برنج پاکستانی ۴ میلیونی شد؛ آرامش بازار واقعی است یا موقت؟

قیمت برنج پاکستانی در بازار روز چهارشنبه ۲۴ تیر ۱۴۰۵ در محدوده کیلویی ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار تومان قرار گرفت. بر اساس نرخ‌های اعلام‌شده، کیسه ۱۰ کیلویی برنج سوپرکرنل باسماتی بیتمز چهار میلیون تومان و برنج سوپر باسماتی طبیعت سه میلیون و ۶۰۰ هزار تومان قیمت دارد. دو محصول آریاپریا ۳۸۶ و سوپر باسماتی آلبالو نیز با نرخ سه میلیون و ۵۰۰ هزار تومان عرضه شده‌اند.

کد خبر: ۲۳۷۹۵۶

چهارشنبه - ۲۴ تير ۱۴۰۵

اگرچه گزارش‌های بازار از آرامش و نبود جهش ناگهانی قیمت حکایت دارند، بررسی قیمت‌های منتشرشده در هفته‌های قبل نشان می‌دهد این ثبات بیشتر مربوط به چند روز اخیر است، نه تمام تیرماه. برای نمونه، برنج سوپر باسماتی طبیعت در ابتدای تیر چهار میلیون و ۴۰۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شده بود، در ۱۴ تیر به حدود سه میلیون و ۵۰۹ هزار تومان رسید و در ۲۴ تیر دوباره تا سه میلیون و ۶۰۰ هزار تومان بالا رفت. بنابراین بازار پس از یک افت قابل‌توجه، اکنون وارد دوره‌ای از نوسان محدود شده است.

جدول قیمت برنج پاکستانی ۲۴ تیر ۱۴۰۵

نوع برنج پاکستانی

وزن

قیمت بسته

قیمت هر کیلو

سوپرکرنل باسماتی بیتمز

۱۰ کیلوگرم

۴ میلیون تومان

۴۰۰ هزار تومان

سوپر باسماتی طبیعت

۱۰ کیلوگرم

۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان

۳۶۰ هزار تومان

برنج ۳۸۶ آریاپریا

۱۰ کیلوگرم

۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان

۳۵۰ هزار تومان

سوپر باسماتی آلبالو

۱۰ کیلوگرم

۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان

۳۵۰ هزار تومان

این قیمت‌ها از نمونه‌های عرضه‌شده در بازار خرده‌فروشی استخراج شده‌اند و نرخ رسمی و یکسان تمام فروشگاه‌ها محسوب نمی‌شوند. برند، تاریخ تولید، نوع بسته‌بندی، کیفیت دانه، میزان شکستگی و محل فروش می‌تواند باعث اختلاف قیمت شود. حتی در گزارش‌های بازار نیز تأکید شده است که یک محصول مشابه ممکن است به‌دلیل هزینه حمل، سیاست فروش واحد صنفی و شیوه تأمین، با نرخ‌های متفاوتی عرضه شود.

برنج پاکستانی واقعاً ثابت مانده است؟

قیمت‌های ۲۴ تیر نسبت به چند روز گذشته تغییر شدیدی نشان نمی‌دهند، اما مقایسه یک برند ثابت تصویر دقیق‌تری ارائه می‌دهد. کیسه ۱۰ کیلویی برنج سوپر باسماتی طبیعت روز اول تیر چهار میلیون و ۴۰۰ هزار تومان قیمت داشت. این محصول در ۱۴ تیر با قیمت سه میلیون و ۵۰۹ هزار تومان عرضه شد و در ۲۴ تیر به سه میلیون و ۶۰۰ هزار تومان رسید.

بر این اساس، قیمت طبیعت از ابتدای تیر تا ۱۴ تیر حدود ۲۰ درصد کاهش یافته و سپس طی ۱۰ روز حدود ۲.۶ درصد افزایش پیدا کرده است. نرخ فعلی همچنان نزدیک به ۱۸ درصد پایین‌تر از قیمت اعلامی ابتدای تیر قرار دارد.

بنابراین می‌توان گفت بازار برنج پاکستانی پس از یک دوره کاهش قیمت، در محدوده جدید تثبیت شده است. عبارت «ثبات کامل در هفته‌های گذشته» تنها زمانی دقیق خواهد بود که قیمت یک برند، کیفیت و وزن یکسان در فروشگاه‌های ثابت مقایسه شود؛ نه اینکه محصولات متفاوت از برندهای مختلف کنار یکدیگر قرار گیرند.

