ریزش قیمت برنج و حبوبات در بازار؛ لوبیا چیتی ۱۵۰ هزار تومان ارزان شد

بازار عمده‌فروشی مواد غذایی در روز شنبه ۲۷ تیر ۱۴۰۵ با افزایش عرضه برنج و حبوبات وارد مسیر کاهشی شده است. براساس اعلام رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی، قیمت لوبیا چیتی از کیلویی ۴۷۰ هزار تومان به حدود ۳۲۰ هزار تومان رسیده و برنج ایرانی نیز، بسته به نوع و کیفیت، بین ۲۹۰ تا ۴۵۰ هزار تومان عرضه می‌شود. بااین‌حال، این ارقام عمدتاً مربوط به بنکداری‌ها هستند و کاهش آنها ممکن است با تأخیر و پس از اضافه شدن هزینه بسته‌بندی و توزیع در فروشگاه‌ها دیده شود.

کد خبر: ۲۳۸۰۱۷

شنبه - ۲۷ تير ۱۴۰۵

رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی، دامنه قیمت برنج ایرانی را در بازار عمده‌فروشی بین ۲۹۰ تا ۴۵۰ هزار تومان برای هر کیلو اعلام کرده است. برنج پاکستانی نیز کیلویی ۱۸۰ تا ۲۶۰ هزار تومان و برنج هندی بین ۲۳۰ تا ۲۶۵ هزار تومان قیمت دارد. تفاوت گسترده نرخ‌ها به رقم برنج، محل تولید، درصد شکستگی، عطر، کیفیت پخت و شیوه بسته‌بندی مربوط می‌شود.

نوع کالا

قیمت اعلام‌شده در عمده‌فروشی

برنج ایرانی

کیلویی ۲۹۰ تا ۴۵۰ هزار تومان

برنج پاکستانی

کیلویی ۱۸۰ تا ۲۶۰ هزار تومان

برنج هندی

کیلویی ۲۳۰ تا ۲۶۵ هزار تومان

لوبیا چیتی

حدود کیلویی ۳۲۰ هزار تومان

لوبیا قرمز وارداتی

حدود کیلویی ۱۹۰ هزار تومان

فهرست‌های روز بازار نیز نشان می‌دهند برنج گرده و برخی ارقام پرمحصول ایرانی در محدوده ۲۹۵ تا ۳۰۵ هزار تومان عرضه شده‌اند، درحالی‌که نرخ بعضی برنج‌های هاشمی و کشت دوم به ۳۹۰ هزار تومان یا بیشتر می‌رسد. در بازار بسته‌بندی و خرده‌فروشی، نمونه‌های ممتاز هاشمی حتی بالاتر از دامنه اعلام‌شده بنکداران قیمت‌گذاری شده‌اند؛ موضوعی که تفاوت نرخ عمده و مصرف‌کننده را نشان می‌دهد.

لوبیا چیتی چند درصد ارزان شد؟

طبق اظهارات کنگری، قیمت عمده لوبیا چیتی از ۴۷۰ هزار تومان به حدود ۳۲۰ هزار تومان کاهش یافته است. این تغییر معادل افت تقریباً ۳۲ درصدی است؛ یعنی هر کیلو لوبیا چیتی نزدیک به ۱۵۰ هزار تومان ارزان‌تر از نرخ قبلی عرضه می‌شود.

داده‌های روزانه یکی از مراکز عمده‌فروشی نیز قیمت لوبیا چیتی خمین را برای خرید نقدی حدود ۳۲۰ هزار تومان، نمونه‌های شیراز و اراک را حدود ۳۰۰ هزار تومان و نوع دستچین ممتاز را تا ۳۶۰ هزار تومان ثبت کرده است. بنابراین نرخ ۳۲۰ هزار تومانی با بخشی از معاملات عمده بازار همخوانی دارد، اما همه انواع لوبیا چیتی با یک قیمت فروخته نمی‌شوند.

