پتانسیل رشد بازار سهام با تداوم مذاکرات چقدر است؟

بازار سرمایه در چهارمین روز معاملاتی هفته، تحت‌تاثیر اظهارات ضد‌ونقیض درخصوص مذاکرات، در موقعیت اصلاحی قرارگرفت.

کد خبر: ۲۲۷۴۳۱

چهارشنبه - ۳۱ ارديبهشت ۱۴۰۴

البته بخشی از این اصلاح به‌نظر کارشناسان، مربوط به روند طبیعی بازار است. در ادامه چشم انداز بازار سهام در سایه مذاکرات و میزان رشد آن در صورت تداوم مذاکرات یا به نتیجه رسیدن آن به کمک کارشناسان مورد بررسی قرارگرفت.

علی اسکینی، کارشناس بازار سرمایه به وضعیت بازار سرمایه پرداخت و گفت: در مورد وضعیت بازار سرمایه در روز جاری، باید اذعان کرد؛ بازار بیش از آنکه به متغیرهای اقتصادی یا مالی توجه نشان دهد، به‌شدت تحت‌تاثیر اخبار سیاسی و فضای حاکم بر مذاکرات قرارگرفت و با توجه به اظهارات مقامات نسبت به آینده مذاکرات، اثر مستقیم و محسوسی بر عملکرد بازار داشت و شاهد افت قابل‌توجهی در نماگرهای اصلی بازار سرمایه بودیم و هم زمان، بازارهای موازی نظیر ارز و طلا با افزایش قیمت همراه شدند.

وی در پاسخ به پرسش مطرح شده مبنی‌بر اینکه در حال‌حاضر بازار ریسک کاهش تنش‌ها را در خود لحاظ‌کرده یا احتمال توافق، گفت: در مقایسه با چند ماه گذشته که فضای عمومی کشور را احتمال تنش‌های نظامی و سیاسی گرفته بود، همین امر موجب تشدید فشار روانی بر بازار سرمایه شده بود، اما پس از آن، شرایط به طور محسوسی متفاوت شد و در ادامه شاهد چرخش ناگهانی به سمت فضای توافق بودیم که در نتیجه آن شاخص‌کل توانست از مرز سه‌میلیون واحد عبور کند و حتی به سطوح بالاتر‌ نیز دست‌یابد. کارشناس بازار سرمایه درخصوص میزان اثرگذاری خوش‌بینی ها نسبت به مذاکرات میان ایران و ایالات‌متحده آمریکا گفت: به‌نظر می‌رسد که بازار سهام هنوز به طور کامل اثرات احتمالی توافق را در قیمت‌ها منعکس نکرده و در صورت تحقق توافق نهایی، می‌توان انتظار داشت که سطوح بالاتری در شاخص‌ها تجربه شود.

باید برای روشن تر‌شدن این موضوع، به برخی پارامترهای بنیادی اشاره کرد؛ در حال‌حاضر نسبت قیمت به درآمد(P/E) بازار در محدوده ۷ تا ۸ واحد قرار دارد که نسبت به میانگین سال‌های گذشته، عدد بالایی محسوب نمی‌شود. حتی در پایین‌ترین سطوح اخیر، این نسبت به حدود ۶ واحد نیز رسیده بود. اکنون در آستانه فصل مجامع قرار داریم و با توجه به اینکه در سال‌گذشته متوسط نرخ دلار در حدود ۵۰‌هزار‌تومان بوده و در سال‌جاری این عدد احتمالا به بیش از ۷۰‌هزار‌تومان خواهد رسید، انتظار می‌رود سودآوری شرکت‌ها به طور قابل‌توجهی افزایش یابد.

البته باید توجه داشت که برخی موانع همچون ناترازی انرژی، محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها، مشکلات زنجیره تامین و همچنین کاهش قیمت‌های جهانی ممکن است تا حدودی روند سودآوری شرکت‌ها را کُند کند، با این‌وجود به‌صورت نسبی، انتظار می‌رود عملکرد شرکت‌ها در سال‌جاری نسبت به سال‌گذشته بهبود یابد و این موضوع می‌تواند منجر به اصلاح نسبت قیمت به درآمد و افزایش جذابیت بازار شود. از زاویه ای دیگر، اگر ارزش دلاری بازار سرمایه را بررسی کنیم، خواهیم دید که در حال‌حاضر ارزش دلاری بازار(با صرف‌نظر از عرضه‌های اولیه چند سال‌اخیر) در محدوده ۸۰ تا ۸۵‌میلیارد دلار قرار دارد؛ این در حالی است که در سال‌۱۳۹۹ یا ۱۴۰۰ این عدد به حدود ۱۵۰‌میلیارد دلار نیز رسیده بود. حتی اگر با سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ مقایسه شود، ارزش دلاری فعلی در همان محدوده باقی‌مانده‌است، لذا از این منظر نیز چشم انداز اصلاح عمیق در بازار مشاهده نمی‌شود. با توجه به توسعه طرح‌ها و سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده توسط شرکت‌ها در سال‌های اخیر، در صورت بازگشت ارزش دلاری بازار به میانگین های تاریخی، می‌توان انتظار داشت که فضای مثبتی بر بازار حاکم شود.

