نقش ارز ترجیحی در قیمت‌گذاری گوشت مرغ: واقعیت‌ها و چالش‌ها

با وجود خودکفایی در تولید گوشت مرغ،‌ قیمت این محصول در هفته های اخیر افزایش داشته است. مشکلی که تولیدکنندگان آن را ناشی از ضعف سامانه بازارگاه در توزیع نهاده های وارداتی با ارز ترجیحی و افزایش هزینه‌ های تولید می‌دانند.

کد خبر: ۲۳۱۵۶۰

دوشنبه - ۰۷ مهر ۱۴۰۴

طبق آمارها سالانه ۲.۷ میلیون تن گوشت مرغ در کشور تولید می شود که یکی از محصولات پروتئینی پرمصرف در سبد خانوار بخصوص اقشار کم درآمد است.

به گفته عمده‌ فروشان میدان بهمن، هر کیلوگرم گوشت مرغ بین ۹۸ تا ۱۱۰ هزار تومان به فروش می‌ رسد، اما واحدهای صنفی می‌گویند که کیلویی ۱۲۶ هزار تومان از میدان بهمن می خرند و به همین دلیل در سطح خرده فروشی ها نرخ آن کمتر از ۱۳۰ هزار تومان نیست.

این در حالیست که سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان قیمت مصوب مرغ را برای مصرف‌کنندگان ۱۰۵ هزار تومان اعلام کرده است.

این اختلاف قیمت از مشکلات موجود در زنجیره توزیع و قیمت‌گذاری گوشت مرغ حکایت دارد و نشان می دهد ارز ترجیحی که برای نهاده های طیور از سوی دولت هزینه می شود، به هدف اصلی که همان کاهش قیمت تمام شده محصول برای مصرف کننده است، نمی رسد.

این درحالیست که به تازگی وزیر جهاد کشاورزی اعلام کرد کالاهایی همچون مرغ که از ارز ترجیحی استفاده می‌ کنند، قیمت مصوب و مشخص دارند و باید با نرخ مصوب عرضه شوند.

با این وجود تولیدکنندگان معتقدند که به دلیل مشکلات سامانه بازارگاه که مرجع اصلی توزیع نهاده است، نهاده وارداتی با نرخ ارز ترجیحی به دست آنها نمی رسد.

به گفته آنان، مشکلات سامانه بازارگاه سبب شده تا نه تنها دست آنها از نهاده با نرخ ترجیحی کوتاه باشد، بلکه حضور توزیع کنندگان در سامانه و فروش دو فاکتوری نهاده ها بر مشکلاتشان افزوده است.

فروش نهاده‌های طیور در سامانه بازارگاه بیش از نرخ مصوب

حبیب اسدالله‌نژاد مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی درباره وضعیت بازار نهاده های دامی و گرانی قیمت مرغ در بازار گفت: عرضه نهاده‌ های دامی به‌ ویژه ذرت در سامانه بازارگاه بسیار کند و به‌ صورت قطره‌ چکانی است.

به گفته وی، تنها ۲۰ تا ۳۰ درصد نیاز مرغداران از سامانه بازارگاه تامین می‌ شود بنابراین بخش عمده نهاده‌ ها با قیمتی بالاتر از نرخ مصوب یعنی کیلویی ۱۸ تا ۲۲ هزارتومان از بازار آزاد تهیه می‌ شود.

وی افزود: سامانه بازارگاه که باید نهاده‌ ها را با نرخ مصوب ۱۱ هزارو ۳۰۰ تومان به دست تولیدکنندگان برساند، به دلیل تعریف فرایندهای جدید در سامانه و حضور عاملان توزیع (غیرقانونی)، این سامانه را به بستری برای بازار سودجویی،‌ واسطه گری و دلالی تبدیل کرده است.

این فعال صنفی در صنعت طیور ادامه داد: در چنین شرایطی مرغداران مجبورند نهاده‌ ها را با قیمتی بسیار بالاتر از قیمت مصوب خریداری کنند و این موضوع باعث افزایش هزینه تمام‌شده تولید شده است.

اسدالله نژاد با بیان اینکه حضور عاملین توزیع در سامانه بازارگاه اخلال ایجاد کرده است، اظهارداشت: بخشی از مشکلات تامین نهاده ها مربوط به تکالیف بانک مرکزی و سازمان برنامه و بودجه است که باید ارز مورد نیاز این کالاها به موقع تامین و پرداخت شود تا نهاده ها ترخیص و بارگیری شوند در غیر این صورت به امنیت غذایی و پایداری تولید خدشه وارد می شود.

فروش دو فاکتوری مرغ ناشی از سیاست گذاری های دستوری

مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی گفت: اکنون قیمت مرغ زنده درب واحدهای تولیدی بین ۸۴ تا ۹۲ هزار تومان است اما گوشت مرغ عرضه شده در بازار به قیمت‌ های بیش از ۱۳۰ تا ۱۵۵ هزار تومان می‌ رسد.

به گفته اسدالله نژاد، این فاصله قیمت بیشتر مربوط به شبکه توزیع است تا تولیدکنندگان بنابراین دولت برای حمایت از تولید کنندگان و مصرف کنندگان باید تمهیداتی جدی بیندیشد.

وی افزود: مسئله فروش دو فاکتوری گوشت مرغ در میدان بهمن که شامل صدور فاکتورهایی با قیمت‌ های پایین‌ تر از واقعیت می‌ شود، نیز از عوارض سیاست‌ های قیمت‌ گذاری دستوری است و نیازمند بررسی جدی از سوی اصناف و نهادهای نظارتی می باشد.

وی براین باور است که سیاست‌ گذاری دستوری نه تنها نمی‌ تواند مشکل را حل کند بلکه گاهی التهاب بازار را تشدید می‌ کند.

وی در عین حال گفت: قیمت ۱۰۸ هزار تومانی مرغ که برخی به آن استناد می‌کنند مربوط به هزینه های تولید در سال گذشته است که نرخ مرغ زنده ۶۸ هزار تومان بود اما با توجه به تورم و افزایش هزینه‌ های تولید، قیمت‌ ها تغییر کرده‌ اند.

در چنین شرایطی به نظر می رسد اصلاح ساختار عرضه نهاده‌ها، حذف واسطه‌ های سودجو و ایجاد شفافیت در زنجیره توزیع باید در دستور کار باشد تا بازار گوشت مرغ از التهاب فعلی خارج و قیمت‌ ها به سطوح منطقی و واقعی بازگردد.