قیمت تخم‌مرغ درِ مرغداری چقدر شد؟

قیمت هر کیلو تخم‌مرغ درِ مرغداری پس از دو ماه زیان سنگین تولیدکنندگان به حدود ۲۰۰ هزار تومان رسیده است. کاهش موقت تولید بر اثر تولک‌بری شمار زیادی از گله‌های مرغ تخم‌گذار، مهم‌ترین عامل بهبود قیمت عنوان می‌شود؛ اما بازگشت این گله‌ها به چرخه تولید طی ۴۵ روز آینده و احتمال افزایش تولید ماهانه از ۹۰ هزار به ۱۵۰ هزار تن، خطر شکل‌گیری دوباره مازاد عرضه و افت قیمت تخم‌مرغ را افزایش داده است.

کد خبر: ۲۳۷۹۷۰

پنجشنبه - ۲۵ تير ۱۴۰۵

حمیدرضا کاشانی، رئیس هیئت‌مدیره اتحادیه مرکزی مرغداران میهن، اعلام کرده است که قیمت هر کیلو تخم‌مرغ از ابتدای هفته به حدود ۲۰۰ هزار تومان درِ واحد تولیدی رسیده است. این در حالی است که اتحادیه، قیمت پیشنهادی متناسب با شرایط تولید را ۲۶۰ هزار تومان برای هر کیلو اعلام کرده است. بنابراین نرخ فعلی همچنان ۶۰ هزار تومان، معادل حدود ۲۳ درصد، پایین‌تر از قیمت پیشنهادی تشکل تولیدکنندگان قرار دارد.

داده‌های بازار عمده‌فروشی نیز محدوده‌ای نزدیک به اظهارات اتحادیه را نشان می‌دهد. در ۲۵ تیر ۱۴۰۵، قیمت تخم‌مرغ در برخی استان‌ها بین حدود ۲۱۶ تا ۲۲۵ هزار تومان برای هر کیلو ثبت شده و یک سامانه معاملات عمده نیز نرخ ۲۲۰ هزار تومانی را برای روز قبل اعلام کرده است. تفاوت این ارقام با نرخ ۲۰۰ هزار تومانی می‌تواند ناشی از استان تولیدکننده، وزن و درجه‌بندی تخم‌مرغ، هزینه حمل و شرایط معامله باشد.

این قیمت، نرخ درِ مرغداری یا بازار عمده است و با قیمت مصرف‌کننده تفاوت دارد. هزینه شانه، بسته‌بندی، سورت، حمل‌ونقل، ضایعات، مالیات و حاشیه سود شبکه توزیع در مسیر رسیدن محصول به فروشگاه به آن اضافه می‌شود؛ بنابراین نمی‌توان نرخ کیلویی درِ واحد تولیدی را مستقیماً به قیمت یک شانه ۳۰ عددی تبدیل کرد.

تولک‌بری چیست و چرا قیمت تخم‌مرغ را بالا برد؟

تولک‌بری دوره‌ای است که فعالیت تولیدمثلی مرغ تخم‌گذار متوقف یا به‌شدت کاهش پیدا می‌کند، پرهای قدیمی می‌ریزد و پرهای جدید جایگزین می‌شود. در مرغداری صنعتی، این فرآیند گاهی به‌صورت مدیریت‌شده انجام می‌شود تا گله پس از یک دوره استراحت وارد چرخه دوم تولید شود و عمر اقتصادی آن افزایش پیدا کند. در این دوره، عرضه تخم‌مرغ گله برای چند هفته متوقف می‌شود. منابع پژوهشی وزارت کشاورزی آمریکا نیز تولک را دوره توقف تخم‌گذاری و استراحت دستگاه تولیدمثل پیش از آغاز دوره دوم تولید توصیف می‌کنند.

به گفته کاشانی، مرغداران در دو ماه گذشته به‌دلیل زیان سنگین، تعداد زیادی از گله‌ها را وارد دوره تولک کرده‌اند. توقف هم‌زمان تولید در این واحدها، مقدار تخم‌مرغ عرضه‌شده به بازار را کاهش داده و موجب شده قیمت از کف‌های قبلی فاصله بگیرد. او پیش‌بینی کرده است که این گله‌ها طی حدود ۴۵ روز آینده دوباره به فرآیند تولید بازگردند.

