دلار به ۱۸۷ هزار تومان عقب نشست؛ آیا سیگنال‌های دیپلماتیک بازار ارز را نزولی می‌کند؟

قیمت دلار آزاد روز دوشنبه ۲۹ تیر ۱۴۰۵، پس از چند روز حرکت در سطوح تاریخی، وارد فاز اصلاح شد. اسکناس آمریکایی معاملات را حوالی ۱۸۹ هزار تومان آغاز کرد و براساس برخی گزارش‌های پایان بازار، تا محدوده ۱۸۷ هزار تومان پایین آمد. تأیید دریافت پیشنهادهایی از سوی میانجی‌ها برای توقف درگیری‌ها، انتظارات افزایشی معامله‌گران را تعدیل کرد؛ بااین‌حال، وزارت امور خارجه هنوز آغاز رسمی دور جدید مذاکرات مستقیم میان تهران و واشنگتن را اعلام نکرده است.

کد خبر: ۲۳۸۰۸۷

سه‌شنبه - ۳۰ تير ۱۴۰۵

دلار آزاد در شروع معاملات دوشنبه حدود دو هزار تومان پایین‌تر از نرخ پایانی روز یکشنبه و در محدوده ۱۸۹ هزار تومان بازگشایی شد. فشار فروش در ادامه روز افزایش یافت و برخی منابع نرخ پایان معاملات را به‌صورت گرد‌شده ۱۸۷ هزار تومان اعلام کردند.

در یکی از به‌روزرسانی‌های پایان روز، نرخ دلار ۱۸۷ هزار و ۷۱۵ تومان ثبت شد که نسبت به روز قبل حدود ۲.۷۴ درصد کاهش داشت. منابع دیگری نیز بسته به ساعت ثبت قیمت و محل معامله، ارقامی میان حدود ۱۸۷ هزار و ۹۰۰ تا ۱۸۸ هزار و ۵۰۰ تومان گزارش کردند. بنابراین عدد ۱۸۷ هزار تومان را باید نرخ تقریبی پایان بازار دانست، نه یک قیمت واحد و قطعی در تمام معاملات.

این اختلاف چندصدتومانی یا حتی هزار‌تومانی میان منابع در بازار آزاد غیرعادی نیست. نرخ‌ها از معاملات نقدی تهران، بازارهای مرزی، کانال‌های غیررسمی و سامانه‌های جمع‌آوری قیمت به دست می‌آیند و ممکن است در یک ساعت مشخص، اعداد متفاوتی نمایش داده شوند.

دلار چرا از کانال ۱۹۰ هزار تومان عقب نشست؟

مهم‌ترین عامل روانی کاهش قیمت، انتشار خبر دریافت پیشنهادهایی از سوی کشورهای میانجی برای کاهش تنش و توقف درگیری‌ها بود. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، روز ۲۹ تیر تأیید کرد که ایران ایده‌ها و پیشنهادهایی از میانجی‌ها دریافت کرده است. او همچنین گفت دیپلماسی در کنار توان دفاعی و در جهت صیانت از منافع ملی دنبال می‌شود.

بازار ارز معمولاً پیش از مشخص‌شدن نتیجه قطعی تحولات سیاسی واکنش نشان می‌دهد. معامله‌گرانی که در نرخ‌های بالاتر دلار خریده‌اند، با مشاهده نخستین نشانه‌های کاهش تنش ممکن است برای حفظ سود خود فروشنده شوند. خریداران جدید نیز تا روشن‌شدن خبرها از ورود به بازار خودداری می‌کنند؛ ترکیبی که فشار تقاضا را کاهش می‌دهد.

شناسایی سود پس از رشد سریع روزهای قبل نیز در اصلاح قیمت نقش داشت. دلار طی روزهای منتهی به ۲۹ تیر تا نزدیکی ۱۹۴ و ۱۹۵ هزار تومان پیش رفته بود و برخورد به این محدوده، بخشی از دارندگان ارز را به فروش ترغیب کرد. گزارش‌های بازار پیش از شروع معاملات دوشنبه نیز از افزایش احتمال اصلاح پس از انتشار سیگنال‌های آتش‌بس و افت معاملات پشت‌خطی خبر می‌دادند.

آیا مذاکرات ایران و آمریکا از سر گرفته شده است؟

در برخی گزارش‌ها، سخنان بقایی به‌عنوان نشانه «احتمال ازسرگیری مذاکرات تهران و واشنگتن» تفسیر شده است؛ اما میان دریافت پیشنهادهای میانجی‌ها و آغاز رسمی مذاکرات تفاوت وجود دارد.

