دو پیش‌بینی مهم کارشناسان بورسی‌ از افق بازار سرمایه

کارشناس بازار سرمایه گفت: در حال حاضر بازار مشتقه در ایران دچار همبستگی شدید با بازار سهام شده است. دلیل اصلی این موضوع، کم تجربگی یا تعداد نه چندان زیاد فعالان حرفه ای در این بازار است. به همین خاطر، زمانی که بازار سهام دچار افت می‌شود، معاملات در بازار مشتقه نیز پایداری خود را از دست می‌دهد. از سوی دیگر، با رشد بازار سهام، تعداد زیادی از فعالان تازه وارد وارد بازار مشتقه می شوند، اما در زمان افت ها، به سرعت از بازار خارج می‌‌شوند.

کد خبر: ۲۲۶۱۹۶

دوشنبه - ۰۱ ارديبهشت ۱۴۰۴

بازار سهام در دومین روز معاملاتی هفته توانست رکورد جدیدی را ثبت کند و شاخص کل، با رشد ۶۵‌هزار واحدی، به بالای ۳میلیون و ۷۷‌هزار واحد رسید. یکی از دغدغه های مهم فعلی فعالان بازار سهام، پیش‌بینی و تصور چشم انداز آتی بازار با ارزیابی وضعیت قراردادهای اختیار و بازار مشتقه است. در این گزارش به ارزیابی وضعیت بازار خواهیم پرداخت.

رفتار هیجانی تازه واردان

سلمان یزدانی، کارشناس بازار سرمایه، به ارزیابی وضعیت بازار مشتقه پرداخت و گفت: در حال حاضر بازار مشتقه در ایران دچار همبستگی شدید با بازار سهام شده است. دلیل اصلی این موضوع، کم تجربگی یا تعداد نه چندان زیاد فعالان حرفه ای در این بازار است. به همین خاطر، زمانی که بازار سهام دچار افت می‌شود، معاملات در بازار مشتقه نیز پایداری خود را از دست می‌دهد. از سوی دیگر، با رشد بازار سهام، تعداد زیادی از فعالان تازه وارد وارد بازار مشتقه می شوند، اما در زمان افت ها، به سرعت از بازار خارج می‌‌شوند.

وی افزود: این وضعیت در سایر کشورهای جهان متفاوت است. معمولا در بازارهای جهانی، بازار مشتقه روندی نسبتا پایدار و بلندمدت به سمت صعود دارد. در ایران نیز این روند تا حدی در گذشته برقرار بود، اما از زمانی که فعالان جدید با این بازار آشنا شدند، شرایط تغییر کرده است. به محض اینکه بازار سهام رونق می‌گیرد، ارزش معاملات در بازار مشتقه نیز جهش قابل‌توجهی پیدا می‌کند.

این کارشناس بازار سرمایه اضافه کرد: به عنوان مثال، در روزهای اخیر، فقط پریمیوم معاملات به بالای ۷۰۰ تا ۸۰۰میلیارد تومان رسیده که از نظر ارزش مفهومی، حدود ۴ تا ۵‌هزار میلیارد تومان (همت) می‌شود. این موضوع نشان می‌دهد که باید در چنین روزهایی انتظار رفتارهای هیجانی زیادی را داشته باشیم.

یزدانی ادامه داد: در چنین شرایطی نمی توان از بازار مشتقه برای پیش‌بینی چشم انداز بازار سهام استفاده کرد. دلیل این امر آن است که بخش عمده فعالان این بازار یا تازه وارد هستند یا تجربه کافی ندارند و اکثرا هم به صورت خرید نیکد کال یا پوت وارد بازار می شوند. کمتر کسی به صورت حرفه ای از استراتژی های پوشش ریسک استفاده می‌کند و اغلب قیمت‌ها به سرعت از ارزش ذاتی خود فاصله می گیرند.

وی اضافه کرد: برای مثال، در اولین روزی که صف خرید در بازار سهام شکل گرفت (روز شنبه هفته گذشته)، ارزش بازار آپشن ها به طور قابل توجهی افزایش یافت و قیمت برخی از آپشن ها طی فقط یک‌ساعت تا ۵۰‌درصد رشد داشت. اما همان روز بسیاری از آنها دچار تخلیه حباب شدند. برای اولین بار بود که دیده می شد در یک روز که بازار سهام در وضعیت قفل صف خرید قرار دارد، آپشن ها تا ۷۰‌درصد رشد کرده و سپس ۲۰ تا ۳۰‌درصد افت کنند.

