چراغ نیم‏‏‏‏‏‏‌سوز اعتماد در بورس

قطعی برق نه تنها باعث کاهش ظرفیت تولید می‌شود، بلکه در بسیاری موارد باعث افزایش هزینه‌های عملیاتی می‌‌شود. راه‌اندازی مجدد خطوط تولید، آسیب به تجهیزات حساس برقی، کاهش بهره وری نیروی انسانی و همچنین تاخیر در تحویل سفارش‌ها‌ از جمله عواقب این قطعی هاست. همه این عوامل در نهایت خود را در کاهش درآمد عملیاتی شرکت‌ها و افت سودآوری نشان می‌دهد؛ موضوعی که برای سهامداران این صنایع در بورس نگران کننده است.

کد خبر: ۲۲۶۸۷۲

چهارشنبه - ۱۷ ارديبهشت ۱۴۰۴

با آغاز اردیبهشت ماه، هنوز تابستان نرسیده، اما قطعی برق در شهرک‌های صنعتی از راه رسیده‌است. همان هشداری که زمستان گذشته درباره اش داده‌شده بود، حالا به سرعت در حال تحقق است: تراز منفی انرژی کشور، حالا دیگر صرفا یک آمار روی کاغذ نیست، بلکه خودش را در خاموشی خطوط تولید، توقف برخی کارخانه ها و اختلال در زنجیره تامین صنایع بورسی نشان می‌دهد. این مساله از دو جنبه قابل‌بررسی است؛ نخست اثر مستقیم قطعی برق بر تولید شرکت‌ها و دوم اثر بلندمدت سیاست‌های نادرست انرژی محور که نه تنها امنیت انرژی کشور، بلکه جذابیت سرمایه‌گذاری در صنایع بزرگ را نیز زیر سوال برده است.

بر اساس گزارش‌های رسمی، از روزهای ابتدایی اردیبهشت، تعدادی از شهرک‌های صنعتی در استان‌های مختلف با سهمیه بندی برق مواجه شده‌اند. در شرایطی که هنوز پیک مصرف تابستانی آغاز نشده، این اقدام به وضوح نشان می‌دهد؛ کسری تراز تولید برق نسبت به مصرف جدی است. بنابر اظهارات برخی فعالان صنعتی، صنایع فولادی و معدنی، به‌ویژه آنهایی که در زنجیره تولید سیمان، فولاد و آلومینیوم قرار دارند، از نخستین قربانیان این خاموشی ها هستند.

با این حال، اثر قطعی برق فراتر از صورت‌های مالی شرکت‌هاست. در گذشته هم تجربه‌شده که با اوج گیری خاموشی ها، شاخص گروه‌هایی مانند فلزات اساسی و سیمان دچار افت شده‌اند. سرمایه‌گذاران اغلب پیش از انتشار گزارش‌های فصلی، با توجه به خبرها و تجربه های گذشته، دست به‌فروش می‌زنند. همین رفتار احتیاطی ممکن است باعث خروج نقدینگی از صنایع مادر و هدایت آن به سمت گروه‌های کوچک‌تر یا صندوق‌های درآمد ثابت شود.

علاوه‌بر افت احتمالی شاخص صنایع درگیر، چرخش پول در بازار هم تحت‌تاثیر قرار می‌گیرد. صنایع انرژی بر که معمولا در کانون توجه معامله‌گران حقیقی و حقوقی هستند، در چنین شرایطی به سرعت جذابیت خود را از دست می‌دهند. این موضوع به‌ویژه در زمانی‌که بورس در فاز‌رکودی به‌سر می‌برد، می‌تواند دامنه‌نوسانات را بیشتر و عمق بازار را کمتر کند.

از طرف دیگر، خاموشی ها می‌توانند اثر روانی شدیدی بر معاملات بگذارند. نبود امنیت انرژی به‌معنای عدم‌امکان پیش‌بینی پذیری روند تولید است. شرکت‌هایی که برنامه ریزی تولید خود را بر مبنای ظرفیت کامل انجام داده‌اند، با اجرای سهمیه بندی انرژی دچار انحراف از برنامه‌های عملیاتی می‌شوند؛ موضوعی که ممکن است به تجدیدنظر در بودجه های اعلامی بینجامد و در نهایت، موجب افت P/E پیش‌نگر سهام شود. در نگاه کلان تر، بحران انرژی می‌تواند بر تصمیمات سرمایه‌گذاران خارجی نیز اثر بگذارد. سرمایه‌گذار خارجی هنگام ارزیابی ریسک کشور، موضوعاتی چون دسترسی پایدار به انرژی و حمایت از زیرساخت‌های تولید را لحاظ می‌کند.

اختلال در تامین برق صنایع بزرگ، یکی از نشانه‌های ضعف حکمرانی در حوزه انرژی است و می‌تواند ایران را در رقابت با کشورهای همسایه برای جذب سرمایه عقب‌بیندازد. در عین حال، تداوم قطعی برق احتمالا بر سیاست‌های توسعه ای شرکت‌های بورسی نیز سایه خواهد انداخت. وقتی یک بنگاه نمی‌تواند از تامین انرژی خود مطمئن باشد، طبیعتا نسبت به توسعه ظرفیت تولید یا سرمایه‌گذاری جدید دچار تردید می‌شود.

این مساله در صورت تکرار، می‌تواند رشد EPS شرکت‌ها را در میان‌مدت متوقف کند. در چنین فضایی، بازار سرمایه نیازمند شفاف‌سازی و اطلاع رسانی دقیق است. انتشار جدول خاموشی ها، گزارش‌های تحلیلی از سوی شرکت‌ها درباره میزان تاثیرپذیری و حتی هشدارهای زودهنگام ناظران بازار، می‌تواند از رفتارهای هیجانی و خروج گسترده نقدینگی جلوگیری کند. ابهام، بزرگ‌ترین تهدید برای اعتماد به بازار سرمایه است و هرچه زودتر با آن مقابله شود، بهتر است. از منظر انرژی نیز زمان بازنگری جدی در ساختار تعرفه ها و الگوی مصرف فرارسیده‌است. نمی‌توان با برق ارزان، سرمایه‌گذار را تشویق به بهره وری کرد.

واقعی سازی قیمت برق، به‌همراه مشوق هایی برای صرفه‌جویی، راهی برای اصلاح ساختاری است، در غیر‌این‌صورت‌ بحران انرژی، نه تنها مانع رشد اقتصادی، بلکه به تهدیدی دائمی برای بورس نیز تبدیل خواهدشد. در نهایت، قطعی برق تنها یک خاموشی موقت نیست که اگر جدی گرفته نشود، می‌تواند به خاموشی اعتماد در بازار سهام بینجامد و بازگرداندن این اعتماد، همیشه سخت‌تر از حفظ آن است.