نفت ناگهان ریخت؛ سیاست دوباره بازار را به هم زد

قیمت جهانی نفت با افت بیش از ۲ درصدی در بازار آسیا کاهش یافت. اختلاف نظر ایران و آمریکا بر سر دستور کار مذاکرات و سیگنال‌های متناقض سیاسی، بازار انرژی را وارد فاز ناپایدار جدیدی کرده است.

کد خبر: ۲۳۴۹۷۰

پنجشنبه - ۱۶ بهمن ۱۴۰۴

بازار جهانی نفت در معاملات آسیایی با فشار فروش قابل توجهی مواجه شد و قیمت‌ها بیش از دو درصد کاهش یافتند. نفت خام ایالات متحده در ساعت ۱۱:۳۴ شب به وقت شرق آمریکا با افتی محسوس به ۶۳.۸ دلار در هر بشکه رسید؛ رقمی که نشان‌دهنده عقب‌نشینی سریع معامله‌گران پس از رشدهای کوتاه‌مدت اخیر است. هم‌زمان، نفت برنت نیز با کاهش ۲.۰۴ درصدی، در سطح ۶۸.۰۴ دلار در هر بشکه معامله شد. این افت هم‌زمان دو شاخص اصلی نفت، بیانگر افزایش نااطمینانی در بازار و تغییر انتظارات سرمایه‌گذاران نسبت به چشم‌انداز عرضه و تقاضا است.

بازار نفت در تقاطع اقتصاد و سیاست

برخلاف بسیاری از دوره‌ها که داده‌های اقتصادی محرک اصلی قیمت نفت بوده‌اند، تحولات اخیر بار دیگر نقش تعیین‌کننده سیاست را برجسته کرده است. گزارش شبکه سی‌ان‌بی‌سی نشان می‌دهد اختلافات عمیق میان ایران و ایالات متحده بر سر چارچوب مذاکرات، به یکی از عوامل اصلی نوسانات بازار نفت تبدیل شده است. ایران خواهان آن است که گفت‌وگوها صرفاً بر اختلافات مرتبط با برنامه هسته‌ای متمرکز بماند، در حالی که آمریکا به‌دنبال گسترش دستور کار مذاکرات به حوزه‌هایی همچون برنامه موشک‌های بالستیک، نقش منطقه‌ای تهران و مسائل حقوق بشری است. این شکاف راهبردی، فضای عدم قطعیت را تشدید کرده و بازار نفت به‌سرعت به آن واکنش نشان داده است.

واکنش معامله‌گران به ابهام مذاکرات ایران و غرب

معامله‌گران بازار انرژی به‌طور سنتی به تحولات مرتبط با ایران حساس هستند، زیرا هرگونه تغییر در روند مذاکرات می‌تواند مستقیماً بر میزان عرضه نفت در بازار جهانی اثر بگذارد. امید به کاهش تحریم‌ها و بازگشت کامل نفت ایران به بازار، معمولاً فشار کاهشی بر قیمت‌ها وارد می‌کند، در حالی که تشدید تنش‌ها یا بن‌بست مذاکرات، ریسک اختلال در عرضه را افزایش داده و قیمت‌ها را بالا می‌برد. افت اخیر قیمت نفت نشان می‌دهد که بازار فعلاً احتمال گشایش سریع در مذاکرات را پایین ارزیابی می‌کند و در عین حال، از نبود سیگنال‌های روشن سیاسی دچار سردرگمی شده است.

تناقض سیگنال‌ها؛ از جهش ۳ درصدی تا ریزش ۲ درصدی

نکته قابل توجه در تحولات اخیر بازار نفت، تغییر سریع جهت قیمت‌هاست. تنها چند روز پیش و در روز چهارشنبه، زمانی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اظهاراتی تهدیدآمیز علیه مقامات ایران مطرح کرد، قیمت نفت حدود سه درصد افزایش یافت. آن واکنش صعودی، ناشی از نگرانی بازار نسبت به افزایش تنش‌های ژئوپلیتیک و احتمال اختلال در عرضه نفت خاورمیانه بود. با این حال، افت بیش از دو درصدی قیمت‌ها در معاملات اخیر نشان می‌دهد که بازار همچنان میان سناریوهای مختلف سرگردان است و به‌سرعت موضع خود را تغییر می‌دهد.