نرخ تخم‌مرغ در هفته‌های اخیر نوسان شدیدی داشته است. در هشتم تیر، قیمت هر کیلو تخم‌مرغ درِ مرغداری فقط ۱۱۰ هزار تومان اعلام شده بود؛ در یازدهم تیر برخی گزارش‌ها نرخ ۱۴۰ هزار تومان را ثبت کردند و اکنون اتحادیه از رسیدن قیمت به ۲۰۰ هزار تومان خبر می‌دهد. این تغییر سریع نشان می‌دهد کاهش عرضه ناشی از توقف تولید، اثر قابل‌توجهی بر بازار گذاشته است.

آیا مرغداران تخم‌گذار از زیان خارج شده‌اند؟

رئیس هیئت‌مدیره اتحادیه مرغداران میهن گفته است که با رسیدن قیمت به ۲۰۰ هزار تومان، تولیدکننده از زیان خارج شده؛ اما هم‌زمان نرخ پیشنهادی اتحادیه را ۲۶۰ هزار تومان اعلام کرده و تأکید داشته که قیمت بازار همچنان با نرخ تمام‌شده اختلاف دارد. این دو گزاره در ظاهر با یکدیگر ناسازگارند و به توضیح بیشتری نیاز دارند.

احتمالاً منظور از خروج از زیان، کاهش زیان نقدی یا پوشش بخشی از هزینه‌های جاری در برخی واحدهاست، نه رسیدن همه مرغداران به سود اقتصادی کامل. هزینه تولید در واحدهای مختلف یکسان نیست و به قیمت نهاده، بهره‌وری گله، سن مرغ، تلفات، هزینه انرژی، دستمزد و بدهی بانکی بستگی دارد. واحدی با بهره‌وری بالاتر ممکن است در نرخ ۲۰۰ هزار تومان به نقطه سربه‌سر نزدیک شود، در حالی که واحد دیگری همچنان زیان‌ده باشد.

کاشانی میزان زیان انباشته صنعت مرغ تخم‌گذار پس از آزادسازی نرخ ارز را حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان اعلام کرده است. این رقم یک برآورد صنفی است و جزئیات محاسباتی آن، مانند دوره زمانی، تعداد واحدهای بررسی‌شده و اقلام هزینه، به‌طور عمومی منتشر نشده است؛ بنابراین برای ارزیابی دقیق به انتشار گزارش مالی و کارشناسی نیاز دارد.

تولید تخم‌مرغ در تیر به ۹۰ هزار تن کاهش یافت

اتحادیه مرغداران میهن میزان تولید تخم‌مرغ در تیرماه را حدود ۹۰ هزار تن اعلام کرده است. براساس پیش‌بینی این اتحادیه، با پایان دوره تولک و بازگشت گله‌ها، تولید در مرداد و شهریور می‌تواند به ماهانه ۱۵۰ هزار تن برسد؛ یعنی افزایشی نزدیک به ۶۷ درصد نسبت به تولید تیرماه.

این افزایش می‌تواند تعادل بازار را دوباره تغییر دهد. اتحادیه در اردیبهشت‌ماه تولید حدود ۱۰۳ هزار تن را پیش‌بینی کرده بود و گفته بود از این مقدار، ۱۲ تا ۱۳ هزار تن بیش از نیاز داخلی است. از این داده می‌توان استنباط کرد که مصرف و جذب عادی بازار داخلی در آن مقطع حدود ۹۰ هزار تن در ماه بوده است. بنابراین، تولید احتمالی ۱۵۰ هزار تنی مرداد و شهریور بدون توسعه صادرات، مصرف صنعتی یا ذخیره‌سازی می‌تواند مازاد بزرگی ایجاد کند. این یک برآورد تحلیلی بر پایه ارقام صنفی است و مقدار واقعی به تقاضای بازار و صادرات بستگی خواهد داشت.

