ارزش سهام عدالت امروز چقدر است؟

ارزش روز سهام عدالت ۵۳۲ هزار تومانی به حدود ۱۱ میلیون تومان رسیده است، اما نزدیک به ۴۹ میلیون مشمول این طرح همچنان نمی‌توانند دارایی خود را مانند یک سهم عادی در بورس بفروشند. تازه‌ترین وعده دولت، آغاز آزادسازی سهام عدالت در تابستان ۱۴۰۵ است؛ وعده‌ای که اجرای آن به طراحی یک سازوکار تدریجی، تعیین تکلیف شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی و جلوگیری از تشکیل موج فروش در بازار سرمایه وابسته خواهد بود.

کد خبر: ۲۳۷۹۷۲

پنجشنبه - ۲۵ تير ۱۴۰۵

براساس آخرین محاسبات منتشرشده، ارزش سبد سهام عدالت ۵۳۲ هزار تومانی در محدوده ۱۱ میلیون تومان قرار گرفته است. این عدد با توجه به تغییر قیمت سهام شرکت‌های موجود در سبد عدالت، هر روز همراه با نوسانات بورس افزایش یا کاهش پیدا می‌کند و نباید آن را مبلغ قطعی قابل برداشت دانست.

در واقع، رقم ۱۱ میلیون تومان بیانگر ارزش تقریبی دارایی‌های بورسی موجود در سبد سهام عدالت است؛ نه پولی که سهامدار اکنون بتواند فوراً از حساب خود خارج کند. تا زمانی که امکان فروش دوباره فعال نشود، منفعت نقدی مشمولان عمدتاً به سودهای دوره‌ای شرکت‌های سرمایه‌پذیر محدود خواهد بود. ایسنا نیز در گزارش روز پنجشنبه ۲۵ تیر ۱۴۰۵، ضمن اعلام ارزش حدود ۱۱ میلیون تومانی سبد ۵۳۲ هزار تومانی، تأکید کرده که امکان خریدوفروش این دارایی همچنان بسته است.

ارزش اعلام‌شده برای همه مشمولان یکسان نیست. مبلغ اولیه برگه سهام، روش مدیریت مستقیم یا غیرمستقیم، وضعیت شرکت‌های موجود در پرتفوی، افزایش سرمایه‌ها و برخی تفاوت‌های ثبتی می‌تواند ارزش نهایی دارایی هر فرد را تغییر دهد. بنابراین رقم دقیق باید از طریق درگاه‌های رسمی سهام عدالت و شرکت سپرده‌گذاری مرکزی استعلام شود.

آیا فروش سهام عدالت آزاد شده است؟

تا زمان تنظیم این گزارش، خریدوفروش عمومی و بدون محدودیت سهام عدالت برای دارندگان روش مستقیم یا غیرمستقیم فعال نشده است. همچنین جزئیات نهایی درباره درصد قابل فروش، زمان آغاز ثبت سفارش، سقف معاملات روزانه و نحوه پرداخت پول به سهامداران به‌صورت عمومی اعلام نشده است.

علی مدنی‌زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، پیش‌تر گفته بود دولت به راه‌حلی برای آزادسازی مدیریت‌شده سهام عدالت دست یافته است؛ راه‌حلی که قرار است امکان دسترسی مردم به بخشی از دارایی‌شان را فراهم کند، بدون آنکه فروش گسترده سهام موجب افت شدید شاخص‌ها یا ایجاد شوک در بورس شود. او سپس اعلام کرد که نحوه آزادسازی باید از سوی سازمان بورس نهایی و اطلاع‌رسانی شود.

تازه‌ترین وعده مطرح‌شده از سوی وزیر اقتصاد، آغاز این فرآیند در تابستان ۱۴۰۵ است. بااین‌حال، وعده آغاز آزادسازی با فراهم شدن امکان قطعی فروش تفاوت دارد. سهامداران باید منتظر مصوبه اجرایی، اطلاعیه رسمی سازمان بورس و فعال شدن خدمات فروش در سامانه‌های مجاز بمانند و به پیام‌ها یا لینک‌های غیررسمی اعتماد نکنند.

