شوک جدید به بازار مرغ / مسئولیت تنظیم بازار واگذار شد

معاون وزیر جهاد کشاورزی با اشاره به وجود ۲۰ هزار واحد مرغداری و نفوذ واسطه‌ها در بازار، از استراتژی جدید دولت برای حذف مداخله مستقیم و سپردن بازار به زنجیره‌های تولید پرده برداشت.

کد خبر: ۲۳۷۱۸۶

شنبه - ۲۳ خرداد ۱۴۰۵

وزارت جهاد کشاورزی در حال تغییر رویکرد از مداخله مستقیم در بازار محصولات دامی به سمت واگذاری بیشتر اختیارات به تشکل‌ها و زنجیره‌های تولید است؛ به‌طوری که معاون امور تولیدات دامی این وزارتخانه از برنامه دولت برای سپردن مسئولیت تنظیم بازار مرغ، تخم‌مرغ و بخشی از تولیدات دامی به فعالان این صنعت خبر داد و یکپارچه‌سازی زنجیره تولید را راهکار اصلی کاهش نوسانات بازار عنوان کرد.

روح‌اله زحمتکش معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به برنامه‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت این معاونت برای ساماندهی بازار محصولات دامی اظهار کرد: بخشی از برنامه‌های کوتاه‌مدت اجرا شده و بخشی دیگر در حال پیگیری است. همچنین برنامه‌هایی نیز به‌صورت بلندمدت برای ایجاد ثبات پایدار در بخش تولیدات دامی و تامین نیاز آینده کشور در دستور کار قرار دارد. در بخش برنامه‌های کوتاه‌مدت، موضوع تنظیم بازار بیشتر در حوزه طیور مطرح است. زنجیره تولید طیور از لایه‌های مختلف و پیچیده‌ای تشکیل شده، که فراتر از محصول نهاییِ قابل مشاهده برای مصرف‌کنندگان است. کنترل این زنجیره در شرایط تنش و رخداد‌هایی که موجب تغییر الگوی تقاضای مصرف‌کنندگان می‌شود، بسیار دشوار است و گاهی از حالت مدیریت عادی خارج می‌شود. هدف ما این بود که بدون آسیب وارد شدن به بخش‌های بالادستی زنجیره، بتوانیم در سریع‌ترین زمان ممکن شرایط را به وضعیت عادی بازگردانیم که خوشبختانه اکنون این وضعیت برقرار شده است.

معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی ادامه داد: جوجه‌ریزی‌هایی که در حال حاضر انجام می‌شود کاملا طبیعی و متناسب با میزان تقاضاست. البته با توجه به ورود به فصل گرما، به منظور پیشگیری از آثار بیماری‌ها، تلفات احتمالی و کاهش وزن‌گیری در شرایط آب‌وهوایی گرم، میزان جوجه‌ریزی اندکی بیش از نیاز معمول در نظر گرفته شده است. در مجموع میزان تولید کاملا متناسب با نیاز کشور بوده و حتی اندکی بیش از نیاز فعلی برنامه‌ریزی شده است.

زحمتکش با اشاره به برنامه‌های بلندمدت این وزارتخانه گفت: هدف اصلی ما صرفا مدیریت روزمره بازار نیست، بلکه به دنبال اجرای اصلاحاتی هستیم که در آینده نیز آثار خود را نشان دهد و شرایطی ایجاد کند که دیگر شاهد نوسانات مکرر در بخش طیور نباشیم و همچنین کاهش سرانه مصرف گوشت قرمز متوقف شود. در بخش گوشت قرمز نیز هدف‌گذاری‌ها به گونه‌ای است که زمینه بازگشت به روند افزایشی سرانه مصرف فراهم شود. جلسه‌ای که امروز با زنجیره‌های تولید برگزار شد نیز در همین راستا و با محوریت اصلاح ساختار‌ها برگزار شد.

به گفته معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی؛ زنجیره تامین طیور از جمله حوزه‌هایی است که مدیریت آن بسیار دشوار است. زنجیره مرغ گوشتی ایران را می‌توان یکی از پیچیده‌ترین زنجیره‌های تامین در دنیا دانست. یکی از دلایل این پیچیدگی، تعداد بسیار زیاد فعالان این زنجیره است. به عنوان نمونه، در بخش پرورش مرغ گوشتی حدود ۲۰ هزار واحد تولیدی فعالیت می‌کنند. همچنین حدود ۲۷۰ کشتارگاه و نزدیک به ۶۰۰ تا ۷۰۰ واحد تولیدکننده جوجه گوشتی در کشور وجود دارد. علاوه بر این، واسطه‌ها و دلالان متعددی نیز در این زنجیره حضور دارند. به عنوان مثال در حوزه فروش جوجه گوشتی و همچنین در مراحل پس از کشتار، واسطه‌های متعددی فعالیت می‌کنند که بر پیچیدگی این زنجیره می‌افزاید.

زحمتکش یکی دیگر از عوامل پیچیده‌کننده این زنجیره را فسادپذیری و محدودیت زمانی محصولات دانست و توضیح داد: محصولات این بخش قابلیت انبارش طولانی‌مدت ندارند. جوجه گوشتی تنها یک روز امکان نگهداری دارد و گوشت گرم نیز با توجه به ترجیح مصرف‌کنندگان، مدت زمان محدودی برای عرضه و مصرف دارد. عامل مهم دیگر، فاصله زمانی اجتناب‌ناپذیر برای دستیابی به محصول نهایی است؛ زمانی که امکان کوتاه کردن آن وجود ندارد.

