کالابرگ در حالی به نیمه مهر رسیده که هنوز دو سؤال اصلی بدون پاسخ مانده است: اعتبار هر فرد دقیقاً چقدر افزایش می‌یابد و چه تعداد از خانوارها مشمول این افزایش خواهند شد؟
یعقوب اندایش امروز چهارشنبه ۱۵ مهر اعلام کرد تیم اقتصادی دولت همچنان در حال بررسی این دو موضوع است و هنوز توافق نهایی حاصل نشده است. به گفته او، دولت تلاش می‌کند دامنه مشمولان را تا حد امکان گسترده کند، اما مانع اصلی، منابع مالی پایدار است. اجرای افزایش اعتبار نیز زمانی آغاز خواهد شد که رقم منابع در سازمان برنامه و بودجه تصویب و رسماً ابلاغ شود.
آخرین وضعیت کالابرگ؛ فعلاً همان یک میلیون تومان
برخلاف انتظار برخی خانوارها برای افزایش اعتبار از ۱۵ مهر، اطلاعیه رسمی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مبلغ کالابرگ مهر را همچنان یک میلیون تومان به ازای هر نفر اعلام کرده است.
براساس برنامه اعلام‌شده، خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی که رقم پایانی کد ملی سرپرست آنها صفر، یک یا دو است، از ۱۵ مهر امکان استفاده از اعتبار یک میلیون تومانی خود را دارند. دارندگان رقم پایانی سه تا شش از ۲۵ مهر و گروه دارای رقم هفت، هشت یا نه از پنجم آبان می‌توانند اعتبار مهرماه را استفاده کنند. مهلت خرید نیز تا پایان آذر تعیین شده است.
| موضوع | آخرین وضعیت تا ۱۵ مهر ۱۴۰۵ |
|---|---|
| اعتبار قطعی کالابرگ مهر | ۱ میلیون تومان برای هر نفر |
| رقم افزایش جدید | هنوز نهایی نشده |
| افزایش حداقلی مطرح‌شده | ۳۰۰ هزار تومان |
| جامعه هدف پیشنهادی | حدود ۴۰ تا ۴۴ میلیون نفر |
| زمان اجرای افزایش | پس از تأمین و ابلاغ منابع |
| مرجع اصلی تأمین منابع | سازمان برنامه و بودجه |
| مهلت استفاده از اعتبار مهر | تا پایان آذر |
بنابراین مهم‌ترین نکته برای خانوارها این است که وعده افزایش اعتبار با اجرای قطعی آن متفاوت است. تا زمان ابلاغ رسمی، مبلغ یک میلیون تومان مبنای قابل اتکای طرح فعلی است.
افزایش ۳۰۰ هزار تومانی کالابرگ چه شد؟
یکی از عددهایی که طی هفته‌های گذشته بارها مطرح شد، افزایش حداقل ۳۰۰ هزار تومانی بود.
سیدعلی مدنی‌زاده، وزیر اقتصاد، در ۲۵ شهریور اعلام کرده بود کف مورد انتظار برای افزایش اعتبار حدود ۳۰۰ هزار تومان است، اما همان زمان تأکید کرد رقم نهایی و دهک‌های مشمول هنوز مشخص نشده‌اند. او در هشتم مهر نیز گفت حدود ۴۰ تا ۴۴ میلیون نفر برای دریافت اعتبار بیشتر شناسایی شده‌اند و ابراز امیدواری کرد افزایش اعتبار هر فرد دست‌کم ۳۰۰ هزار تومان باشد.
بنابراین اگر اعتبار یک میلیون تومانی فعلی با افزایش ۳۰۰ هزار تومانی همراه شود، رقم جدید به یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان خواهد رسید.
اما واژه کلیدی همچنان «اگر» است؛ چون معاون رفاه وزارت کار در تازه‌ترین اظهارات خود صراحتاً گفته عدد نهایی هنوز تصویب نشده است.
ماجرای کالابرگ ۱.۵ میلیون تومانی چیست؟
امروز گزارشی نیز منتشر شد که از افزایش اعتبار به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان برای حدود ۱۱ میلیون نفر تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی خبر می‌داد. این گزارش افزایش ۵۰ درصدی را برای گروه یادشده مطرح کرد.
با این حال، چند ساعت بعد اطلاعیه رسمی وزارت کار، اعتبار مهرماه خانوارهای حمایتی را یک میلیون تومان اعلام کرد و معاون رفاه وزارتخانه نیز تأکید کرد هنوز مبلغ افزایش و تعداد مشمولان نهایی نشده است.
در نتیجه، تا زمانی که وزارت رفاه یا سازمان برنامه و بودجه رقم جدید را به‌طور رسمی ابلاغ نکنند، یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان را نمی‌توان مبلغ قطعی و عمومی کالابرگ مهرماه دانست.
این تفاوت میان گزارش‌های اولیه و اطلاعیه رسمی، اهمیت مراجعه به آخرین اطلاعیه وزارت کار را بیشتر می‌کند.
چرا دولت هنوز به عدد نهایی نرسیده است؟
مسئله اصلی هزینه طرح است.