چرا اختلاف قیمت برندها زیاد است؟

فاصله قیمت محصولات جدول از سه میلیون و ۵۰۰ هزار تا چهار میلیون تومان است. این اختلاف ۵۰۰ هزار تومانی در یک بسته ۱۰ کیلویی، معادل تفاوت کیلویی ۵۰ هزار تومان است.

رقم ۱۱۲۱، سوپرکرنل و ۳۸۶ به نوع و ویژگی دانه مربوط است. برنج‌های ۱۱۲۱ و سوپرکرنل معمولاً دانه بلندتر، قدکشی بیشتر و بازار مصرف متفاوتی دارند. برنج ۳۸۶ عموماً در رده‌ای متفاوت قرار می‌گیرد و قیمت آن می‌تواند پایین‌تر باشد. میزان خلوص، درصد دانه شکسته، عطر، سال برداشت و روش فرآوری نیز در قیمت مؤثر است.

بخشی از اختلاف نیز تجاری است. برندهای شناخته‌شده برای بسته‌بندی، تبلیغات، شبکه توزیع و حاشیه سود فروشگاهی هزینه بیشتری دریافت می‌کنند. به همین دلیل دو کیسه با عنوان کلی «سوپر باسماتی» الزاماً کیفیت یا ارزش خرید یکسانی ندارند.

آرامش بازار از کجا آمده است؟

بازار برنج خارجی در خرداد نیز از سوی فعالان این صنعت آرام توصیف شده بود، اما این آرامش به موجودی فعلی و ادامه ورود کالا وابسته است. ایران به‌طور متوسط سالانه حدود دو میلیون تن برنج تولید می‌کند و برای پاسخ به کل تقاضا، به واردات سالانه حدود ۱.۲ تا ۱.۴ میلیون تن نیاز دارد. برآورد فعالان صنفی نشان می‌دهد هند و پاکستان دو مبدأ اصلی تأمین برنج خارجی هستند.

آمار گمرک نیز نشان می‌دهد در ۱۰ ماه نخست سال ۱۴۰۴ حدود ۱.۲۵ میلیون تن برنج به ارزش تقریبی ۱.۳۱۵ میلیارد دلار وارد کشور شده است. سهم پاکستان از این واردات حدود ۲۹.۲ درصد و سهم هند نزدیک به ۵۲.۷ درصد بوده است. میانگین ارزش وارداتی نیز حدود ۱.۰۶ دلار برای هر کیلوگرم محاسبه شده است.

حجم بالای واردات سال گذشته به ایجاد ذخایر و تأمین بازار کمک کرده است. علاوه بر آن، واردات برنج پاکستانی از مسیر چابهار و مرزهای زمینی ادامه دارد؛ موضوعی که در شرایط اختلال در برخی مسیرهای دریایی، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

چرا برنج وارداتی همچنان گران است؟

وجود کالا و ثبات کوتاه‌مدت به معنای ارزان‌بودن برنج نیست. ارز ترجیحی برنج از ابتدای آذر ۱۴۰۴ حذف شد و تأمین ارز آن ابتدا به تالار دوم و سپس به مرکز مبادله منتقل شد. این تغییر، هزینه خرید و جایگزینی محموله‌های جدید را افزایش داد و سطح عمومی قیمت برنج وارداتی را بالا برد.

قیمت مصرف‌کننده فقط از ارزش برنج در مبدأ تشکیل نمی‌شود. حمل بین‌المللی و داخلی، بیمه، هزینه انتقال ارز، تعرفه و عوارض، فرآوری، سورت، بسته‌بندی، انبارداری و سود شبکه عمده‌فروشی و خرده‌فروشی نیز به آن اضافه می‌شود.

بااین‌حال، فاصله زیاد نرخ‌ها میان فروشگاه‌ها نشان می‌دهد بخشی از قیمت به برند و سیاست فروش مربوط است. خریدار بهتر است قیمت را به هر کیلو تبدیل کند، درصد شکستگی را بسنجد و صرفاً بر اساس عبارت‌هایی مانند «درجه یک» یا «سوپر باسماتی» تصمیم نگیرد.

آیا ثبات فعلی ادامه پیدا می‌کند؟

مهم‌ترین ریسک بازار، استمرار واردات است. عضو هیئت‌مدیره انجمن واردکنندگان برنج در خرداد اعلام کرده بود برای حفظ تعادل بازار باید ماهانه حدود ۱۰۰ هزار تن برنج خارجی وارد شود و در دوره‌های پرمصرف این نیاز به ۱۲۰ هزار تن می‌رسد. او همچنین از تعیین‌تکلیف‌نشدن حدود ۹۵۷ میلیون یورو مطالبات ارزی واردکنندگان خبر داده بود.

