تحلیل وضعیت فعلی بازار خودرو: رکود یا رونق؟

بازار خودرو وارد مرحله‌ای بی‌سابقه از نوسان شده؛ قیمت‌ها تکان خورده و خریداران دست از معامله کشیده‌اند. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که این وضعیت، پیامد ترکیبی از افزایش دلار، سیاست‌های دستوری و رکود اقتصادی است.

کد خبر: ۲۳۴۴۳۰

شنبه - ۱۳ دی ۱۴۰۴

بازار خودرو این روزها در وضعیتی قرار گرفته که نمی‌توان آن را صرفا با ارقام و نمودارها توضیح داد؛ شرایطی که از دل آن واژه‌هایی مثل «رکود»، «تورم» و «نوسان شدید» سر برآورده‌اند و خریدار و فروشنده را به نوعی سردرگمی کشانده‌اند.

در حالی که قیمت‌ها در ماه‌های اخیر به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش یافته و خودروهای پرطرفدار مانند کوییک به ارقام باور نکردنی رسیده‌اند، همزمان حجم معاملات و حضور فعال خریداران و فروشندگان کاهش محسوسی داشته است. این ترکیب از افزایش قیمت و رکود نسبی، تصویری از بازاری نامتعادل ارائه می‌دهد که نه تنها سرمایه‌گذاران خرد، بلکه فعالان حرفه‌ای صنعت خودرو را هم گیج کرده است.

در کنار این وضعیت، سیاست‌های اقتصادی و تصمیمات کلان مانند تغییر نرخ ارز و تعرفه‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری شرایط فعلی داشته‌اند. افزایش ناگهانی قیمت دلار و نوسانات آن در کنار قیمت‌گذاری دستوری خودرو باعث شده تا بسیاری از فعالان بازار، به جای تمرکز بر تولید و عرضه، به دنبال حفظ ارزش سرمایه خود باشند. این موضوع باعث شده که بخش قابل توجهی از معاملات در جریان خرید و فروش خودرو از حالت طبیعی خارج شود و انگیزه خریداران واقعی برای ورود به بازار به شدت کاهش یابد.

اما این تنها بخش ماجرا نیست؛ در پس این نوسانات، ساختار ناکارآمد و فسادهای سیستماتیک نیز باعث پیچیده‌تر شدن اوضاع شده‌اند. در حالی که منابع و فرصت‌ها برای ایجاد تعادل در بازار وجود دارد، راهکارها و اصلاحات لازم یا به درستی اجرا نمی‌شوند و یا به صورت ناقص عملیاتی می‌شوند. این ترکیب از قیمت‌ها، رکود معاملات و ناکارآمدی سیاست‌ها، فضایی ایجاد کرده که اصطلاحاً می‌توان آن را «تونل تاریک بازار خودرو» نامید؛ جایی که هر حرکت کوچک قیمت، تاثیر قابل توجهی روی کل بازار می‌گذارد و ذهن فعالان و مصرف‌کنندگان را به شدت مشغول کرده است.

در همین رابطه، امیرحسن کاکایی، کارشناس صنعت خودرو با اشاره به وضعیت فعلی بازار خودرو گفت که درباره میزان دقیق رکود یا رونق بازار، آمار مشخص و قابل اتکایی وجود ندارد و به همین دلیل نمی‌توان با قطعیت درباره وضعیت معاملات اظهار نظر کرد. او توضیح داد که آنچه در بازار مشاهده می‌شود، افزایش شدید قیمت‌هاست و به عنوان نمونه کوییک در کوتاه‌مدت به بیش از ۷۵۰ میلیون تومان رسیده و در واقع  وضعیت فعلی شبیه به یک تونل وحشت است.

وی توضیح داد: بخشی از این افزایش قیمت به تغییرات نرخ ارز و تأثیر آن بر هزینه‌های تولید خودرو بازمی‌گردد. کاکایی تاکید کرد که اگرچه همه هزینه‌های خودروسازان دلاری نیست، اما کاهش ارزش ریال باعث افزایش مجموع هزینه‌های تولید شده است و این افزایش هنوز به‌طور کامل در بازار تخلیه نشده و با فاصله زمانی خود را در قیمت‌های بازار نشان می‌دهد.

کاکایی خاطرنشان کرد: خریداران فعلی عمدتا به قصد سرمایه‌گذاری و حفظ ارزش دارایی وارد بازار شده‌اند و فروشندگان نیز برای فروش، به دنبال جایگزینی مطمئن برای سرمایه خود هستند. به گفته او، در نتیجه عرضه محدود و تحرک بازار کاهش یافته است و نمی‌توان با قطعیت گفت بازار در وضعیت رکود کامل یا رونق است، اما نشانه‌هایی از کاهش تحرک معاملات مشاهده می‌شود.

وی با اشاره به شرایط کلی اقتصاد توضیح داد: نگرانی اصلی، هم‌زمانی تورم‌های بالا با رکود بازارهاست. به گفته کاکایی، تورم‌های بالای ۳۰ تا ۴۰ درصد در سال‌های اخیر همراه با عدم رشد درآمدها باعث کاهش تقاضای واقعی شده و تولید نیز با چالش‌های بیشتری مواجه شده است.

کاکایی تصریح کرد که افزایش هزینه‌های سربار تولید در کنار کاهش تقاضا، شرایط دشواری را برای صنایع مختلف از جمله صنعت خودرو ایجاد کرده است. او افزود: مشکلات ساختاری، سازوکارهای چندگانه، قیمت‌گذاری‌های متناقض و نبود شفافیت زمینه بروز رانت و فساد را فراهم کرده است.

وی تأکید کرد: اصلاح این وضعیت نیازمند شفاف‌سازی، بازنگری در مقررات و اجرای سیاست‌های منسجم و قابل پیش‌بینی است تا بازار خودرو از تونل وحشت خارج شود و تصمیمات مقطعی بدون اصلاحات بنیادی، بی‌ثباتی بیشتری ایجاد نکند.

کاکایی یادآور شد: راهکار اصلی شامل شفاف‌سازی، آزادسازی منطقی بازار تحت کنترل، اعمال مالیات‌های هدفمند و جلوگیری از فساد است تا ضمن کاهش رانت، امکان عرضه و رقابت سالم برای تولیدکنندگان فراهم شود و ارزش‌آفرینی واقعی ایجاد شود.

او در پایان خاطرنشان کرد: با وجود افزایش شدید قیمت‌ها، بازار خودرو همچنان با مشکلات ساختاری و رکود مواجه است و تنها با اصلاح قوانین، کاهش فساد و ایجاد ثبات در سیاست‌گذاری‌ها می‌توان شرایط بهتری برای تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان ایجاد کرد.