دلار حواله‌ای در آستانه ۱۵۰ هزار تومان؛ موج تازه گرانی به واردات می‌رسد؟

نرخ فروش حواله دلار در بازار ارز تجاری به ۱۴۹ هزار و ۶۲۷ تومان رسیده و فقط ۳۷۳ تومان تا ورود به کانال ۱۵۰ هزار تومان فاصله دارد. یورو نیز ۱۷۰ هزار و ۶۲۲ تومان، درهم امارات ۴۰ هزار و ۷۴۳ تومان و روبل روسیه حدود هزار و ۹۵۳ تومان قیمت‌گذاری شده است. اگرچه رشد روزانه این ارزها محدود به نظر می‌رسد، ادامه حرکت آرام نرخ حواله می‌تواند هزینه واردات مواد اولیه، ماشین‌آلات و کالاهای مصرفی را افزایش دهد.

کد خبر: ۲۳۷۹۱۶

سه‌شنبه - ۲۳ تير ۱۴۰۵

بررسی نرخ‌های ثبت‌شده بازار ارز تجاری نشان می‌دهد اعداد مطرح‌شده در گزارش با تابلوی صبح سه‌شنبه ۲۳ تیر ۱۴۰۵ مطابقت دارد، نه دوشنبه ۲۲ تیر. نرخ حواله دلار در روز دوشنبه حدود یک میلیون و ۴۹۴ هزار و ۵۸۰ ریال، معادل ۱۴۹ هزار و ۴۵۸ تومان بود؛ اما در نرخ تازه به یک میلیون و ۴۹۶ هزار و ۲۷۰ ریال رسیده است. بنابراین دلار حواله‌ای در یک روز ۱۶۹ تومان، معادل حدود ۰.۱۱ درصد، افزایش یافته است.

قیمت حواله دلار، یورو، درهم و روبل

ارز

نرخ اعلامی به ریال

معادل تقریبی به تومان

تغییر روزانه

دلار آمریکا

۱,۴۹۶,۲۷۰ ریال

۱۴۹,۶۲۷ تومان

۱۶۹ تومان افزایش

یورو

۱,۷۰۶,۲۱۶ ریال

۱۷۰,۶۲۲ تومان

حدود ۶ تومان افزایش

درهم امارات

۴۰۷,۴۲۵ ریال

۴۰,۷۴۳ تومان

۴۶ تومان افزایش

روبل روسیه

۱۹,۵۲۸ ریال

۱,۹۵۳ تومان

حدود ۳.۳ تومان افزایش

نرخ یورو در عمل تقریباً ثابت مانده و تنها ۶۲ ریال، معادل ۶.۲ تومان، افزایش داشته است. در مقابل، روبل با وجود رشد اسمی بسیار محدود، از نظر درصدی حدود ۰.۱۷ درصد بالا رفته و بیشترین افزایش نسبی میان این چهار ارز را ثبت کرده است.

دلار حواله‌ای دقیقاً چیست؟

نرخ حواله مرکز مبادله با قیمت اسکناس در بازار آزاد تفاوت دارد. این نرخ برای معاملات ارز تجاری و تأمین منابع موردنیاز واردات استفاده می‌شود و هر شهروندی نمی‌تواند بدون مجوز با این قیمت دلار خریداری کند.

براساس دستورالعمل بانک مرکزی، واردکنندگان دارای مجوز معتبر تأمین ارز می‌توانند از طریق مؤسسات اعتباری در بازار ارز تجاری سفارش خرید ثبت کنند. در سوی دیگر، صادرکنندگان، سرمایه‌گذاران خارجی و سایر عرضه‌کنندگان مورد تأیید بانک مرکزی می‌توانند ارز خود را در همین بستر بفروشند. بانک‌ها نیز به‌عنوان کارگزار خریداران و فروشندگان در فرآیند سفارش‌گذاری، پایاپای و انتقال حواله نقش دارند.

این بازار معاملات مستقیم و غیرمستقیم دارد و دامنه مجاز نوسان، نحوه انتشار نرخ و شرایط توقف یا محدودسازی معاملات زیر نظر بانک مرکزی تعیین می‌شود. به همین دلیل، تغییرات نرخ حواله معمولاً آرام‌تر از نوسانات بازار آزاد است.

چرا افزایش ۱۶۹ تومانی دلار مهم است؟

رشد ۱۶۹ تومانی برای فردی که تنها یک دلار در اختیار دارد، عدد بزرگی نیست؛ اما برای بنگاه‌های واردکننده، مقیاس معامله اهمیت دارد.

تأمین ارز یک محموله یک‌میلیون‌دلاری با نرخ امروز، نسبت به روز قبل حدود ۱۶۹ میلیون تومان هزینه ریالی بیشتری ایجاد می‌کند. برای سفارش ۱۰ میلیون دلاری، این اختلاف به یک میلیارد و ۶۹۰ میلیون تومان می‌رسد.