چرا قفل سهام عدالت هنوز باز نشده است؟

مهم‌ترین مانع، ابعاد بسیار بزرگ این طرح است. حدود ۴۹ میلیون نفر مشمول سهام عدالت هستند. حتی اگر درصد محدودی از این جمعیت در روزهای نخست آزادسازی تصمیم به فروش بگیرند، سفارش‌های فروش سنگینی روی سهام شرکت‌های بزرگ بورسی و شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی شکل خواهد گرفت. سابقه و جمعیت مشمولان این طرح نیز نشان می‌دهد سهام عدالت یکی از گسترده‌ترین برنامه‌های مالکیت عمومی دارایی در ایران است.

مهدی طغیانی، نایب‌رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس، آزادسازی را اقدامی ضروری و مثبت دانسته، اما تأکید کرده است که اجرای یکباره آن می‌تواند بازار سرمایه را تحت تأثیر قرار دهد. از دید او، فروش باید تدریجی، برنامه‌ریزی‌شده و متناسب با ظرفیت نقدشوندگی بورس انجام شود. در صورت مدیریت صحیح، منابع سهام عدالت می‌تواند علاوه بر کمک به خانوارها، به توسعه سرمایه‌گذاری و رونق اقتصادی نیز منجر شود.

نگرانی سیاست‌گذاران این است که آزادسازی ناگهانی، عرضه را در شرایطی افزایش دهد که تقاضای کافی برای جذب آن وجود ندارد. در چنین وضعیتی قیمت سهام شرکت‌های سرمایه‌پذیر کاهش می‌یابد و نه‌تنها سایر فعالان بورس، بلکه خود دارندگان سهام عدالت نیز ممکن است دارایی‌شان را با قیمت پایین‌تری بفروشند.

تفاوت آزادسازی مستقیم و غیرمستقیم چیست؟

در سال ۱۳۹۹ به مشمولان فرصت داده شد یکی از دو روش مدیریت مستقیم یا غیرمستقیم را انتخاب کنند. در روش مستقیم، سهام شرکت‌های سرمایه‌پذیر به نام خود فرد ثبت شد. در روش غیرمستقیم، دارایی افراد از طریق شرکت سرمایه‌گذاری سهام عدالت استان محل سکونت مدیریت می‌شود. کسانی که روش خاصی انتخاب نکردند، در گروه سهامداران غیرمستقیم قرار گرفتند.

آزادسازی دارندگان روش مستقیم از نظر فنی به فروش تدریجی سهام شرکت‌های موجود در سبد آنها مربوط می‌شود. اما در روش غیرمستقیم، وضعیت شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی، برگزاری مجامع، انتخاب مدیران، بازگشایی نمادها و شفافیت صورت‌های مالی اهمیت بیشتری دارد.

وزیر اقتصاد نیز به آغاز اقدامات لازم برای برگزاری مجامع شرکت‌های استانی اشاره کرده است. این موضوع نشان می‌دهد تعیین تکلیف بخش غیرمستقیم فقط به صدور مجوز فروش وابسته نیست و مشکلات مدیریتی و حقوقی شرکت‌های استانی نیز باید برطرف شود.

آیا سهام عدالت در سال ۱۳۹۹ آزاد نشده بود؟

در سال ۱۳۹۹ فرمان آزادسازی صادر شد و بخشی از سهامداران روش مستقیم توانستند درخواست فروش درصدی از سبد خود را ثبت کنند. مقررات آن دوره ابتدا امکان فروش ۳۰ درصد و سپس مرحله دیگری از فروش محدود را پیش‌بینی کرده بود. بنابراین نمی‌توان گفت هیچ مرحله‌ای از آزادسازی اجرا نشد؛ اما این فرآیند محدود، ناپایدار و با مشکلات اجرایی متعدد همراه بود و در نهایت به یک بازار دائمی و عادی برای سهام عدالت تبدیل نشد.

