سایه سنگین بی‏‏‌اعتمادی بر بازار سرمایه

تا زمانی که تصویر روشنی از آینده اقتصادی کشور ارائه نشود، بازار همچنان در وضعیت تدافعی باقی خواهد ماند. بنابراین بازار سرمایه ایران در یک تلاقی حساس قرار گرفته است؛ اگرچه پتانسیل های بنیادی در بسیاری از صنایع همچنان وجود دارد، اما تحقق این پتانسیل ها نیازمند رفع ابهامات کلان و ایجاد چشم انداز باثبات اقتصادی و سیاسی است.

کد خبر: ۲۲۷۵۶۲

يکشنبه - ۰۴ خرداد ۱۴۰۴

بازار سرمایه در هفته پایانی اردیبهشت‌ماه یکی از ‌‌روزهای پرچالش معاملاتی را تجربه کرد و نوسانات قابل‌توجهی در شاخص کل و شاخص کل هم‌وزن همگام با خروج سنگین سرمایه حقیقی به وقوع پیوست. در آخرین روز معاملاتی هفته گذشته، ارزش معاملات خرد در کانال ۱۲همتی قرار گرفت و بار دیگر سایه بی اعتمادی بر سر بورس سنگینی کرد.

افت قابل‌توجه شاخص ها، بیش از آنکه در عملکرد شرکت‌ها یا تحولات اقتصادی ریشه داشته باشد، بازتابی از ابهام عمیق نسبت به آینده مذاکرات سیاسی است. فعالان بازار به درستی دریافتند که سرنوشت بازار سرمایه در مقطع فعلی، بیش از هر زمان با تحولات دیپلماتیک و وضعیت مذاکرات مرتبط است. از منظر روانی، بازار سرمایه این روزها بیش از هر زمان دیگری در بلاتکلیفی به سر می‌برد.

سرنوشت مبهم مذاکرات سیاسی باعث شده است تا حتی تحلیلگران حرفه ای نیز در ارائه چشم انداز دقیق ناتوان باشند. در شرایطی که اخبار غیررسمی و ضد و نقیض از روند مذاکرات به صورت روزانه منتشر می‌شود، بازار سرمایه راه مشخصی پیش رو نمی بیند. این موضوع موجب شده است تا بخش قابل توجهی از سرمایه‌گذاران بازار، به جای تحلیل عملکرد شرکت‌ها، چشم انتظار اخبار سیاسی و تحولات بین‌المللی باقی بمانند؛ رویکردی که بازار را از مدار تحلیل بنیادی دور کرده و باعث شده است تا فعالان بازار سرمایه به هر خبر کوچک یا شایعه ای، واکنش هیجانی نشان دهند و به نوسان‌گیری کوتاه‌مدت و پرریسک روی بیاورند.

از سوی دیگر، ابهام در حوزه سیاست خارجی تاثیر خود را بر سایر متغیرهای کلیدی اقتصاد نیز گذاشته است. در این میان نرخ ارز نوسان پذیرتر شده، سیاستگذاری پولی و مالی با چالش مواجه شده و شرکت‌ها در تدوین برنامه های بلندمدت خود دچار تردید شده‌اند. این در حالی است که بازار سرمایه بیش از هر زمان دیگری به ثبات، شفافیت و پیش‌بینی پذیری نیاز دارد. با نزدیک شدن به فصل برگزاری مجامع، انتظار می رفت بازار اندکی منطقی تر به استقبال سهم های ارزنده و سودده برود، اما واقعیت این است که افق مبهم سیاست خارجی و اخبار متناقض پیرامون مذاکرات، سبب بروز رفتاری محافظه کارانه و تردیدآمیز در معامله‌گران شده است. در کنار فضای مبهم سیاسی، چالشی وجود دارد که می تواند بر سودآوری شرکت‌های بزرگ بورسی تاثیر جدی بگذارد. با آغاز فصل گرما و افزایش مصرف خانگی، برخی صنایع بزرگ به ویژه در گروه های فلزات اساسی، سیمان، پتروشیمی و معدنی با محدودیت‌های جدی در تامین برق مواجه شدند. این موضوع نه‌تنها بر تولید و فروش آنها در کوتاه مدت تاثیر می گذارد، بلکه تحلیل سودآوری فصلی شرکت‌ها را نیز با ابهام روبه رو کرده است.

تداوم این شرایط می تواند چشم انداز گزارش های سه ماهه و حتی شش ماهه شرکت‌های بزرگ را کمرنگ کند. بر این اساس سیگنال هایی مانند افزایش عرضه اوراق دولتی، سیاست های مالی انقباضی یا ابهام در تحقق بودجه ۱۴۰۴ نیز می تواند فشار مضاعفی بر بازار وارد کند. اگرچه در برخی نمادهای ریالی یا سهم های کوچک‌تر، امکان شکل گیری تحرکات مقطعی وجود دارد، اما روند کلی بازار همچنان شکننده و مبتنی بر اخبار سیاسی خواهد بود. نهادهای متولی بازار سرمایه و سیاستگذاران اقتصادی، در چنین فضایی، وظیفه دشواری بر دوش دارند. بازگرداندن اعتماد عمومی، جلوگیری از ریزش بیشتر و تقویت جریان ورود سرمایه، نیازمند تصمیماتی فراتر از تزریق نقدینگی مقطعی یا حمایت های شکلی است.

تا زمانی که تصویر روشنی از آینده اقتصادی کشور ارائه نشود، بازار همچنان در وضعیت تدافعی باقی خواهد ماند. بنابراین بازار سرمایه ایران در یک تلاقی حساس قرار گرفته است؛ اگرچه پتانسیل های بنیادی در بسیاری از صنایع همچنان وجود دارد، اما تحقق این پتانسیل ها نیازمند رفع ابهامات کلان و ایجاد چشم انداز باثبات اقتصادی و سیاسی است. بازار سرمایه برای بازگشت به مسیر رشد به اطمینان نیاز دارد؛ اطمینانی که تنها با شفاف سازی در سیاستگذاری، پیش‌بینی پذیر شدن روابط خارجی و حمایت هدفمند از سرمایه‌گذاران حاصل خواهد شد.

تا آن زمان، به نظر می‌رسد بورس همچنان در سایه ابهام حرکت خواهد کرد و رشد پایدار تنها زمانی رخ خواهد داد که این سایه کنار برود. با وجود تمام چالش ها و فضای پرابهام حاکم بر بازار سرمایه، به نظر می‌رسد رفتار بازار در هفته جاری می تواند تا حدی متعادل تر و رو به بهبود باشد. تجربه نشان داده است که بازار سرمایه ایران واکنش سریعی به اخبار سیاسی دارد، به ویژه وقتی این اخبار برخلاف انتظارات بدبینانه شکل بگیرد.