وی افزود: به عنوان مثال، حداقل ۵۰ روز زمان لازم است تا یک جوجه گوشتی به مرغ آماده کشتار تبدیل شود. همچنین ۲۱ روز زمان نیاز است تا تخم‌مرغ نطفه‌دار به جوجه تبدیل شود. یک جوجه مادر نیز حداقل هفت ماه باید پرورش یابد تا بتواند وارد چرخه تولید تخم‌مرغ نطفه‌دار و جوجه گوشتی شود. در سطوح بالاتر زنجیره نیز اجداد مرغ حداقل هفت ماه باید نگهداری شوند تا امکان تولید جوجه مادر و در نهایت جوجه گوشتی فراهم شود.

زحمتکش با اشاره به عوامل ساختاری موثر بر نوسانات بازار طیور گفت: محدودیت زمانی در تولید، فسادپذیر بودن محصولات و تعدد فعالان زنجیره، این بخش را به یکی از پیچیده‌ترین زنجیره‌های تولید کشور تبدیل کرده است. زمانی که تکانه‌های اقتصادی کلان رخ می‌دهد و الگوی تقاضا تغییر می‌کند، این تغییرات موجب بروز خطا در پیش‌بینی بازار می‌شود. این خطا نیز با ایجاد «اثر شلاقی» در زنجیره تامین، کل فرآیند تولید و عرضه را دچار اختلال و به‌هم‌ریختگی می‌کند.

معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی ادامه داد: در همه دنیا راهکار مدیریت این مسئله، ایجاد یکپارچگی و انسجام در زنجیره است؛ خواه در حوزه اطلاعات، خواه در حوزه بازار و یا تولید. در واقع تمامی راه‌حل‌های موجود به نوعی به یکپارچه‌سازی زنجیره بازمی‌گردد. ما نیز راهکاری جز حرکت به سمت یکپارچگی در صنعت طیور نداریم و به همین دلیل اصلاح ساختار این صنعت را به‌عنوان یک برنامه بلندمدت دنبال می‌کنیم.

وی اظهار کرد: در همین راستا از انجمن زنجیره‌ها درخواست کرده‌ایم که نقش یک سازمان یکپارچه‌کننده زنجیره را ایفا کند. امروز حدود ۳۴ درصد گوشت مرغ کشور توسط زنجیره‌ها تولید می‌شود و این ظرفیت باید به‌صورت یک واحد منسجم عمل کند. در شرایطی که با یک مجموعه یکپارچه مواجه باشیم، امکان تنظیم قیمت در سطح کشور، مدیریت تامین و برنامه‌ریزی تولید به شکل منسجم‌تری فراهم می‌شود و رقابت‌های داخلی میان زنجیره‌ها نیز منجر به پراکندگی قیمت و عرضه نخواهد شد. در حال حاضر ۸۳ واحد زنجیره‌ای در کشور فعالیت می‌کنند که باید به‌صورت یک مجموعه منسجم و یکپارچه دیده شوند.

وی با اشاره به سیاست‌های وزارت جهاد کشاورزی در حوزه تنظیم بازار گفت: در بخش مرغ گوشتی و تخم‌مرغ نیز همین رویکرد را دنبال می‌کنیم تا مسئولیت تنظیم بازار به خود صنعت واگذار شود و دولت کمترین میزان مداخله را در بخش طیور، اعم از مرغ گوشتی و تخم‌گذار، داشته باشد. در حوزه دام و به‌ویژه بخش گاو شیری نیز همین سیاست در دستور کار قرار دارد. هدف این است که تصمیم‌گیری درباره میزان توسعه، حجم تولید، زمان‌بندی تولید، سهم بازار داخلی و میزان صادرات بیش از گذشته به خود فعالان صنعت واگذار شود. رویکرد وزارت جهاد کشاورزی این است که تنظیم بازار و مدیریت تولید تا حد امکان به تشکل‌ها و فعالان بخش خصوصی سپرده شود و نقش دولت بیشتر به سیاست‌گذاری و نظارت محدود شود.

زحمتکش با تشریح رویکرد وزارت جهاد کشاورزی در مدیریت بخش تولیدات دامی گفت: دولت وظیفه سیاست‌گذاری کلان را برعهده دارد و در کنار آن باید نظارت عالیه‌ای اعمال کند تا فعالیت‌ها در چارچوب سیاست‌های دولت و با در نظر گرفتن حمایت از مصرف‌کنندگان پیش برود. در مقابل، حمایت از تولید، حفظ پایداری تولید و برنامه‌ریزی برای ارتقای بهره‌وری باید بیش از گذشته بر عهده خود فعالان صنعت باشد. تولیدکنندگان باید به‌گونه‌ای عمل کنند که ضمن جلوگیری از آسیب به تولید، زمینه افزایش بهره‌وری و تداوم فعالیت واحد‌های تولیدی نیز فراهم شود.

معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی در پایان تصریح کرد: بخش‌هایی مانند طیور، تخم‌مرغ و دام شیری امروز به مرحله بلوغ رسیده‌اند و از جمله صنایع بالغ کشور محسوب می‌شوند؛ بنابراین توانایی مدیریت و برنامه‌ریزی بخش قابل توجهی از امور خود را دارند.