در خرده‌فروشی، دامنه قیمت همچنان وسیع‌تر است. نمونه‌های فله یا عرضه مستقیم با نرخ حدود ۳۰۴ تا ۳۴۰ هزار تومان نیز دیده می‌شوند، اما برخی محصولات بسته‌بندی‌شده و دستچین بین ۴۵۰ تا بیش از ۵۵۰ هزار تومان قیمت دارند. به همین دلیل، مصرف‌کننده ممکن است کاهش ۳۲ درصدی عمده‌فروشی را فوراً روی قفسه همه فروشگاه‌ها مشاهده نکند.

چرا قیمت حبوبات پایین آمد؟

افزایش واردات در ماه‌های گذشته، ورود محصول تازه داخلی و رقابت فروشندگان برای تخلیه موجودی، سه عامل اصلی کاهش قیمت حبوبات معرفی شده‌اند. اتحادیه بنکداران پیش‌تر نیز از روند نزولی هفت تا هشت درصدی قیمت عدس، نخود و انواع لوبیا در پی افزایش عرضه خبر داده بود.

در گزارش اولیه گفته شده است به‌دلیل گرما امکان نگهداری لوبیا چیتی وجود ندارد و محصول باید پیوسته وارد بازار شود. این عبارت نیازمند توضیح است؛ حبوبات خشک اصولاً قابلیت نگهداری دارند، اما گرمای بالا، رطوبت نامناسب، آفات انباری و هزینه نگهداری می‌تواند ریسک افت کیفیت و ضایعات را افزایش دهد. بنابراین معنای دقیق‌تر این است که برخی بنکداران برای جلوگیری از هزینه و آسیب احتمالی، سرعت عرضه موجودی خود را بیشتر کرده‌اند، نه اینکه نگهداری حبوبات در تابستان مطلقاً غیرممکن باشد.

لوبیا قرمز پایین‌تر از قیمت تمام‌شده فروخته می‌شود؟

رئیس اتحادیه بنکداران گفته است قیمت تمام‌شده لوبیا قرمز وارداتی حدود ۲۴۰ هزار تومان بوده، اما وفور کالا و رقابت باعث شده محصول با نرخ نزدیک به ۱۹۰ هزار تومان عرضه شود. بر این اساس، قیمت فروش حدود ۵۰ هزار تومان یا نزدیک به ۲۱ درصد پایین‌تر از رقم اعلامی هزینه تمام‌شده است.

قیمت‌های بازار آنلاین نیز نمونه‌هایی از لوبیا قرمز را در محدوده ۱۸۰ تا ۲۴۰ هزار تومان نشان می‌دهد. بااین‌حال، فروش مستمر کالا پایین‌تر از هزینه واردات معمولاً پایدار نیست و می‌تواند ناشی از تخلیه موجودی، نیاز فروشنده به نقدینگی، تفاوت کیفیت، تغییر نرخ ارز یا عرضه محموله‌هایی باشد که در زمان‌های متفاوت وارد شده‌اند.

اگر این فاصله برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، انگیزه واردکننده برای ثبت سفارش محموله تازه کاهش می‌یابد. در نتیجه، افت فعلی ممکن است برای مصرف‌کننده مطلوب باشد، اما سیاست‌گذار باید مراقب باشد کاهش شدید قیمت عمده به توقف واردات و کمبود در ماه‌های بعد منجر نشود.

چرا برنج پاکستانی از برنج هندی ارزان‌تر شد؟

در شرایط معمول، قیمت برنج هندی و پاکستانی به نرخ ارز، قیمت خرید خارجی، کیفیت محصول و هزینه حمل وابسته است. این بار اتحادیه بنکداران ورود برنج پاکستانی بیش از نیاز بازار را علت اصلی قرار گرفتن قیمت بعضی انواع آن در محدوده پایین‌تر از برنج هندی دانسته است.

رصد قیمت‌های خرده‌فروشی در هفته‌های گذشته نشان می‌دهد کیسه‌های ۱۰ کیلویی برنج پاکستانی، بسته به برند و کیفیت، با قیمت‌هایی بین حدود سه میلیون و ۲۵۰ هزار تا چهار میلیون تومان عرضه می‌شدند؛ یعنی نرخ کیلویی مصرف‌کننده در بسیاری از برندها از دامنه ۱۸۰ تا ۲۶۰ هزار تومانی بنکداری بیشتر بوده است.

