ارز ترجیحی و رانت: تحلیل وضعیت کنونی بازار کالاهای اساسی

بنابر گفته کارشناسان حذف ارز ترجیحی و پرداخت یارانه به انتهای زنجیره در کنار اتخاذ سیاست‌های حمایتی از تولیدکنندگان منجر به افزایش بهره وری و در نتیجه تنظیم بازار خواهد شد.

کد خبر: ۲۳۴۵۶۱

چهارشنبه - ۱۷ دی ۱۴۰۴

بنابر اعلام مسئولان وزارت جهاد و معاون اول رئیس جمهور در ابتدا قرار بود که ارز ترجیحی به نهاده های دامی تا پایان سال تخصیص داده شود، اما در جلسه هفته گذشته تصمیماتی مبنی بر حذف ارز از دی ماه اتخاذ شد. هرچند در سال ۱۴۰۱ هم در دوره ای این موضوع اجرا شد و به طور نیمه رها شده بود و امسال هم شاهد حذف ارز گوشت در تیرماه و برنج از آذرماه بودیم که براین اساس یارانه از ابتدای زنجیره داده به پایان زنجیره پرداخت می شود که این موضوع می تواند در بهره وری تولید و ایجاد رقابت اثر بسزایی داشته باشد.

علی رغم آنکه ارز ترجیحی به واردات کالاهای اساسی اختصاص می یافت، اما بدلیل رانت و سودجویی این حوزه شاهد التهابات بازار بودیم به طوریکه نه تنها پرداخت آن به بهبود اوضاع اقتصادی منجر نشد و کالا با قیمت مناسبی بدست مردم نرسید، بلکه زمینه برای رانت خواری و تخلیه منابع ارزی کشور فراهم شد که دولت با پرداخت کالابرگ به مصرف کننده و حذف ارز ترجیحی از ابتدای زنجیره کار بزرگی را آغاز کرده و به تعبیر کارشناسان جراحی بزرگی در اقتصاد انجام شده است که با اتخاذ سیاست های حمایتی مناسب از تولیدکننده منجر به تنظیم بازار و تعدیل قیمت ها خواهد شد.

غلامرضا نوری قزلجه وزیر جهاد کشاورزی گفت: با پرداخت ارز ترجیحی به ابتدای زنجیره، عملا به تولیدکننده خارجی کمک کردیم که در نهایت واردات ارزان، تولید داخل را از میدان به در کرد. اما حذف ارز و اصلاح یارانه ها تصمیم سختی است که به اقتصاد کشور کمک می کند.

نوری قزلجه با بیان اینکه پیش‌تر یارانه‌ها در ابتدای زنجیره پرداخت می‌شدند، افزود: با تخصیص ارز ترجیحی به واردات کالا و نهاده، فساد و انحراف در توزیع ارز ترجیحی وجود داشت که باعث شد کالاها یا گران‌فروخته شوند یا حتی به‌صورت قاچاق از کشور خارج شوند که حذف ارز ترجیحی موجب آزادسازی ظرفیت واحدهای تولیدی مانند آردسازی، روغن‌کشی و خوراک دام خواهد شد، زیرا دیگر محدودیتی در واردات مواد اولیه ندارند و می‌توانند فعالیت خود را افزایش دهند.

وزیر جهاد کشاورزی توضیح داد: براساس محاسبات وزارت رفاه، افزایش قیمت اقلام اساسی حدود ۷۰۰ هزار تومان در ماه برای خانوار خواهد بود که یارانه‌ی کالابرگ این مبلغ را جبران می‌کند. هر فرد ماهانه حدود یک میلیون تومان اعتبار کالابرگ دریافت می‌کند، که همچنان امکان خرید استاندارد کالری ماهانه را فراهم می‌آورد.اگر مجموع هزینه کالاها بیش از این رقم شود (مثلاً حدود ۱,۳۱۲,۵۰۰ تومان)، مابه‌التفاوت توسط دولت پرداخت می‌شود.

بهره وری تولید گوشت افزایش می یابد/ قیمت هرکیلو دام زنده ۴۰۰ هزارتومان

افشین صدردادرس مدیرعامل اتحادیه دام سبک گفت: در حال حاضر دام به وفور در میادین عرضه می شود و مشکلی در این خصوص نداریم.

به گفته وی، با حذف ارز ترجیحی و افزایش قیمت نهاده های دامی، نرخ دام زنده و گوشت قرمز افزایش می یابد که بنابر اعلام دولت مبنی بر پرداخت کالابرگ یک میلیون تومانی در راستای افزایش قدرت خرید خانوارها، مشکلی بوجود نمی آید.

صدردادرس ادامه داد: در بودجه امسال ۸.۵ میلیارد دلار به واردات کالاهای اساسی اختصاص یافته بود که باید منتظر ماند و دید که پرداخت کالابرگ به خانوارها چه درصدی از میزان را تشکیل می دهد و برای باقی مانده بودجه قرار است در چه بخش هایی هزینه شود.

