حباب طلا ترکید

. روز گذشته، قیمت طلا بیش‌از 2.5 درصد رشد کرد و به رکورد جدید 3430 دلار در هر اونس دست یافت. افزون بر این، نرخ بهره پایین در اروپا و انتظار برای سیاست‌های محرک اقتصادی جدید از سوی چین نیز باعث جذاب تر شدن طلا در مقایسه با دیگر دارایی ها شده است.

کد خبر: ۲۲۶۲۵۱

سه‌شنبه - ۰۲ ارديبهشت ۱۴۰۴

حباب سکه طی سه هفته گذشته حدود ۷۰درصد کاهش یافته و از بیش از ۲۷میلیون تومان در اواسط فروردین‌ماه، به حدود ۸میلیون و ۳۰۰هزار تومان رسیده است. کارشناسان معتقدند، تخلیه حباب سکه نتیجه به حداقل رسیدن ریسک‌های موجود در بازار طلای کشور است. روز گذشته قیمت طلای جهانی افزایش چشم‌گیری یافت و این فلز زرد قله تاریخی ۳۴۳۰دلاری را لمس کرد.

در هفته ای که گذشت، استقلال فدرال رزرو و احتمال اخراج رئیس آن، جروم پاول، به یکی از مهم‌ترین موضوعات اقتصادی آمریکا تبدیل شد. پاول پیش تر هشدار داده بود که افزایش یک باره قیمت ها – ناشی از تعرفه‌ها – ممکن است باعث افزایش همزمان تورم و بیکاری شود و بانک مرکزی را مجبور به افزایش نرخ بهره کند. این اظهارات با واکنش تند دونالد ترامپ همراه شد. در این راستا، رئیس جمهور آمریکا به وضوح اعلام کرد اگر بخواهد، پاول را اخراج می کند و از عملکرد او ناراضی است. مشاور اقتصادی کاخ سفید نیز تایید کرد که دولت در حال بررسی راه‌هایی برای برکناری پاول است. همزمان، بازارهای مالی نیز واکنش زیادی به این اخبار نشان دادند. قیمت هر اونس طلای جهانی به رقم ۳۴۰۰ دلار نزدیک شد و ارزش دلار به پایین ترین سطح سه ساله خود رسید. باید دید که آیا ایالات‌متحده می‌تواند استقلال مهم‌ترین نهاد پولی خود را حفظ کند یا بار دیگر به زیاده خواهی دولت‌ها تن خواهد داد؟

در پی حملات لفظی ترامپ به پاول، بازارهای مالی واکنش تندی نشان دادند و دلار آمریکا با کاهش ارزش چشم گیری مواجه شد. این اتفاقات نگرانی سرمایه گذاران نسبت به استقلال سیاست پولی در آمریکا و آینده اقتصادی این کشور را افزایش داده است. روز گذشته، قیمت طلا بیش‌از 2.5 درصد رشد کرد و به رکورد جدید 3430 دلار در هر اونس دست یافت. افزون بر این، نرخ بهره پایین در اروپا و انتظار برای سیاست‌های محرک اقتصادی جدید از سوی چین نیز باعث جذاب تر شدن طلا در مقایسه با دیگر دارایی ها شده است.

سرمایه گذاران از ابتدای سال جاری به‌طور مداوم به صندوق‌های طلا وارد شده اند؛ روندی که اکنون برای دوازدهمین هفته پیاپی ادامه یافته و از سال ۲۰۲۲ بی سابقه بوده است. همچنین بانک های مرکزی، به ویژه در کشورهای درحال توسعه، خرید طلا را ادامه داده اند که این نیز به رشد تقاضا کمک کرده است. با این حال، برخی از تحلیلگران تکنیکال بر این باورند که طلای جهانی از لحاظ قیمتی اشباع شده و خرید بیش از حد آن ریسک بیشتری ایجاد می کند. از سویی برخی تحلیلگران همچنان قیمت طلا را تا سطح ۳۵۰۰ دلار نیز پیش بینی می کنند.