البته افزایش یک‌روزه الزاماً مستقیماً به قیمت مصرف‌کننده منتقل نمی‌شود. موجودی انبار، تعرفه واردات، هزینه حمل، بیمه، مالیات و حاشیه سود شرکت‌ها نیز در قیمت نهایی مؤثرند. اما زمانی که نرخ حواله طی چند هفته به‌طور پیوسته بالا برود، واردکننده ناچار می‌شود هزینه جدید را در قراردادها و قیمت فروش لحاظ کند.

صنایعی مانند دارو، لوازم خانگی، قطعات خودرو، ماشین‌آلات، تجهیزات الکترونیکی و تولیدکنندگانی که مواد اولیه وارداتی دارند، بیش از دیگران از افزایش نرخ ارز تجاری تأثیر می‌پذیرند.

دلار مرکز مبادله به کانال ۱۵۰ هزار تومان می‌رسد؟

نرخ فعلی فقط ۳۷۳ تومان با مرز ۱۵۰ هزار تومان فاصله دارد. این فاصله کمتر از یک‌چهارم درصد قیمت دلار است؛ بنابراین ورود نرخ حواله به کانال ۱۵۰ هزار تومان از نظر عددی بسیار نزدیک شده است.

با این حال، عبور از یک مرز روانی الزاماً به معنای آغاز جهش سریع نیست. نرخ دلار حواله‌ای در دو روز گذشته از حدود ۱۴۹ هزار و ۳۲۷ تومان به ۱۴۹ هزار و ۴۵۸ تومان و سپس ۱۴۹ هزار و ۶۲۷ تومان رسیده است. این روند نشان‌دهنده پیشروی آرام و مدیریت‌شده است، نه شوک ناگهانی.

تداوم افزایش به میزان عرضه ارز صادرکنندگان، حجم تقاضای واردکنندگان، درآمدهای ارزی و سیاست بانک مرکزی بستگی دارد. افزایش عرضه می‌تواند نرخ را در محدوده فعلی تثبیت کند؛ اما رشد تقاضا یا کاهش عرضه احتمال عبور از ۱۵۰ هزار تومان را بیشتر خواهد کرد.

شکاف دلار حواله‌ای و بازار آزاد چقدر است؟

دلار بازار آزاد در معاملات سه‌شنبه ۲۳ تیر حدود ۱۸۱ هزار و ۲۸۵ تومان گزارش شده است. با مقایسه این نرخ با دلار حواله‌ای ۱۴۹ هزار و ۶۲۷ تومانی، شکافی نزدیک به ۳۱ هزار و ۶۵۸ تومان دیده می‌شود.

بر این اساس، نرخ حواله حدود ۱۷.۵ درصد پایین‌تر از قیمت بازار آزاد است. از زاویه دیگر، دلار آزاد تقریباً ۲۱ درصد گران‌تر از حواله تجاری معامله می‌شود.

این فاصله برای سیاست‌گذار یک چالش دوگانه ایجاد می‌کند. پایین نگه‌داشتن نرخ تجاری می‌تواند هزینه واردات و تولید را کنترل کند، اما فاصله زیاد با بازار آزاد ممکن است انگیزه صادرکننده برای عرضه ارز در مرکز مبادله را کاهش دهد یا تقاضای بیشتری برای دریافت ارز ارزان‌تر ایجاد کند.

اگر نرخ مرکز مبادله سریع‌تر بالا برود، فاصله دو بازار کمتر می‌شود، ولی هزینه واردات افزایش می‌یابد. اگر نرخ حواله ثابت بماند و بازار آزاد صعود کند، شکاف قیمتی و تقاضا برای ارز تجاری بیشتر خواهد شد.

چرا درهم همراه دلار حرکت می‌کند؟

درهم امارات به دلیل حجم تجارت ایران با امارات و نقش این کشور در نقل‌وانتقال‌های مالی، یکی از مهم‌ترین ارزهای تجاری ایران است. بسیاری از واردکنندگان برای پرداخت به فروشندگان خارجی یا شرکت‌های واسطه از حواله درهم استفاده می‌کنند.

نرخ امروز درهم ۴۰ هزار و ۷۴۳ تومان است. تقسیم نرخ دلار حواله‌ای بر درهم عددی نزدیک به ۳.۶۷۲۵ به دست می‌دهد که با نسبت ثابت رسمی دلار و درهم هماهنگ است. به همین دلیل، افزایش ۰.۱۱ درصدی دلار با رشد تقریباً مشابه درهم همراه شده است.

در بازار ایران، نوسان درهم فقط برای تجارت با امارات اهمیت ندارد؛ معامله‌گران بازار آزاد نیز معمولاً نرخ درهم را به‌عنوان یکی از سیگنال‌های محاسبه ارزش دلار دنبال می‌کنند.