مدیرعامل اتحادیه دام سبک پرداخت کالابرگ را سیاستی مناسب دانست و افزود: بنابر وعده های دولت قرار است این میزان متناسب با قیمت کالاها افزایش یابد و مشکلی در این خصوص نداریم.

به گفته وی، با ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی، دامدار برای خرید یک محموله ۲۵ تنی جو به ۲۸۲ میلیون تومان پول نیاز داشت که با احتساب نرخ کنونی سامانه بازارگاه این رقم به یک میلیارد و ۵۰ میلیون تومان رسیده است که بنابراین حجم نقدینگی مورد نیاز بسیار بالا رفته است که باید راهکارهای مناسبی  در خصوص سرمایه در گردش تولیدکنندگان اتخاذ شود، البته همانند سنوات قبل که از طریق تسهیلات از طریق بانک کشاورزی توزیع شود، اثر بخشی نخواهد داشت و صرفا مرغدار و دامدار درگیر بوروکراسی های بانکی می شود؛ بنابراین دولت باید راهکاری اتخاذ کند که تولیدکنندگان با سهولت به این تسهیلات دسترسی پیدا کنند، ضمن آنکه پرداخت تسهیلات با کارمزد صفر درصد در اختیار تولیدکننده قرار بگیرد و اخذ هرگونه کارمزد،قیمت تمام شده را افزایش می دهد.

صدردادرس قیمت کنونی هرکیلو دام زنده را ۴۰۰ تا ۴۲۰ هزارتومان در سطح کشور اعلام کرد و افزود: در حال حاضر بحث رقابت و کیفیت مطرح است که این امر منجر به افزایش بهره وری و ارتقای کیفیت می شود.

مدیرعامل اتحادیه دام سبک قیمت هرکیلو لاشه درب کشتارگاه را ۸۵۰ تا ۸۶۰ هزارتومان اعلام کرد و گفت: قیمت گوشت برای مصرف کننده در خرده فروشی ها به عوامل مختلفی بستگی دارد.

کمبودی در عرضه تخم مرغ نداریم/ قیمت هرکیلو مرغ ۲۲۰ هزارتومان

سیدفرزاد طلاکش دبیر فدراسیون طیور گفت: دولت برای کمک به تولیدکننده هنوز تدبیر خاصی را اتخاذ نکرده است، البته پشتیبانی امور دام اعلام کرده که در راستای تامین نقدینگی تولیدکننده تسهیلات برات ۷ ماهه پرداخت می شود.

به گفته وی، در شرایطی که نهاده در اختیار بخش خصوصی است، مرغداران در جوجه ریزی تردید دارند که همین امر موجب شده تا جوجه ریزی رونقی نداشته باشد و از طرفی تولیدکنندگان مرغ مادر بشدت تحت فشار نقدینگی برای خرید اقلام مورد نیاز هستند.

طلاکش ادامه داد: در بسته بندی گوشت قرمز، مرغ و خوراک دام تدبیری اتخاذ نشده است که تولیدکننده نقدینگی مورد نیاز را از کجا تامین کند و با حذف ارز ترجیحی، قیمت نهایی کالا برای مصرف کننده افزایش یافته است.

دبیر فدراسیون طیور با بیان اینکه قیمت هر شانه تخم مرغ برای مصرف کننده بین ۳۸۰ تا ۴۰۰ هزارتومان در مغازه ها رسیده است، افزود: اثر حذف ارز ترجیحی در خصوص قیمت مرغ خود را نشان نداده است، اما برآورد می شود که قیمت مرغ ۲۲۰ هزارتومان برسد.

وی با بیان اینکه کمبودی در عرضه تخم مرغ نداریم، گفت: اکنون تعهدات تامین نهاده بدرستی انجام نشده است به طوریکه در خصوص تامین ذرت بازار مطلوب است، اما کنجاله سویا مشکلاتی وجود دارد که امیدواریم طی روزهای آتی تامین به خوبی انجام شود تا بازار به ثبات برسد. گفتنی است با تامین نهاده مورد نیاز، قیمت تخم مرغ ۵ تا ۱۰ درصد کمتر از عرضه با نرخ روزهای گذشته خواهد بود.

از ابتدای سال بانک مرکزی بدنبال حذف ارز ترجیحی بود که براین اساس ارز واردات گوشت از ابتدای تیرماه و برنج از آذرماه حذف شد و در نهایت دولت تصمیم بر حذف ارز نهاده های دامی و روغن گرفت که این موضوع در کنار اتخاذ سیاست های حمایتی مناسب برای تولیدکنندگان به منظور تامین سرمایه در گردش می تواند منجر به افزایش بهره وری، ایجاد رقابت و تنظیم بازار شود.