همزمان در بازار ارز، دلار آمریکا در برابر اکثر ارزهای اصلی، از جمله یورو، ین ژاپن و فرانک سوئیس، با کاهش شدید مواجه شد و به پایین‌ترین سطح خود از آوریل ۲۰۲۲ رسید. یورو به بالاترین سطح از نوامبر ۲۰۲۱ دست یافت و ارزش دلار در برابر فرانک سوئیس، به پایین ترین سطح 10 سال گذشته سقوط کرد. همچنین دلار نیوزیلند، دلار استرالیا و پوند انگلیس همگی در برابر دلار آمریکا تقویت شده اند.

در بازار فلزات گران بها، قیمت نقره و پلاتین افزایش یافت و پالادیوم، کاهشی جزئی را تجربه کرد. به طور کلی، کاهش ریسک پذیری در بازارها و افزایش نگرانی از رکود تورمی، سبب شده اند تا سرمایه گذاران به سمت دارایی های امن مانند طلا، ین ژاپن و فرانک سوئیس متمایل شوند. در همین حین، در بازار اوراق قرضه نیز فروش گسترده ای رخ داد. بازدهی اوراق ۱۰ساله و ۳۰ساله خزانه داری آمریکا افزایش یافت. معمولا افت ارزش دلار همزمان با افزایش نرخ بازدهی اوراق قرضه مشاهده نمی‌شود؛ اما این‌بار شرایط متفاوت است. تحلیلگران معتقدند افزایش احتمال وقوع رکود و نگرانی از سیاست‌های تعرفه ای ترامپ باعث شده سرمایه گذاران در حال بازنگری در ترکیب پرتفوی خود باشند و دارایی های دلاری خود را کاهش دهند.

در همین حال، برخی سرمایه گذاران بین‌المللی، مانند مشتریان چینی دویچه بانک، بخشی از اوراق خزانه داری خود را فروخته و به اوراق قرضه اروپایی و ژاپنی یا طلا روی آورده اند. ورود سرمایه گذاران خارجی به اوراق بلندمدت ژاپن نیز در ماه گذشته به رکوردی بی سابقه رسید. همزمان با تضعیف دلار، روز گذشته بهای بیت کوین نیز بیش از ۳ درصد افزایش یافت.

پاول برکنار می‌شود؟

به گزارش بلومبرگ، علت اصلی این تحولات، سخنان اخیر ترامپ و مشاور اقتصادی او، کوین هسِت، درباره احتمال برکناری پاول از ریاست فدرال رزرو است. ترامپ مدعی شده که می‌تواند پاول را به راحتی برکنار کند. اما آیا رئیس جمهور واقعا می‌تواند رئیس فدرال رزرو را اخراج کند؟ بر اساس قانون، چنین اقدامی فقط در صورتی ممکن است که دلیل موجهی، مانند فساد مالی یا تخلفات اخلاقی وجود داشته باشد. اما در مورد پاول، که قبل از ورود به این سمت ثروتمند و مستقل بوده، هیچ تخلفی گزارش نشده است. بنابراین برای اخراج او یا باید قانون تغییر کند یا تفسیر بسیار گسترده ای از مفهوم «دلیل موجه» ارائه شود. دلیل واقعی ترامپ برای ناراحتی از پاول، به سیاست‌های پولی بازمی گردد. او معتقد است که پاول باید نرخ بهره را کاهش دهد تا از تولید حمایت شود.

اما منتقدان می‌گویند اخراج پاول در این شرایط می‌تواند به بحران مالی بزرگی منجر شود، زیرا بازارها به ثبات نهادی فدرال رزرو اعتماد دارند. در واقع، اگر رئیس جمهور، بانک مرکزی را زیر سوال ببرد و تصمیماتش را سیاسی کند، بازارها احتمالا این اقدام را به عنوان تضعیف استقلال بانک مرکزی و نشانه ای از بی ثباتی ارزیابی خواهند کرد. در این میان، برخی نیز مطرح کردند که بانک های مرکزی نباید کاملا مستقل باشند، چراکه قدرت زیاد و پاسخ گویی کمی دارند. با این حال، تجربیات تاریخی نشان می‌دهد که مداخله دولت‌ها در سیاست‌های پولی نتایج بدتری داشته است. برای نمونه، در بریتانیا پس از واگذاری استقلال به بانک مرکزی در سال ۱۹۹۷، اقتصاد روند باثبات تری پیدا کرد. در مقابل، در ترکیه، اردوغان بارها روسای بانک مرکزی را عوض کرده و نظریه اقتصادی عجیبی درباره کاهش نرخ بهره برای مقابله با تورم ارائه داده و نتایج فاجعه باری به ارمغان آورده است.