اظهارات تأییدشده سخنگوی وزارت امور خارجه درباره دریافت پیشنهادها و ایده‌هایی برای توقف درگیری و کاهش تنش بود. تا پایان روز ۲۹ تیر، زمان، مکان یا ترکیب هیئت‌های یک دور جدید مذاکره مستقیم به‌طور رسمی اعلام نشده بود. بقایی نیز در پاسخ به پرسشی درباره مذاکرات احتمالی گفت تمرکز فوری ایران بر دفاع از کشور قرار دارد.

بنابراین بازار فعلاً به «امکان فعال‌شدن مسیر دیپلماتیک» واکنش نشان داده است، نه به یک توافق قطعی یا حتی اعلام رسمی شروع مذاکرات. این تفاوت برای پیش‌بینی نرخ ارز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا شایعه یا پیشنهاد اولیه معمولاً اثر کوتاه‌تری از تعیین تاریخ مذاکره، توافق بر سر چارچوب گفت‌وگو یا اجرای یک آتش‌بس دارد.

آیا دلار به نیمه کانال ۱۸۰ هزار تومان می‌رسد؟

منظور از نیمه کانال ۱۸۰ هزار تومان معمولاً محدوده ۱۸۴ تا ۱۸۶ هزار تومان است. فاصله نرخ تقریبی ۱۸۷ هزار و ۷۰۰ تومانی با ۱۸۵ هزار تومان کمتر از دو درصد است؛ بنابراین از نظر دامنه نوسان، رسیدن دلار به این سطح امکان‌پذیر است.

برای ادامه کاهش، بازار باید حمایت‌های نزدیک ۱۸۷ و سپس ۱۸۵ هزار تومان را از دست بدهد. تقویت خبرهای دیپلماتیک، کاهش درگیری‌ها، افزایش عرضه ارز یا افت بیشتر تقاضای احتیاطی می‌تواند چنین مسیری را هموار کند.

در مقابل، اگر دلار در محدوده ۱۸۷ تا ۱۸۸ هزار تومان با افزایش خرید مواجه شود، ممکن است بازار دوباره به سمت مقاومت ۱۹۰ هزار تومان بازگردد. ارقام حمایت و مقاومت تضمین‌کننده رفتار آینده نیستند و صرفاً مناطقی هستند که احتمال افزایش خرید یا فروش در آنها بیشتر می‌شود.

چرا اخبار سیاسی چنین اثر سریعی بر دلار دارد؟

بخشی از تقاضای ارز در دوره‌های پرتنش، مربوط به واردات یا سفر نیست و ماهیت احتیاطی دارد. خانوارها، شرکت‌ها و معامله‌گران برای محافظت از دارایی خود در برابر تورم، اختلال تجاری یا تشدید تنش سیاسی به خرید ارز روی می‌آورند.

وقتی احتمال کاهش درگیری مطرح می‌شود، بخشی از این تقاضا از بازار خارج می‌شود. افرادی که منتظر خرید هستند، تصمیم خود را عقب می‌اندازند و کسانی که در قیمت پایین‌تر خریده‌اند، برای فروش و شناسایی سود اقدام می‌کنند. نتیجه می‌تواند کاهش چند هزار تومانی قیمت در یک جلسه معاملاتی باشد.

همین سازوکار در جهت معکوس نیز عمل می‌کند. انتشار خبر شکست میانجی‌گری، تشدید حملات یا بسته‌شدن مسیرهای دیپلماتیک می‌تواند تقاضای احتیاطی را به‌سرعت بازگرداند و نرخ ارز را حتی پیش از مشخص‌شدن آثار اقتصادی واقعی خبر بالا ببرد.

آیا کاهش دلار پایدار خواهد بود؟

کاهش ناشی از اخبار سیاسی زمانی پایدارتر می‌شود که به تغییر واقعی در متغیرهای اقتصادی منجر شود. کاهش تنش باید هزینه تجارت و انتقال پول را پایین بیاورد، دسترسی کشور به منابع ارزی را بیشتر کند یا امکان صادرات و بازگشت ارز را بهبود دهد.