بنابراین نرخ‌های جدید اتحادیه را نباید مستقیماً با قیمت یک کیسه برنددار در فروشگاه مقایسه کرد. هزینه بسته‌بندی، حمل، سود شبکه توزیع و مالیات می‌تواند فاصله قابل‌توجهی میان قیمت بنکداری و خرده‌فروشی ایجاد کند.

فصل برداشت چگونه بازار برنج را تغییر می‌دهد؟

وزارت جهاد کشاورزی نیاز سالانه کشور به برنج را حدود سه میلیون و ۵۰۰ هزار تن اعلام کرده که نزدیک به دو میلیون تن آن از تولید داخلی و حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تن از واردات تأمین می‌شود. این ترکیب نشان می‌دهد بازار برنج هم‌زمان به محصول داخلی و وارداتی وابسته است.

ورود محصول تازه در فصل برداشت معمولاً فشار فروش بر ذخایر سال قبل را افزایش می‌دهد. عمده‌فروشانی که نگران کاهش بیشتر قیمت هستند، بخشی از موجودی را زودتر روانه بازار می‌کنند و شالیکاران نیز برای تأمین نقدینگی محصول تازه را عرضه می‌کنند. این دو جریان می‌تواند در کوتاه‌مدت قیمت را کاهش دهد.

بااین‌حال، همه برنج‌های ایرانی به یک میزان ارزان نمی‌شوند. ارقام پرمحصول و اقتصادی معمولاً واکنش سریع‌تری به افزایش عرضه دارند، درحالی‌که برنج‌های ممتاز هاشمی، طارم و کشت دوم به دلیل تقاضای خاص و تولید محدودتر ممکن است افت کمتری تجربه کنند.

آیا کاهش عمده‌فروشی به سفره مردم می‌رسد؟

انتقال کاهش قیمت به مصرف‌کننده به سرعت گردش موجودی فروشگاه‌ها بستگی دارد. واحدی که برنج یا حبوبات را پیش‌تر با نرخ بالا خریداری کرده، ممکن است تا فروش موجودی قبلی قیمت خود را کاهش ندهد. فروشگاه‌های بزرگ و عرضه‌کنندگان مستقیم معمولاً سریع‌تر قیمت‌های تازه را اعمال می‌کنند، اما در محصولات بسته‌بندی‌شده این فرآیند ممکن است طولانی‌تر باشد.

قیمت مصرف‌کننده همچنین شامل هزینه پاک‌کردن، بوجاری، سورت، بسته‌بندی، انبار، حمل‌ونقل و سود عمده‌فروش و خرده‌فروش است. برای مثال، لوبیا چیتی ۳۲۰ هزار تومانی در عمده‌فروشی ممکن است پس از بسته‌بندی و توزیع با قیمتی به‌مراتب بالاتر عرضه شود. داده‌های بازار در روز ۲۷ تیر نیز چنین فاصله‌ای را تأیید می‌کنند.

ازاین‌رو، اعلام کاهش قیمت بهتر است همراه با ذکر سطح بازار باشد. تعبیر دقیق این خبر آن است که قیمت برخی برنج‌ها و حبوبات در بازار عمده‌فروشی کاهش یافته است؛ نه اینکه تمام برندها و فروشگاه‌های کشور هم‌زمان نرخ‌های خود را پایین آورده‌اند.

ذخایر ۴۰ روزه در برابر محدودیت دریایی کافی است؟

کنگری گفته است حجم ذخایر و کالاهای واردشده به اندازه‌ای است که حتی در صورت اختلال در واردات، بازار حداقل تا ۴۰ روز با کمبود برنج و حبوبات مواجه نخواهد شد. این رقم ارزیابی اتحادیه بنکداران است و جزئیات تفکیکی موجودی انبارها یا مصرف روزانه در گزارش منتشر نشده است.