اگرچه از نظر برخی اقتصاددانان، فدرال رزرو در سال ۲۰۲۱ با ادامه سیاست‌های انبساطی در شرایط تورمی دچار اشتباه شد، اما اکنون اقتصاد آمریکا در وضعیت نسبتا مطلوبی قرار دارد. نرخ ترکیبی بیکاری و تورم(شاخص فلاکت) در حدود 6.6 درصد است که نسبت به دوره‌های گذشته عدد قابل قبولی است. همچنین فدرال رزرو موفق شده بدون ورود به رکود، تورم را مهار کند. بنابراین، از منظر کارشناسان، دلیل قانع کننده ای برای اخراج پاول وجود ندارد. اگر ترامپ بخواهد واقعا تغییری ایجاد کند، بهتر است صبر کند تا دوره ریاست پاول در اوایل سال آینده به پایان برسد. فردی مانند کوین وارش، عضو سابق فدرال رزرو و نزدیک به ترامپ، می‌تواند جایگزین مناسبی باشد که هم مورد اعتماد بازار است و هم با دیدگاه‌های ترامپ همسو است.

تغییر با برنامه و قانون مند، امکان اصلاحات ساختاری در رابطه با استقلال بانک مرکزی را فراهم می کند، بدون آنکه به بی ثباتی در بازارهای مالی دامن بزند. از سوی دیگر، بانک مرکزی آمریکا همچنان نرخ های بهره را در سال ۲۰۲۵ بدون تغییر حفظ کرده و تلاش می کند با کمترین هزینه، تورم را کنترل کند. اما بازگرداندن تعرفه‌های سنگین توسط ترامپ ممکن است مجددا فشارهای تورمی را افزایش دهد. برخی مقامات فدرال، از جمله آستن گولزبی، رئیس فدرال رزرو شیکاگو، هشدار داده اند که دخالت در استقلال بانک مرکزی می‌تواند منجر به افزایش تورم، کاهش رشد اقتصادی و تضعیف بازار کار شود. از طرفی، جان کندی، سناتور جمهوری‌خواه ایالت لوئیزیانا و عضو کمیته بانکداری سنای آمریکا، گفت: «رئیس جمهور، هیچ اختیاری برای برکناری رئیس فدرال رزرو ندارد و بانک مرکزی باید نهادی مستقل باقی بماند.» او از عملکرد پاول در کنترل تورم حمایت کرد و افزود: «پاول شخصی نیست که اجازه دهد در دوران او تورم از کنترل خارج شود.» پاول نیز در واکنش به فشارهای وارده اعلام کرده که قصد دارد تا پایان دوره خود در ماه مه ۲۰۲۶ در سمتش باقی بماند. او گفت: «سیاست پولی فدرال رزرو باید از اهداف بلندمدت و مستقل پیروی کند؛ به ویژه در شرایطی که تعرفه‌های ترامپ ممکن است همزمان باعث کاهش رشد اقتصادی و افزایش قیمت ها شود.»

این چالش صرفا یک اختلاف شخصی نیست؛ بلکه آزمونی برای نهادگرایی در آمریکاست. حفظ استقلال بانک مرکزی، فارغ از اشتباهات گذشته، سنگ بنای اعتماد به اقتصاد ایالات‌متحده و نظم مالی جهانی است. هرگونه اقدام عجولانه علیه این استقلال، نه تنها می‌تواند هزینه‌های اقتصادی عظیمی به همراه داشته باشد، بلکه اعتبار جهانی دلار را نیز خدشه دار می کند. این وضعیت می‌تواند تاثیرات قابل توجهی بر بازارهای جهانی نیز داشته باشد، چرا که ثبات فدرال رزرو یکی از ارکان اصلی نظم مالی بین‌المللی محسوب می‌شود.