خطر بازگشت مازاد عرضه تخم‌مرغ

بازگشت گله‌های تولک‌رفته از یک طرف ظرفیت تولید را افزایش می‌دهد و از طرف دیگر ممکن است کیفیت و راندمان گله‌ها را در دوره دوم بهبود دهد. این اتفاق برای استمرار تولید مثبت است، اما اگر عرضه سریع‌تر از تقاضا رشد کند، قیمت بار دیگر تحت فشار قرار می‌گیرد.

سناریوی نخست این است که گله‌ها به‌تدریج وارد مدار شوند و صادرات یا تقاضای داخلی نیز افزایش پیدا کند. در این حالت قیمت می‌تواند در محدوده‌ای نزدیک به هزینه تولید تثبیت شود. سناریوی دوم، بازگشت هم‌زمان بخش بزرگی از گله‌ها و جهش تولید تا ۱۵۰ هزار تن است. در صورت نبود بازار صادراتی و خرید حمایتی، احتمال افت دوباره قیمت درِ مرغداری و بازگشت زیان وجود خواهد داشت.

کاهش قیمت درِ مرغداری ممکن است در کوتاه‌مدت برای مصرف‌کننده مطلوب به نظر برسد، اما زیان طولانی‌مدت تولیدکننده معمولاً به حذف گله، کاهش سرمایه‌گذاری و افت تولید در ماه‌های بعد منجر می‌شود. نتیجه چنین چرخه‌ای می‌تواند نوسان میان ارزانی شدید در مبدأ و گرانی ناگهانی در بازار مصرف باشد.

خرید حمایتی تخم‌مرغ هنوز آغاز نشده است

کاشانی گفته است که شرکت پشتیبانی امور دام تا زمان اعلام این خبر، خرید حمایتی تخم‌مرغ از مرغداران را آغاز نکرده است. این در حالی است که خرید حمایتی در سال‌های گذشته برای جمع‌آوری مازاد بازار و تشکیل ذخایر انجام شده بود؛ برای نمونه، شرکت پشتیبانی امور دام در تیر ۱۴۰۴ اجرای چنین برنامه‌ای را اعلام کرده بود.

خرید حمایتی زمانی مؤثر است که قبل از سقوط قیمت و در حجمی متناسب با مازاد واقعی اجرا شود. خرید دیرهنگام یا محدود ممکن است نتواند بازار را متعادل کند. در کنار آن، صادرات پایدار، تولید پودر تخم‌مرغ و توسعه مصرف در صنایع غذایی می‌تواند فشار محصول مازاد را کاهش دهد.

پیش‌بینی قیمت تخم‌مرغ در مرداد و شهریور

در کوتاه‌مدت، ادامه توقف تولید گله‌های تولک‌رفته می‌تواند مانع کاهش شدید قیمت شود و حتی نرخ را به قیمت پیشنهادی اتحادیه نزدیک‌تر کند. بااین‌حال، چشم‌انداز ۴۵ روز آینده متفاوت است. بازگشت گله‌ها و رشد احتمالی تولید تا ۱۵۰ هزار تن، سیگنال افزایشی قدرتمندی برای عرضه محسوب می‌شود.

اگر دولت و تشکل‌های تولیدی پیش از ورود این حجم محصول برای صادرات، ذخیره‌سازی و خرید حمایتی برنامه‌ریزی نکنند، احتمال کاهش مجدد قیمت تخم‌مرغ درِ مرغداری وجود دارد. در مقابل، جذب مازاد تولید می‌تواند از سقوط قیمت جلوگیری کند و بازار را در سطحی متعادل نگه دارد.

بازار تخم‌مرغ اکنون از مرحله کمبود موقت عرضه عبور می‌کند، اما مسئله اصلی هنوز حل نشده است. افزایش قیمت از ۱۱۰ هزار به حدود ۲۰۰ هزار تومان، بخشی از زیان مرغداران را جبران کرده، ولی اختلاف با نرخ پیشنهادی ۲۶۰ هزار تومانی پابرجاست. تعیین‌کننده‌ترین عامل بازار در مرداد و شهریور، نحوه مدیریت بازگشت گله‌های تولک‌رفته و جذب تولید اضافه خواهد بود.