در جمع‌بندی باید گفت؛ در صورت تحقق توافق، بازار سرمایه می‌تواند شاهد رشد نسبی باشد. طی سال‌های گذشته، دولت با کسری‌بودجه مزمن مواجه بوده و‌ بار این ناترازی بر دوش شرکت‌ها و فعالان بازار بوده‌است. در صورت گشایش‌های سیاسی و احیای توافق، این فشار می‌تواند کاهش یابد و چشم انداز میان‌مدت و بلندمدت بازار بهبود یابد، با این‌حال در کوتاه‌مدت، بازار به شدت تحت‌تاثیر اخبار و مواضع مرتبط با مذاکرات قرار دارد؛ به گونه ای که با انتشار اخبار مثبت، بازار واکنش مثبت نشان می‌دهد و در روزهایی که فضای سیاسی ملتهب می‌شود، شاهد فشار فروش و افت سنگین در شاخص‌ها هستیم؛ همانند آنچه در روز سه‌شنبه تجربه شد.

اردلان عزیززاده، کارشناس بازار سرمایه به ارزیابی وضعیت بازار سهام پرداخت و گفت: در روز سه‌شنبه، سی ام اردیبهشت ماه، بازار سرمایه عملکردی ضعیف را تجربه کرد. از آغاز معاملات، نشانه‌هایی از افزایش عرضه و کاهش تقاضا در بخش‌های مختلف بازار به چشم می‌خورد. این شرایط سبب شد تا بازار در فضایی رکودی قرار گیرد و این پرسش را به‌وجود آورد که آیا افت اخیر بازار ناشی از انتشار اخبار منفی پیرامون مذاکرات سیاسی بوده یا بخشی از روند طبیعی اصلاح بازار محسوب می‌شود.

در پاسخ به این پرسش، باید تاکید کرد؛ بازار سرمایه همواره تحت‌تاثیر مجموعه ای از عوامل مختلفی حرکت می‌کند، با این‌حال نکته قابل‌توجه در معاملات روز سه‌شنبه آن است که با وجود انتشار برخی اخبار سیاسی، بازارهای موازی واکنش محسوسی از خود نشان ندادند، از این‌رو می‌توان گفت در ابتدای روز، معاملات بیشتر ناشی از فرآیند طبیعی اصلاح بازار پس از رشدهای اخیر بوده‌است؛ رشدی که در هفته‌های گذشته شاخص بورس آن را تجربه‌کرده و انتظار اصلاح را درمیان معامله‌گران افزایش داده بود، با این‌حال از میانه روز و به‌دنبال انتشار اخبار جدیدتر درباره مذاکرات، نگرانی‌ها درخصوص نتیجه احتمالی این گفت‌وگوها تشدید شد، در نتیجه شاهد واکنش منفی نه تنها در بازار سرمایه بلکه در بازارهای موازی نیز بودیم. در این مرحله، می‌توان گفت تاثیر اخبار سیاسی بر معاملات پررنگ‌تر شد و اصلاح بازار عمق بیشتری یافت، بنابراین رفتار بازار در روز سه‌شنبه متاثر از هر دو عامل بوده‌است.

یکی از مهم‌ترین سوالاتی که این روزها در فضای بازار سرمایه مطرح است، آن است که آیا رشد اخیر بازار پس از آغاز مذاکرات ناشی از کاهش ریسک‌های منطقه‌ای بوده یا به‌نوعی بازار در حال پیش خور‌کردن نتایج احتمالی توافق است؟ کارشناس بازار سرمایه در این زمینه پاسخ داد: در تحلیل این موضوع باید به ویژگی رفتاری بازارهای مالی توجه کرد. به طور معمول، در شرایط بدبینی، بازارها تمایل به ارزیابی کمتر از ارزش واقعی (Undervalue) دارند و در فضای خوش‌بینی، به سمت بیش ارزش‌گذاری(Overvalue) حرکت می‌کنند. در سال‌گذشته، بازار سرمایه ایران در اوج تنش‌های منطقه‌ای، وارد فاز‌آندرولیویشن شد و بخش زیادی از افت ارزش دارایی‌ها در آن دوره رخ‌داد، از این‌رو می‌توان گفت رشد اخیر بازار تا حد زیادی ناشی از بازگشت به سطح واقعی پس از افت سال‌گذشته بوده‌است.

همچنین با توجه به اینکه نتیجه مذاکرات همچنان در هاله ای از ابهام قرار دارد و سطح بالایی از نااطمینانی بر بازار حاکم است، به‌نظر می‌رسد بازار هنوز دست به تعدیل ارزش‌گذاری دارایی‌ها بر اساس تحقق توافق نزده است. شواهد نشان می‌دهد؛ با وجود رشد قیمت‌ها، بسیاری از دارایی‌ها و نمادها همچنان در محدوده‌های ارزنده قرار دارند و نمی‌توان از شکل‌گیری حباب قیمتی یا وضعیت بیش ارزش‌گذاری سخن گفت. بازار هنوز وارد فضای خوش‌بینی نشده‌است و رشد اخیر بیشتر به منزله جبران افت های گذشته است، در نتیجه در صورت کاهش ابهامات و ایجاد اطمینان از نتایج مذاکرات، همچنان ظرفیت رشد در بازار سرمایه وجود دارد.