هر ۱۰۰ هزار تومان افزایش اعتبار برای ده‌ها میلیون نفر، هزینه ماهانه بسیار بزرگی برای بودجه ایجاد می‌کند. اگر مثلاً ۴۰ میلیون نفر مشمول افزایش ۳۰۰ هزار تومانی شوند، فقط همین افزایش به حدود ۱۲ هزار میلیارد تومان در ماه منابع نیاز دارد.
اگر افزایش ۵۰۰ هزار تومان باشد، برای ۴۰ میلیون نفر هزینه ماهانه به حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان می‌رسد.
بنابراین تفاوت چندصد هزار تومانی در اعتبار، در مقیاس ملی به اختلاف چند هزار میلیارد تومانی در ماه تبدیل می‌شود. همین موضوع توضیح می‌دهد که چرا سازمان برنامه و بودجه باید قبل از اجرا منبعی پایدار و قابل تکرار پیدا کند.
دولت از کجا می‌خواهد منابع کالابرگ را تأمین کند؟
در جلسه ۲۹ شهریور با حضور مسعود پزشکیان و تیم اقتصادی دولت، کلیات طرح افزایش اعتبار تصویب شد و چند مسیر برای تأمین منابع مورد بررسی قرار گرفت.
مطالبات دولت از بخش گاز صنایع، صرفه‌جویی در مصرف سوخت، بازتنظیم یارانه دهک‌های پردرآمد و استفاده از برخی مطالبات خارجی دولت از گزینه‌هایی بودند که برای تأمین مالی طرح مطرح شدند.
نکته اصلی این است که دولت به‌دنبال منبعی است که فقط برای یک ماه قابل استفاده نباشد. افزایش کالابرگ زمانی اثر معیشتی واقعی خواهد داشت که خانوار بتواند روی تداوم آن حساب کند؛ وگرنه یک پرداخت مقطعی مشکل کاهش قدرت خرید را حل نمی‌کند.
آیا تعداد مشمولان از ۴۰ میلیون نفر بیشتر می‌شود؟
وزیر اقتصاد پیش‌تر جمعیتی حدود ۴۰ تا ۴۴ میلیون نفر را برای افزایش اعتبار مطرح کرده بود و گفته بود درآمد و برخی دارایی‌ها مانند ملک و خودرو در شناسایی جامعه هدف مورد توجه قرار گرفته است.
اما سخنان تازه معاون رفاه نشان می‌دهد حتی این جامعه هدف نیز هنوز کاملاً بسته نشده است.
اندایش گفته تلاش دولت بر این است که افراد بیشتری امکان استفاده از افزایش اعتبار را داشته باشند. بنابراین ممکن است تصمیم نهایی میان دو هدف در نوسان باشد: پرداخت مبلغ بیشتر به جمعیتی محدودتر یا پرداخت افزایش کمتر به تعداد بیشتری از خانوارها.
این دقیقاً همان جایی است که محدودیت منابع خود را نشان می‌دهد.
چرا افزایش کالابرگ اهمیت بیشتری پیدا کرده است؟
افزایش قیمت مواد غذایی باعث شده قدرت خرید اعتبار یک میلیون تومانی نسبت به زمان آغاز طرح کاهش پیدا کند.
اقلام مشمول طرح شامل برنج، روغن، ماکارونی، حبوبات، لبنیات، گوشت قرمز و سفید، خرما، قند و شکر و میوه و سبزیجات است.
با رشد قیمت این کالاها، حتی ثابت ماندن رقم اسمی کالابرگ به معنای کاهش ارزش واقعی آن است. به همین علت ایده افزایش اعتبار مطرح شد تا بخشی از افت قدرت خرید خانوارهای کم‌درآمد جبران شود.
گزارش‌های اخیر نیز نشان داده هزینه تأمین سبد کالابرگ نسبت به مقاطع قبلی رشد قابل توجهی داشته و همین مسئله فشار برای بازنگری مبلغ اعتبار را بیشتر کرده است.
افزایش کالابرگ از چه زمانی اجرا می‌شود؟
فعلاً تاریخ قطعی تازه‌ای اعلام نشده است.
طبق اظهارات معاون رفاه وزارت کار، مرحله افزایش اعتبار بعد از تصویب و ابلاغ منابع از سوی سازمان برنامه و بودجه آغاز خواهد شد. بنابراین هر تاریخ مشخصی که بدون ابلاغ رسمی مطرح شود، فعلاً قطعی نیست.
خانوارها در مهرماه باید فعلاً همان برنامه یک میلیون تومانی و زمان‌بندی رسمی براساس رقم آخر کد ملی را ملاک قرار دهند.
جمع‌بندی آخرین وضعیت نشان می‌دهد کلیات افزایش اعتبار کالابرگ تصویب شده، اما سه مؤلفه کلیدی هنوز نهایی نیست: مبلغ افزایش، تعداد مشمولان و منابع پایدار اجرای طرح. رقم حداقل ۳۰۰ هزار تومان و جمعیت ۴۰ تا ۴۴ میلیون نفری از گزینه‌های مطرح‌شده‌اند، اما تصمیم نهایی نیستند. تا زمان ابلاغ رسمی سازمان برنامه و وزارت رفاه، اعتبار قطعی مهرماه همان یک میلیون تومان برای هر نفر است و هر عدد بالاتر باید با اطلاعیه رسمی جدید تأیید شود.