به گفته این فعال صنفی، تأخیر در پرداخت ارز باعث شده برخی فروشندگان خارجی دیگر حاضر به فروش اعتباری نباشند. محدودیت‌های لجستیکی، بدهی تجار و دشواری جایگزین‌کردن واردات هند با محصول پاکستان نیز می‌تواند تأمین ماه‌های آینده را تحت فشار قرار دهد.

در نتیجه، موجودی فعلی می‌تواند بازار را برای مدتی آرام نگه دارد، اما ثبات پایدار به ثبت سفارش، تخصیص ارز و ورود مستمر محموله‌ها وابسته است. اگر جریان واردات کند شود، فروشندگان ممکن است قیمت موجودی انبار را بر مبنای هزینه بالاتر جایگزینی افزایش دهند.

پیش‌بینی قیمت برنج پاکستانی

در سناریوی باثبات، ادامه ورود برنج از پاکستان و عرضه مناسب موجودی انبارها می‌تواند قیمت بسته‌های ۱۰ کیلویی را در محدوده سه میلیون و ۴۰۰ هزار تا چهار میلیون تومان نگه دارد. رقابت فروشگاه‌ها نیز ممکن است برخی برندها را با تخفیف عرضه کند.

در سناریوی افزایشی، رشد نرخ ارز، افزایش هزینه حمل، تأخیر در تخصیص ارز یا کاهش واردات می‌تواند قیمت محصولات ممتاز را به بالای چهار میلیون تومان برساند. برندهایی که دانه بلندتر، بسته‌بندی شناخته‌شده‌تر یا موجودی محدودتری دارند، سریع‌تر به این عوامل واکنش نشان می‌دهند.

در سناریوی کاهشی، ورود محموله‌های جدید و افزایش رقابت میان واردکنندگان می‌تواند بخشی از محصولات را دوباره به محدوده سه میلیون و ۲۰۰ هزار تا سه میلیون و ۵۰۰ هزار تومان برگرداند. این محدوده‌ها تحلیل احتمالی هستند و نرخ تضمین‌شده بازار محسوب نمی‌شوند.

خریداران به چه نکاتی توجه کنند؟

تاریخ تولید و بسته‌بندی، شماره مجوز بهداشتی، نام واردکننده، درصد خلوص و سالم‌بودن کیسه باید بررسی شود. قیمت بسیار پایین یک محصول ممکن است به سال برداشت قدیمی‌تر، درصد بالاتر دانه شکسته یا تفاوت در کیفیت مربوط باشد.

بهتر است خریدار پیش از تهیه چند کیسه، ابتدا مقدار کمتری از محصول را امتحان کند. میزان قدکشی، عطر، زمان پخت و مقدار دورریز می‌تواند ارزش واقعی یک برند را بهتر از تبلیغات روی بسته مشخص کند.

فاکتور فروش نیز اهمیت دارد؛ به‌خصوص اگر کالا با عنوان یک رقم یا کشور خاص فروخته شود. شباهت ظاهری دانه‌ها تشخیص اصالت را برای مصرف‌کننده عادی دشوار می‌کند و خرید از واحد معتبر، ریسک اختلاط یا درج اطلاعات نادرست را کاهش می‌دهد.

جمع‌بندی

قیمت کیسه ۱۰ کیلویی برنج پاکستانی در ۲۴ تیر ۱۴۰۵ میان سه میلیون و ۵۰۰ هزار تا چهار میلیون تومان قرار گرفته است. سوپرکرنل باسماتی بیتمز گران‌ترین محصول جدول با نرخ کیلویی ۴۰۰ هزار تومان است و آریاپریا ۳۸۶ و سوپر باسماتی آلبالو با قیمت کیلویی ۳۵۰ هزار تومان عرضه می‌شوند.

بازار در روزهای اخیر جهش ناگهانی نداشته، اما مقایسه قیمت برنج طبیعت نشان می‌دهد نرخ‌ها در کل تیرماه ثابت نبوده‌اند. این محصول پس از کاهش حدود ۲۰ درصدی تا میانه ماه، اکنون اندکی گران شده است.

آرامش فعلی بیش از هر چیز به موجودی بازار و جریان عرضه وابسته است. تداوم آن به حل مطالبات ارزی، حفظ واردات ماهانه و جلوگیری از اختلال در مسیرهای حمل بستگی دارد. به همین دلیل، بازار فعلاً آرام است؛ اما این آرامش را نمی‌توان بدون درنظرگرفتن ریسک ارز و واردات، پایدار و تضمین‌شده دانست.