گزارش‌های رسمی استانی نیز از وجود ذخایر قابل‌توجه برنج، روغن، شکر و نهاده‌های دامی خبر داده‌اند، اما این اطلاعات به‌تنهایی برای تأیید رقم ۴۰ روز در سطح ملی کافی نیست. میزان واقعی تاب‌آوری بازار به محل نگهداری ذخایر، امکان حمل داخلی، ترکیب کالاها و تداوم فعالیت بنادر و شبکه توزیع بستگی دارد.

در مورد «محاصره دریایی»، منابع بین‌المللی از ازسرگیری اجرای محدودیت دریایی آمریکا علیه بنادر ایران و تشدید درگیری‌ها در تیر ۱۴۰۵ گزارش داده‌اند. بااین‌حال، اثر واقعی آن بر ورود مواد غذایی به نوع محموله، مسیر حمل، مجوزها و امکان استفاده از مسیرهای زمینی و دریای خزر وابسته است؛ بنابراین نمی‌توان فقط با استناد به موجودی فعلی نتیجه گرفت که محدودیت طولانی‌مدت هیچ اثری بر قیمت و عرضه نخواهد داشت.

روغن و کالاهای اساسی کمبود ندارند؟

رئیس اتحادیه بنکداران گفته است روغن خانوار، صنف و صنعت بدون محدودیت در بازار موجود است و نرخ‌های مصوب رعایت می‌شود. پیش‌تر نیز اتحادیه از عرضه روغن در اوزان مختلف و نبود کمبود محسوس خبر داده بود.

بااین‌حال، «وجود کالا» با «ثبات بلندمدت قیمت» یکسان نیست. قیمت روغن و سایر کالاهای واردات‌محور به نرخ ارز، هزینه حمل، تأمین مواد اولیه و سیاست‌های یارانه‌ای وابسته است. اگر اختلال‌های تجاری طولانی شود، موجودی انبارها فقط فرصت بیشتری برای مدیریت بازار ایجاد می‌کند و جایگزین تأمین مستمر نخواهد بود.

کالابرگ چه اثری بر بازار داشت؟

کنگری اجرای کالابرگ الکترونیکی را عامل ایجاد رونق نسبی در بازاری دانسته که در مجموع با رکود تقاضا مواجه است. کالابرگ می‌تواند قدرت خرید بخشی از خانوارها را برای کالاهای اساسی افزایش دهد و به گردش سریع‌تر موجودی فروشندگان کمک کند.

اما در بازاری که عرضه بیشتر از تقاضای نقدی است، افزایش تقاضا از مسیر کالابرگ ممکن است بخشی از افت قیمت را متوقف کند. اثر نهایی این طرح به ارزش اعتبار، تعداد مشمولان، فهرست کالاها و نحوه تسویه با فروشگاه‌ها وابسته خواهد بود.

چشم‌انداز قیمت برنج و حبوبات

در سناریوی کاهشی، ادامه برداشت داخلی، عرضه ذخایر قبلی و واردات مازاد می‌تواند قیمت برنج پاکستانی و بعضی حبوبات را پایین‌تر نگه دارد. برنج‌های پرمحصول ایرانی نیز احتمالاً بیش از ارقام ممتاز تحت فشار فروش قرار خواهند گرفت.

در سناریوی افزایشی، اختلال در واردات، رشد نرخ ارز، افزایش هزینه حمل یا کاهش انگیزه واردکنندگان پس از فروش زیان‌ده می‌تواند روند بازار را معکوس کند. کاهش امروز، به‌خصوص در لوبیا قرمز وارداتی، زمانی پایدار خواهد بود که محموله‌های جدید نیز با هزینه‌ای متناسب وارد بازار شوند.

جمع‌بندی معاملات ۲۷ تیر نشان می‌دهد قیمت‌ها در سطح بنکداری واقعاً کاهش یافته‌اند: لوبیا چیتی حدود ۳۲ درصد ارزان شده، برنج ایرانی از محدوده ۲۹۰ هزار تومان آغاز می‌شود و وفور برنج پاکستانی فشار کاهشی بر قیمت آن وارد کرده است. بااین‌حال، مصرف‌کننده برای مشاهده اثر کامل این روند باید منتظر گردش موجودی‌های قبلی و تعدیل قیمت در شبکه خرده‌فروشی بماند.