در غیر این صورت، احتمال دارد اثر روانی خبر پس از چند روز تخلیه شود و بازار دوباره به عواملی مانند تورم، رشد نقدینگی، کسری بودجه، درآمد صادراتی و سیاست بانک مرکزی توجه کند.

تجربه معاملات هفته‌های اخیر نیز نشان می‌دهد دلار میان خبرهای متناقض سیاسی به‌سرعت تغییر جهت می‌دهد. برای نمونه، در روزهای قبل انتشار اخبار منفی درباره روند تفاهم‌ها و ادامه تنش، دلار را تا محدوده ۱۹۳ و ۱۹۴ هزار تومان بالا برده بود؛ اما نخستین سیگنال‌های میانجی‌گری بخشی از این رشد را پس گرفت.

نقش بانک مرکزی در افت قیمت دلار

عرضه بازارساز می‌تواند در کنار اخبار سیاسی، سرعت اصلاح قیمت را افزایش دهد. هنگامی که انتظارات افزایشی تضعیف می‌شود، بانک مرکزی با منابع کمتری قادر است تقاضا را پاسخ دهد و مانع تشکیل موج خرید شود.

بااین‌حال، نرخ رسمی و حواله‌ای همچنان فاصله محسوسی با بازار آزاد دارد. در روز ۲۹ تیر، نرخ حواله دلار در مرکز مبادله حدود ۱۵۰ هزار و ۶۸۸ تومان اعلام شد؛ درحالی‌که دلار آزاد نزدیک به ۱۸۸ هزار تومان معامله می‌شد. این شکاف، وجود ریسک سیاسی و محدودیت دسترسی به ارز در بازار آزاد را نشان می‌دهد.

کاهش پایدار فاصله نرخ‌ها به عرضه مستمر، دسترسی بهتر به منابع خارجی و اعتماد بیشتر فعالان اقتصادی نیاز دارد. مداخله کوتاه‌مدت می‌تواند نوسان را کنترل کند، اما بدون بهبود عوامل بنیادی لزوماً روند بلندمدت را تغییر نمی‌دهد.

پیش‌بینی قیمت دلار برای معاملات بعدی

در سناریوی نزولی، دریافت خبرهای معتبرتر از کاهش تنش یا آغاز یک فرایند رسمی دیپلماتیک می‌تواند دلار را به محدوده ۱۸۴ تا ۱۸۶ هزار تومان هدایت کند. در این حالت، تثبیت زیر ۱۸۵ هزار تومان احتمال ادامه اصلاح را تقویت خواهد کرد.

در سناریوی خنثی، نبود خبر قطعی باعث می‌شود دلار میان حدود ۱۸۶ تا ۱۹۰ هزار تومان نوسان کند. این سناریو زمانی محتمل‌تر است که پیشنهادهای میانجی‌ها ادامه داشته باشد، اما هیچ توافق یا اقدام عملی اعلام نشود.

در سناریوی افزایشی، تشدید درگیری‌ها یا شکست تلاش‌های میانجی‌گرانه می‌تواند دلار را دوباره بالای ۱۹۰ هزار تومان ببرد. عبور پایدار از محدوده ۱۹۳ تا ۱۹۵ هزار تومان نیز احتمال آزمایش مرز روانی ۲۰۰ هزار تومان را افزایش می‌دهد.

دلار ۱۸۷ هزار تومانی؛ اصلاح یا تغییر روند؟

افت چهار تا پنج هزار تومانی دلار از نرخ پایانی یکشنبه، نشانه کاهش هیجان خرید و واکنش سریع بازار به اخبار دیپلماتیک است. بااین‌حال، یک روز کاهش برای اعلام پایان روند صعودی کافی نیست.

تعیین مسیر بعدی بازار به کیفیت خبرها وابسته است. تأیید صرف دریافت پیشنهاد از میانجی‌ها می‌تواند اصلاحی کوتاه ایجاد کند، اما برای تغییر پایدار انتظارات، بازار به نشانه‌های عملی مانند توقف درگیری، تعیین چارچوب مذاکرات یا توافق قابل اجرا نیاز دارد.

در نتیجه، حرکت دلار به نیمه کانال ۱۸۰ هزار تومان در کوتاه‌مدت دور از انتظار نیست؛ اما بازگشت به کانال ۱۹۰ هزار تومان نیز همچنان یک سناریوی جدی است. در بازاری که به تیترهای سیاسی وابسته شده، خرید یا فروش براساس یک خبر تأییدنشده می‌تواند با ریسک بالایی همراه باشد.