تجربه همان دوره یکی از دلایل احتیاط فعلی است. ثبت سفارش‌های انبوه، تأخیر در فروش برخی سبدها، نامشخص بودن قیمت اجرای سفارش و فشار بر نمادهای بزرگ نشان داد که استفاده از سازوکار فروش عادی برای میلیون‌ها دارنده سهام، بدون وجود بازارگردانی و برنامه مدیریت عرضه، می‌تواند مشکل‌ساز باشد.

آزادسازی تدریجی چگونه می‌تواند انجام شود؟

یکی از سناریوهای محتمل، اجازه فروش درصد محدودی از دارایی در هر مرحله است. در این روش، به‌جای آنکه تمام سهامداران بتوانند کل سبد خود را بفروشند، سقف مشخصی برای فروش تعیین می‌شود و اجرای سفارش‌ها متناسب با شرایط بازار ادامه پیدا می‌کند.

سناریوی دیگر می‌تواند شامل فروش بلوکی، استفاده از صندوق‌های سرمایه‌گذاری، بازارگردانی یا فراهم شدن امکان استفاده اعتباری و وثیقه‌گذاری دارایی باشد. هدف مشترک این ابزارها، ایجاد دسترسی مالی برای سهامدار بدون عرضه ناگهانی حجم بزرگی از سهام در بازار خرد است. بااین‌حال، تا انتشار مصوبه نهایی نمی‌توان هیچ‌یک از این گزینه‌ها را روش قطعی دولت دانست.

شفافیت نیز نقش تعیین‌کننده‌ای خواهد داشت. سهامداران باید پیش از ثبت درخواست بدانند چه میزان از دارایی فروخته می‌شود، سفارش در چه بازه‌ای اجرا خواهد شد، کارمزدها چقدر است و وجه حاصل چه زمانی به حساب آنها واریز می‌شود.

آزادسازی سهام عدالت چه اثری بر خانوارها دارد؟

با توجه به کاهش قدرت خرید، امکان استفاده از بخشی از سهام عدالت برای بسیاری از خانوارها اهمیت معیشتی دارد. دارایی ۱۱ میلیون تومانی ممکن است برای تأمین بخشی از هزینه‌های ضروری، درمان، آموزش یا بازپرداخت بدهی مورد استفاده قرار گیرد. از این منظر، فروش‌ناپذیر بودن دارایی احساس مالکیت واقعی سهامداران را کاهش می‌دهد.

در مقابل، آزادسازی بدون آموزش مالی ممکن است باعث شود بخشی از مردم تمام دارایی بلندمدت خود را در قیمت‌های نامناسب بفروشند. سهام عدالت مجموعه‌ای از سهام شرکت‌های بزرگ اقتصادی است و ارزش آن می‌تواند همراه با تورم، سودآوری شرکت‌ها و شرایط بورس تغییر کند. به همین دلیل، آزادسازی باید حق انتخاب ایجاد کند، نه اینکه سهامداران را به فروش فوری تشویق کند.

سهامداران عدالت فعلاً چه کار کنند؟

سهامداران برای فعال شدن فروش به پرداخت وجه، ثبت‌نام در سایت‌های ناشناس یا ارائه رمز بانکی نیاز ندارند. اطلاعیه‌های معتبر باید از سوی وزارت اقتصاد، سازمان بورس، شرکت سپرده‌گذاری مرکزی یا سامانه‌های رسمی منتشر شود.

جمع‌بندی آخرین خبرها این است که ارزش سهام عدالت ۵۳۲ هزار تومانی به حدود ۱۱ میلیون تومان رسیده و دولت وعده آغاز آزادسازی در تابستان ۱۴۰۵ را داده است، اما هنوز امکان فروش عمومی فعال نشده است. موفقیت این برنامه به اجرای تدریجی، تعیین تکلیف شرکت‌های استانی، ایجاد تقاضای کافی و انتشار جزئیات شفاف بستگی دارد. تا آن زمان، ارزش نمایش‌داده‌شده سهام عدالت یک دارایی بورسی غیرنقدشونده است و نباید آن را معادل وجه نقد آماده برداشت تلقی کرد.