وی افزود: نکته جالب تر اینکه بسیاری از این آپشن ها در روزهای بعد، با وجود تداوم صف های خرید در بازار سهام، دیگر افزایش قیمتی را تجربه نکردند؛ چرا که در همان روز اول، سقف قیمتی خود را تجربه کرده بودند. اگر بخواهم جمع بندی کنم، واقعیت این است که در حال حاضر چشم انداز بازار سهام را نمی توان براساس شاخص های بنیادی یا تحلیل های اقتصادی کلان ارزیابی کرد.

تنها عاملی که فعلا بازار را به سمت بالا یا پایین هدایت می‌کند، تغییرات مرتبط با فضای سیاسی و به ویژه خوش‌بینی یا بدبینی نسبت به مذاکرات است. به عبارت دیگر، با انتشار یک خبر، ممکن است بازار از صف فروش به صف خرید تغییر وضعیت دهد و حتی بازار آتی سکه نیز از صف خرید به صف فروش حرکت کند. بنابراین، تحلیل من در شرایط فعلی این است که بهتر است صرفا تحولات مربوط به مذاکرات را پیگیری کنید و بازار مشتقه را تنها به عنوان ابزاری برای پوشش ریسک در نظر بگیرید. در چنین فضایی استفاده از استراتژی های کم ریسک تر مانند کاورد‌کال، پروتکتیو پوت یا حتی استراتژی های نوسان دوطرفه نظیر لانگ‌استرادل توصیه می‌شود.

این دیدگاه من در شرایط کنونی بازار است و ترجیح می دهم وارد پیش‌بینی های قطعی نشوم. به نظر من، در بازه زمانی یک تا دوماهه، هیچ تحلیلی در خصوص سکه، طلا یا سهام از پایداری لازم برخوردار نیست. اما اگر بحث چشم انداز بلندمدت مطرح باشد، طبیعتا می توان انتظار رشد نسبی در بازارهای ارز، طلا و سهام را داشت که در این شرایط، بازار آپشن برای تحلیل چنین چشم اندازی مناسب نیست.

موتور اصلی رشد اختیار معامله ها

عرفان کاظم زاده، کارشناس بازار سرمایه، به ارزیابی شرایط وضعیت بازار مشتقه و اختیار معامله ها پرداخت و گفت: در یک‌سال گذشته بازار مشتقه حضور موثرتری نسبت به سال‌های قبل داشته و فضای سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه را عوض کرده است. نسبت ارزش معاملات بازار آپشن به ارزش معاملات خرد بازار از حدود یک‌‌درصد در ابتدای سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۰‌درصد در حال حاضر رسیده است. لازم به ذکر است، این اتفاق در حالی افتاده که نماد خودرو بیش از یک‌ماه است که بسته است و باز شدن آن عمق ویژه‌ای به بازار خواهد داد. این موضوع نه‌تنها نشان دهنده توسعه بازار سرمایه ایران از منظر ابعاد ابزارهای بازار سرمایه است، بلکه بر توسعه علمی و فرهنگی این ابزارها در دل فعالان بازار سرمایه نیز دلالت می‌کند.

وی افزود: با شروع سال جدید و آغاز مذاکرات ایران و آمریکا و به طور کلی مثبت شدن انتظارات نسبت به آینده، موج خوش‌بینی در بین فعالان بازار آپشن به راه افتاده است. نکته مهم دیگر این است که با وجود این ابزار و رشد فعلی بازار بسیاری از نگرانی‌ها در مورد تکرار مجدد اتفاقات سال ۱۳۹۹ رفع شده است. فی‌الحال، بازار آپشن پیش‌بینی خود را در مورد آینده با قیمت پریمیوم ها و نرخ‌ها تشریح می‌کند. این پریمیوم ها و نرخ‌ها در حال حاضر بیانگر خوش‌بینی نسبت به اتفاقات پیش روست که مهم‌ترین نشانه آن، افزایش فاحش نرخ استراتژی های پرکاربرد بازار آپشن نسبت به شش‌ماه قبل است که همین امر نشانگر رشد سطح نوسان پذیری ضمنی قراردادها در نمادهای مختلف است.

کاظم زاده افزود: نکته مهم قابل استنتاج دیگر از بازار این است که فعالان بازار آپشن احتیاط بیشتری نسبت به قراردادهای اختیار معامله نمادهای بانکی اتخاذ کرده اند؛ به این ترتیب که این نمادها نسبت به سایر نمادها مثل صندوق‌های اهرمی هیجان کمتری را تجربه می‌کنند. در حال حاضر به سبب ارزش معاملات بالای نماد «اهرم» و زنجیره قراردادهای آن، این قراردادها بسیار پرهیجان معامله می شوند که این موضوع هم می تواند سبب ریسک مضاعف باشد و اگر برنامه ای برای کنترل ریسک آن نباشد، باز هم می تواند سودهای قابل‌توجهی را با فرض رشد بازار سهام بسازد که امکان کسب آن بازدهی در خود نماد میسر نیست.