نقش آمریکا در شکل‌دهی انتظارات بازار نفت

ایالات متحده به‌عنوان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده و یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان نفت جهان، نقشی محوری در جهت‌دهی به بازار انرژی دارد. مواضع سیاسی واشنگتن در قبال ایران، نه‌تنها بر عرضه بالقوه نفت این کشور اثر می‌گذارد، بلکه بر رفتار سایر بازیگران بازار نیز تأثیرگذار است. تأکید آمریکا بر گسترش دامنه مذاکرات، از نگاه تحلیلگران، می‌تواند روند گفت‌وگوها را طولانی‌تر و پیچیده‌تر کند؛ موضوعی که به افزایش نااطمینانی در بازار نفت منجر می‌شود و مانع شکل‌گیری یک روند قیمتی پایدار خواهد شد.

عوامل اقتصادی در پس‌زمینه نوسانات نفت

در کنار عوامل سیاسی، متغیرهای اقتصادی نیز در پس‌زمینه این نوسانات نقش دارند. نگرانی‌ها درباره کند شدن رشد اقتصاد جهانی، سیاست‌های پولی انقباضی در اقتصادهای بزرگ و کاهش تقاضای سوخت در برخی مناطق، همگی فضای احتیاط را در بازار نفت تقویت کرده‌اند. در چنین شرایطی، هر خبر سیاسی می‌تواند به‌عنوان محرک اصلی عمل کند و دامنه نوسان قیمت‌ها را افزایش دهد، همان‌گونه که در روزهای اخیر مشاهده شده است.

بازار نفت و حساسیت به اخبار لحظه‌ای

رفتار اخیر قیمت نفت نشان می‌دهد که بازار بیش از هر زمان دیگری به اخبار لحظه‌ای واکنش نشان می‌دهد. از سخنان تهدیدآمیز مقامات سیاسی گرفته تا گزارش‌های رسانه‌ای درباره مذاکرات، همگی می‌توانند در فاصله چند ساعت مسیر قیمت‌ها را تغییر دهند. این وضعیت، فضای مناسبی برای نوسان‌گیری کوتاه‌مدت ایجاد کرده، اما در مقابل، ریسک سرمایه‌گذاری بلندمدت را افزایش داده است. بسیاری از سرمایه‌گذاران نهادی ترجیح داده‌اند در چنین فضایی محتاطانه عمل کنند و بخشی از موقعیت‌های خود را کاهش دهند.

چشم‌انداز کوتاه‌مدت قیمت نفت

تحلیلگران بازار انرژی معتقدند در کوتاه‌مدت، قیمت نفت همچنان تحت تأثیر اخبار سیاسی مرتبط با ایران و آمریکا باقی خواهد ماند. تا زمانی که سیگنال روشنی از مسیر مذاکرات یا کاهش تنش‌ها مخابره نشود، نوسانات شدید ادامه‌دار خواهد بود. از سوی دیگر، هرگونه تشدید لحن سیاسی یا اقدام عملی می‌تواند به‌سرعت قیمت‌ها را به سمت بالا سوق دهد، همان‌طور که در واکنش به سخنان ترامپ شاهد آن بودیم.

پیامدهای منطقه‌ای و جهانی نوسان نفت

نوسانات قیمت نفت تنها محدود به بازارهای مالی نیست و پیامدهای گسترده‌ای برای اقتصادهای وابسته به انرژی دارد. کشورهای صادرکننده نفت، از جمله در خاورمیانه، به‌شدت به ثبات قیمت‌ها نیازمندند و افت ناگهانی می‌تواند بر بودجه و برنامه‌ریزی اقتصادی آن‌ها اثر بگذارد. در مقابل، کشورهای واردکننده نفت ممکن است از کاهش قیمت‌ها منتفع شوند، اما بی‌ثباتی شدید، برنامه‌ریزی بلندمدت آن‌ها را نیز با چالش مواجه می‌کند.

جمع‌بندی تحلیلی

افت بیش از دو درصدی قیمت نفت خام آمریکا و برنت در معاملات آسیایی، بار دیگر نشان داد که بازار انرژی به‌شدت در برابر تحولات سیاسی حساس است. اختلاف نظر عمیق میان ایران و ایالات متحده بر سر چارچوب مذاکرات، در کنار سیگنال‌های متناقض سیاسی، فضای عدم قطعیت را تشدید کرده و مانع شکل‌گیری روندی باثبات در قیمت نفت شده است. در حالی که اظهارات تهدیدآمیز می‌تواند به‌سرعت قیمت‌ها را بالا ببرد، نبود چشم‌انداز روشن دیپلماتیک، زمینه‌ساز ریزش‌های ناگهانی نیز هست. تا زمانی که این ابهام سیاسی برطرف نشود، بازار نفت همچنان در وضعیت شکننده و پرنوسان باقی خواهد ماند و هر خبر تازه‌ای می‌تواند معادلات قیمت را به‌طور جدی تغییر دهد.