بالاتر بودن نرخ یورو چه معنایی دارد؟

حواله یورو با قیمت حدود ۱۷۰ هزار و ۶۲۲ تومان، نزدیک به ۲۱ هزار تومان گران‌تر از دلار است. این اختلاف به معنای هزینه یا اعتبار بیشتر یک بازار نیست؛ بلکه از نرخ برابری جهانی یورو و دلار ناشی می‌شود.

نسبت نرخ‌های اعلامی نشان می‌دهد هر یورو در محاسبات مرکز مبادله تقریباً معادل ۱.۱۴ دلار ارزش‌گذاری شده است. بنابراین، تغییر نرخ یورو در ایران حاصل ترکیب دو متغیر است: قیمت پایه دلار در بازار تجاری و نوسان برابری یورو به دلار در بازار جهانی.

به همین علت ممکن است در روزی که دلار افزایش می‌یابد، یورو تغییر ناچیزی داشته باشد یا حتی کاهش پیدا کند؛ زیرا افت ارزش جهانی یورو می‌تواند رشد نرخ داخلی دلار را خنثی کند.

روبل ارزان‌تر است، اما کم‌اهمیت نیست

قیمت حواله روبل حدود هزار و ۹۵۳ تومان است. پایین‌بودن رقم اسمی روبل در مقایسه با دلار و یورو به معنای بی‌اهمیت‌بودن آن نیست؛ زیرا مقایسه قدرت ارزها صرفاً براساس قیمت یک واحد، نتیجه دقیقی ارائه نمی‌دهد.

روبل برای شرکت‌هایی که با روسیه در حوزه‌های کشاورزی، مواد غذایی، انرژی، حمل‌ونقل، فلزات و ماشین‌آلات معامله دارند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. رشد تجارت دوجانبه می‌تواند نیاز فعالان اقتصادی به ابزارهای پوشش ریسک و تسویه مستقیم ریال و روبل را افزایش دهد.

نرخ امروز روبل نسبت به روز قبل ۳۳ ریال، معادل حدود ۳.۳ تومان، بالا رفته است. این افزایش از نظر درصدی حدود ۰.۱۷ درصد و بیشتر از رشد نسبی دلار و درهم بوده است.

سه سناریو برای نرخ حواله ارز

در سناریوی نخست، عرضه ارز صادراتی افزایش پیدا می‌کند و دلار حواله‌ای نزدیک مرز ۱۵۰ هزار تومان تثبیت می‌شود. در این حالت فشار تازه‌ای بر هزینه واردات وارد نمی‌شود، اما شکاف با بازار آزاد همچنان قابل‌توجه باقی می‌ماند.

در سناریوی دوم، تعدیل آرام نرخ ادامه پیدا می‌کند و دلار وارد کانال ۱۵۰ هزار تومان می‌شود. این سناریو می‌تواند فاصله رسمی و آزاد را اندکی کاهش دهد، ولی هزینه ریالی سفارش‌های وارداتی را بالا می‌برد.

در سناریوی سوم، افزایش نااطمینانی سیاسی یا کاهش عرضه ارز، سرعت رشد نرخ را بیشتر می‌کند. در چنین وضعیتی، واردکنندگان برای تأمین ارز رقابت بیشتری خواهند داشت و احتمال انتقال هزینه‌ها به بازار کالا افزایش می‌یابد.

پیش‌بینی نرخ ارز؛ حرکت آرام اما اثرگذار

افزایش روزانه دلار حواله‌ای تنها ۰.۱۱ درصد بوده و نمی‌توان آن را جهش ارزی نامید. با این حال، اهمیت نرخ ۱۴۹ هزار و ۶۲۷ تومان در نزدیک‌شدن به مرز روانی ۱۵۰ هزار تومان و تداوم روند صعودی چند روز اخیر است.

برای خانوارها، نرخ حواله مستقیماً قابل معامله نیست؛ اما آثار آن با فاصله زمانی در قیمت کالاهای وارداتی و هزینه تولید ظاهر می‌شود. از این رو حرکت چندصدتومانی دلار تجاری، برای یک مصرف‌کننده شاید کوچک باشد، ولی برای بنگاهی با تعهد ارزی چندمیلیون‌دلاری رقم قابل‌توجهی محسوب می‌شود.

در مجموع، تابلوی ارز تجاری از افزایش آرام دلار، درهم و روبل و ثبات نسبی یورو خبر می‌دهد. اکنون مهم‌ترین پرسش این است که آیا بانک مرکزی با افزایش عرضه، دلار را زیر ۱۵۰ هزار تومان نگه می‌دارد یا بازار ارز تجاری برای کاهش فاصله با بازار آزاد، وارد کانال بالاتر خواهد شد.